Καρκίνος του μαστού: Ποιες τροφές συνδέονται με 28% υψηλότερο κίνδυνο

Ο καρκίνος του μαστού παραμένει μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το 2024 περίπου 2,4 εκατομμύρια γυναίκες διαγνώστηκαν με τη νόσο, ενώ 694.000 έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της.

Η διατροφή συγκαταλέγεται στους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο εμφάνισής του. Προηγούμενες μελέτες έχουν αναδείξει τα οφέλη μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικές τροφές, άπαχες πρωτεΐνες και φυτικές ίνες, με περιορισμένη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων προϊόντων και πρόσθετης ζάχαρης.

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και τα ευρήματα νέας έρευνας, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό European Journal of Nutrition, καταγράφοντας μια σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στη συχνή κατανάλωση ζαχαρούχων τροφίμων και στον καρκίνο του μαστού.

Τι έδειξε η μελέτη σε περισσότερες από 92.000 γυναίκες

Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία από περισσότερες από 92.000 γυναίκες ηλικίας 40 έως 69 ετών, οι οποίες συμμετείχαν, μεταξύ 2004 και 2013, στην κορεατική μελέτη Health Examinees-Gem (HEXA-G), μέρος του ευρύτερου ερευνητικού προγράμματος Korean Genome and Epidemiology Study (KoGES).

Οι συμμετέχουσες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, δίνοντας πληροφορίες και για τη συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γυναίκες που κατανάλωναν περισσότερες από δύο μερίδες τέτοιων τροφίμων την εβδομάδα, όπως δημητριακά με ζάχαρη και παγωτό, είχαν 28% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε σχέση με όσες τα κατανάλωναν λιγότερο από μία φορά τον μήνα.

Πρόκειται, ωστόσο, για συσχέτιση και όχι για απόδειξη ότι η κατανάλωση ζάχαρης προκαλεί από μόνη της καρκίνο.

Ο Ρίτσαρντ Ράιτερμαν (Richard Reitherman), ακτινολόγος και ιατρικός διευθυντής του MemorialCare Breast Center στην Καλιφόρνια, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, εξήγησε στο Medical News Today ότι η εμφάνιση της νόσου εξαρτάται από έναν σύνθετο συνδυασμό γενετικών, περιβαλλοντικών και συμπεριφορικών παραγόντων.

Όπως ανέφερε, επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι η ζάχαρη μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη διαφόρων μορφών καρκίνου, μεταξύ των οποίων του μαστού, του παχέος εντέρου και του παγκρέατος.

Ειδικότερα, μια διατροφή πλούσια σε σακχαρόζη και φρουκτόζη ενδέχεται να ενεργοποιεί φλεγμονώδεις και μεταβολικούς μηχανισμούς, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται τα σάκχαρα και τα λιπίδια, ακόμη και ανεξάρτητα από την παχυσαρκία. Η τελευταία αποτελεί αυτοτελή παράγοντα κινδύνου για αρκετές μορφές καρκίνου, αλλά και για καρδιαγγειακά νοσήματα.

Ο ίδιος επισήμανε ότι η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών δεν είναι εύκολη υπόθεση. Γι’ αυτό και θεωρεί απαραίτητη την περαιτέρω έρευνα, τόσο για την ακριβέστερη αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνου όσο και για την ανάπτυξη αποτελεσματικών προγραμμάτων ενημέρωσης, που θα διευκολύνουν την υιοθέτηση υγιεινότερων συνηθειών.

Γιατί η ζάχαρη των φρούτων δεν είχε την ίδια συσχέτιση

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι, παρόλο που η μεγαλύτερη ποσότητα σακχάρων στη διατροφή των συμμετεχουσών προερχόταν από τα φρούτα, η κατανάλωσή τους δεν συνδέθηκε με αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού.

Η Μονίκ Ρίτσαρντ (Monique Richard), διαιτολόγος-διατροφολόγος και ιδιοκτήτρια του Nutrition-In-Sight, η οποία επίσης δεν συμμετείχε στη μελέτη, εξήγησε ότι υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στα φυσικά σάκχαρα των τροφίμων και στην πρόσθετη ζάχαρη που συναντάμε συχνά σε επεξεργασμένα προϊόντα, μαζί με επεξεργασμένο άμυλο και κορεσμένα λιπαρά.

