Προϋπολογισμός ΕΕ: “Ψαλίδι” 204 δισ. ευρώ στη νέα πρόταση Κόστα – Αντιδράει η Γαλλία
Διαβάζεται σε 6'
Περικοπές 204 δισ. ευρώ προβλέπει το νέο σχέδιο για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028-2034, με αυξημένα κονδύλια για την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα, αλλά και έντονες διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.
- 21 Νοεμβρίου 2026 14:12
Με περικοπές ύψους 204 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η νέα συμβιβαστική πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034, που παρουσιάστηκε το Σάββατο (21/11), προβλέπει μείωση των συνολικών δαπανών κατά περίπου 10% σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Κομισιόν, με στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση των εθνικών προϋπολογισμών.
Ο Κόστα χαρακτήρισε την πρόταση «καλή βάση για την επίτευξη συμφωνίας», επισημαίνοντας ότι διαμορφώθηκε έπειτα από διμερείς διαβουλεύσεις με όλα τα κράτη-μέλη.
Στόχος του είναι να εξασφαλιστεί συμβιβασμός πριν από το τέλος του 2026, ώστε η ΕΕ να μπορέσει να χρηματοδοτήσει νέες στρατηγικές προτεραιότητες, χωρίς να εγκαταλείψει παραδοσιακές πολιτικές, όπως η γεωργία και η περιφερειακή ανάπτυξη.
Ωστόσο, οι διαφωνίες παραμένουν έντονες. Η Γερμανία και η Ολλανδία ζητούν ακόμη μεγαλύτερο περιορισμό των δαπανών, ενώ οι χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης επιδιώκουν τη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την Πολιτική Συνοχής.
Άμυνα, έρευνα και Erasmus: Ποιοι κερδίζουν από τον νέο προϋπολογισμό
Παρά τις συνολικές περικοπές σε σχέση με την αρχική πρόταση, το σχέδιο Κόστα προβλέπει σημαντική αύξηση των κονδυλίων σε συγκεκριμένους τομείς, συγκριτικά με τον σημερινό προϋπολογισμό της περιόδου 2021-2027.
Η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση αφορά την άμυνα, με ενίσχυση της χρηματοδότησης κατά 232%, ενώ οι πόροι για την ανταγωνιστικότητα αυξάνονται κατά 120%.
Παράλληλα, διπλασιάζονται τα κονδύλια για τη μετανάστευση και την προστασία των συνόρων, ενώ η χρηματοδότηση για την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της ΕΕ αυξάνεται κατά 23%.
Σημαντικές αυξήσεις προβλέπονται και για την εκπαίδευση και την έρευνα. Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» (Horizon Europe) ενισχύεται κατά 57%, ενώ το Erasmus λαμβάνει 25% περισσότερους πόρους.
Για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, η πρόταση θέτει ως στόχο να κατευθυνθεί το 35% των δαπανών των ευρωπαϊκών προγραμμάτων σε δράσεις για το κλίμα και το περιβάλλον.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Πολιτική Συνοχής εξακολουθούν να αποτελούν βασικές προτεραιότητες, καθώς το ταμείο που θα τις στηρίζει παραμένει το μεγαλύτερο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Για πρώτη φορά ευρωπαϊκά κονδύλια για προσιτή στέγη
Μία από τις νέες προβλέψεις αφορά τη στεγαστική κρίση, καθώς ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός θα περιλαμβάνει εξαρχής χρηματοδότηση για την προσιτή κατοικία.
Η έμφαση θα δοθεί κυρίως στις περιοχές όπου οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια ασκούν ιδιαίτερα μεγάλη πίεση στα νοικοκυριά.
Παράλληλα, το σχέδιο θέτει ως στόχο να διατεθεί το 14% των εθνικών και περιφερειακών κονδυλίων για την επίτευξη κοινωνικών στόχων, επιχειρώντας να συνδέσει περισσότερο τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις με την καθημερινότητα των πολιτών.
Φόρος 3% στους ψηφιακούς κολοσσούς – Πώς θα βρεθούν τα χρήματα
Ένα από τα βασικά ζητήματα των διαπραγματεύσεων είναι η εξεύρεση πρόσθετων πόρων, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι ευρωπαϊκές προτεραιότητες χωρίς σημαντική αύξηση των εθνικών συνεισφορών.
