Το καλώδιο και η παγίδα της “συγκατάθεσης”
Διαβάζεται σε 4'
Είναι άλλο πράγμα το να αποφύγεις μια κρίση και άλλο να εγκαθιστάς μια πρακτική που θα σε υποχρεώνει να διαπραγματεύεσαι την άσκηση ενός δικαιώματος σου. Η κυβέρνηση οφείλει να διασφαλίσει ότι η τουρκική συγκατάθεση δεν θα εξελιχθεί σε προϋπόθεση για την άσκηση ελληνικών δικαιωμάτων. Και η αντιπολίτευση ας μας εξηγήσει τι ακριβώς θα έκανε διαφορετικά.
- 16 Νοεμβρίου 2026 06:09
Ας υποθέσουμε ότι το κάναμε όπως θα ήθελε ο Σαμαράς ή ο Βελόπουλος. Και το γαλλικό πλοίο έμπαινε στη ρότα του χωρίς να υπάρξει καμία επαφή με την Τουρκία. Υπερήφανα και πατριωτικά. Είναι εξαιρετικά πιθανό ότι η Τουρκία θα αντιδρούσε επιδεικνύοντας όπλα. Και τότε θα έπρεπε να αποφασίσουμε αν αξίζει να μετατρέψουμε μια τεχνική έρευνα σε δοκιμασία στρατιωτικής ισχύος. Διότι δεν έχει μόνο ο Μητσοτάκης αντιπολίτευση που τον εγκαλεί για μειοδοσία. Εχει και ο Ερντογάν.
Θυμηθείτε τι έγινε στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024. Και τότε ένα πλοίο πραγματοποιούσε έρευνες για το ίδιο έργο. Η Τουρκία δεν περιορίστηκε σε διπλωματική διαμαρτυρία. Εστειλε πολεμικά πλοία στην περιοχή, αμφισβητώντας στην πράξη τη δυνατότητα διεξαγωγής των ερευνών χωρίς τη δική της συναίνεση. Ασφαλώς πλοία στείλαμε και εμείς. Ακολούθησαν διπλωματικές επαφές και η ένταση εκτονώθηκε. Η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι έρευνες ολοκληρώθηκαν κανονικά, χωρίς καμία παραχώρηση και χωρίς να ζητηθεί τουρκική άδεια. Οι Τούρκοι ισχυρίστηκαν ότι επέτρεψαν τις εργασίες ύστερα «από συνεννόηση». Δύο αφηγήσεις για το ίδιο περιστατικό.
Ας πούμε, λοιπόν, ότι παίζαμε το ίδιο έργο από την αρχή. Το γαλλικό πλοίο αποπλέει από την Κρήτη. Το προσεγγίζουν τουρκικά πολεμικά σκάφη. Στη θαλάσσια περιοχή σπεύδουν και ελληνικά. Τη συνέχεια ας τη γράψει ο Βελόπουλος.
Το ζήτημα που προέκυψε εσχάτως αφορά την εμπλοκή των Γάλλων, οι οποίοι ενημέρωσαν την Τουρκία για τις κινήσεις του πλοίου τους. Ζήτησαν άδεια; Δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Αλλωστε, αν είχαν ζητήσει, η Αγκυρα θα είχε κάθε λόγο να κάνει σημαία το κείμενο της ρηματικής διακοίνωσης. Σύμφωνα με τη διαρροή που έγινε στα «Νέα» και δεν διαψεύστηκε, η γαλλική πλευρά δηλώνει ότι ενημερώνει την Τουρκία «για λόγους αβροφροσύνης».
Να το πούμε απλά; Βρέθηκε μια διπλωματική φόρμουλα που επέτρεψε στο πλοίο να κάνει τη δουλειά του, χωρίς καμία πλευρά να εγκαταλείψει τις θέσεις της. Η τουρκική φρεγάτα δήλωσε ότι το γαλλικό πλοίο είχε «τη συγκατάθεσή της». Η ελληνική απάντησε ότι είχε την άδεια της Ελλάδας. Προσέξτε την ισορροπία των λέξεων. Η Τουρκία υποστήριξε ότι το πλοίο βρισκόταν σε τουρκική υφαλοκρηπίδα και μπορούσε να συνεχίσει την πορεία του. Δεν ανέφερε ρητά ότι χορηγούσε άδεια για τις ίδιες τις έρευνες.
Ομως εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
Διότι είναι άλλο πράγμα το να αποφύγεις μια κρίση και άλλο να εγκαθιστάς μια πρακτική που θα σε υποχρεώνει να διαπραγματεύεσαι κάθε φορά την άσκηση ενός δικαιώματος σου. Ακόμη και αν δεν προκύπτει νομική παραχώρηση, υπάρχει ένα πολιτικό ζήτημα. Και δεν είναι μικρό.
Η Ρένα Δούρου ζήτησε να δοθεί στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης. Δύσκολο έως αδύνατο. Τα διπλωματικά ήθη δεν ευνοούν τη δημοσιοποίηση, από τρίτη χώρα, της αλληλογραφίας μεταξύ δύο κρατών χωρίς τη συναίνεσή τους. Αλλωστε, η Ελλάδα δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος σε αυτή τη διπλωματική επικοινωνία. Οπως εξηγεί ο καθηγητής Χρήστος Ροζάκης στην «Καθημερινή», ακόμη και αν η Τουρκία επικαλεστεί τη γαλλική διακοίνωση για να θεμελιώσει τις διεκδικήσεις της στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή, δεν μπορεί να παραγάγει με αυτόν τον τρόπο δικαιώματα έναντι της Ελλάδας. Οι πράξεις της Γαλλίας δεν δεσμεύουν την Ελλάδα ούτε μεταβάλλουν τις ελληνοτουρκικές θαλάσσιες διαφορές.
Το νομικό ζήτημα, λοιπόν, είναι διαφορετικό από το πολιτικό. Μια γαλλική διακοίνωση δεν μπορεί να παραχωρήσει στην Τουρκία δικαιώματα που δεν διαθέτει. Μπορεί όμως η επανάληψη τέτοιων περιστατικών να δημιουργήσει «παράδοση»: χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την Αγκυρα δεν κινείται τίποτα στην περιοχή. Και αυτή η εντύπωση, αν παγιωθεί στην πράξη, θα είναι ένα πρόβλημα που δεν λύνεται με νομικές ντρίμπλες και γνωμοδοτήσεις.
Η κυβέρνηση οφείλει να διασφαλίσει ότι η τουρκική «συγκατάθεση» δεν θα εξελιχθεί σε προϋπόθεση για την άσκηση ελληνικών δικαιωμάτων. Και η αντιπολίτευση ας μας εξηγήσει, επιτέλους, τι ακριβώς θα έκανε διαφορετικά. Κατά προτίμηση ας μας τα εξηγήσει βήμα προς βήμα.