Τα ολόκληρα φρούτα, για παράδειγμα, περιέχουν φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα, πολυφαινόλες και άλλες ευεργετικές φυτικές ουσίες. Επομένως, η επίδρασή τους στον οργανισμό δεν μπορεί να συγκριθεί απευθείας με εκείνη ενός υπερεπεξεργασμένου προϊόντος.

Ακόμη και όταν η φρουκτόζη των φρούτων έχει παρόμοια μοριακή δομή με εκείνη του βιομηχανικά παραγόμενου σιροπιού καλαμποκιού, το διατροφικό περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται είναι εντελώς διαφορετικό.

Η ειδικός υπογράμμισε ότι δεν έχουν όλα τα τρόφιμα που περιέχουν ζάχαρη την ίδια μεταβολική επίδραση. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η συνολική διατροφή, η συχνότητα κατανάλωσης, το μέγεθος των μερίδων, οι αντικαταστάσεις τροφίμων και η μεταβολική υγεία κάθε ανθρώπου.

«Ο οργανισμός ανταποκρίνεται στο σύνολο της διατροφής και όχι απλώς στην παρουσία ζάχαρης σε ένα τρόφιμο. Οι ακραίες αντιλήψεις δεν ωφελούν κανέναν», σημείωσε.

Πώς να περιορίσουμε τη ζάχαρη χωρίς στερήσεις

Για όσους επιθυμούν να μειώσουν τη ζάχαρη στην καθημερινότητά τους, η Ρίτσαρντ προτείνει μικρές, σταδιακές αλλαγές, με τη δυνατότητα εξατομικευμένης καθοδήγησης από διαιτολόγο-διατροφολόγο.

• Επιλέξτε ένα πιο θρεπτικό πρωινό. Αντί για καθημερινή κατανάλωση ζαχαρούχων δημητριακών, προτιμήστε εναλλάξ βρόμη, γιαούρτι με λίγη ή καθόλου ζάχαρη, αυγά ή ψωμί ολικής άλεσης με βούτυρο ξηρών καρπών, φρούτα και τυρί cottage. Μούρα, σπόροι και ξηροί καρποί προσφέρουν επιπλέον φυτικές ίνες και ωφέλιμα λιπαρά, χωρίς να χρειάζεται να αποκλείσετε οριστικά τα αγαπημένα σας δημητριακά.
• Βάλτε περισσότερες φυτικές τροφές στο πιάτο σας. Λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηροί καρποί, σπόροι και δημητριακά ολικής άλεσης προσφέρουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Η ειδικός προειδοποιεί, μάλιστα, να μην αποκλείουμε τα φρούτα λόγω των φυσικών σακχάρων τους, ακολουθώντας διατροφικές τάσεις που δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.
• Περιορίστε ποτά με ζάχαρη. Η εναλλαγή αναψυκτικών και κοκτέιλ με νερό, ανθρακούχο νερό ή τσάι χωρίς ζάχαρη μπορεί να μειώσει την πρόσληψη πρόσθετων σακχάρων, χωρίς να δημιουργεί αίσθημα στέρησης.
• Μην επιδιώκετε την τέλεια διατροφή. Διαβάζετε τις ετικέτες, εντοπίστε τις συχνότερες πηγές πρόσθετης ζάχαρης και προχωρήστε σε αλλαγές που μπορείτε να διατηρήσετε. Η αυστηρή αυτοκριτική, οι απαγορεύσεις και οι ενοχές συχνά κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό.

Άλλωστε, όπως υπενθυμίζει η Ρίτσαρντ, το φαγητό δεν εξυπηρετεί μόνο τη θρέψη. Είναι επίσης πολιτισμός, ανθρώπινη επαφή, γιορτή, παρηγοριά και απόλαυση.

«Υπάρχει χώρος για παγωτό, τούρτα γενεθλίων και τα αγαπημένα μας γλυκά δημητριακά. Προτιμώ να βοηθήσω κάποιον να διαμορφώσει μια ποικίλη, θρεπτική διατροφή που θα απολαμβάνει και θα μπορεί να διατηρήσει, παρά να του δημιουργήσω φόβο ή ενοχές γύρω από το φαγητό», εξήγησε, για να καταλήξει «ένα και μόνο τρόφιμο δεν καθορίζει την υγεία ενός ανθρώπου».