Η πρόταση Κόστα προβλέπει ότι οι συνεισφορές των κρατών-μελών θα παραμείνουν κοντά στα σημερινά επίπεδα, αυξανόμενες κατά μέσο όρο από το 0,80% στο 0,82% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματός τους.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται νέος φόρος 3% επί του ετήσιου κύκλου εργασιών μεγάλων επιχειρήσεων του ψηφιακού τομέα, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο (AFP).
Ο Κόστα διευκρίνισε ότι ο συγκεκριμένος φόρος «δεν στρέφεται εναντίον καμίας συγκεκριμένης επιχείρησης ή χώρας».
Γαλλία: «Όχι» στην πρόταση Κόστα για τον προϋπολογισμό της ΕΕ
Στο μεταξύ, το Παρίσι απορρίπτει το νέο σχέδιο για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, εκφράζοντας έντονη δυσαρέσκεια για τις προβλέψεις που αφορούν την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την προστασία των εισοδημάτων των αγροτών.
Το Μέγαρο των Ηλυσίων χαρακτήρισε ιδιαίτερα απογοητευτικό το νέο διαπραγματευτικό σχέδιο για την περίοδο 2028-2034, επικεντρώνοντας τις ενστάσεις του στη χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
«Το νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο για τον επόμενο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό είναι πολύ απογοητευτικό. Δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες, ιδίως όσον αφορά την Κοινή Αγροτική Πολιτική και, ειδικότερα, τη διασφάλιση των εισοδηματικών ενισχύσεων των αγροτών», ανέφερε η γαλλική προεδρία.
Σύμφωνα με το Ελιζέ, η πρόταση, με τη σημερινή της μορφή, «δεν συνιστά βάση για μια συμφωνία», αναδεικνύοντας τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των κρατών-μελών για την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων.
Από τα ηλεκτρονικά απόβλητα μέχρι τα προϊόντα καπνού: Πέντε νέες πηγές εσόδων
Η πρόταση δεν περιορίζεται στη φορολόγηση των ψηφιακών επιχειρήσεων, αλλά προβλέπει συνολικά πέντε νέες πηγές χρηματοδότησης για την Ευρωπαϊκή Ένωση:
-
Έσοδα από τις ψηφιακές υπηρεσίες μεγάλων επιχειρήσεων.
-
Έσοδα από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM).
-
Εισφορές που συνδέονται με τα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα.
-
Έσοδα από τα προϊόντα καπνού.
-
Πόρους από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Σύμφωνα με τον Αντόνιο Κόστα, οι νέες αυτές πηγές, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες, θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως.
Για ορισμένα μέτρα, όπως εκείνα που αφορούν τα προϊόντα καπνού και τα δικαιώματα εκπομπών, προβλέπεται σταδιακή εφαρμογή, προκειμένου να περιοριστούν οι δυσανάλογες επιβαρύνσεις για συγκεκριμένα κράτη-μέλη.
Στο τραπέζι παραμένει και η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημιουργία νέας πηγής εσόδων από τα κρυπτοστοιχεία, ενώ η Κομισιόν θα εξετάσει τη δυνατότητα άντλησης πρόσθετων πόρων από μελλοντικές δημοπρασίες ραδιοφάσματος.
Το επόμενο μεγάλο παζάρι στις Βρυξέλλες
Η νέα πρόταση αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, την Πέμπτη 26 και την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου.
Παρά τη μείωση των προτεινόμενων δαπανών κατά 204 δισ. ευρώ, οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την επίτευξη συμφωνίας.
Το διακύβευμα δεν περιορίζεται στο συνολικό ύψος του προϋπολογισμού, αλλά αφορά και το πώς θα κατανεμηθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι ανάμεσα στην άμυνα, την οικονομική ανάπτυξη, τη γεωργία, την κοινωνική συνοχή και τις νέες ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών.
Ο Αντόνιο Κόστα επιδιώκει την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων πριν από το τέλος του 2026, ώστε ο νέος επταετής προϋπολογισμός να τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2028.