Με ποιους IQ συνδέονται η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή

Προηγούμενη έρευνα αντιμετώπιζε γενικά τη γνωστική ικανότητα ως μία ευρεία κατηγορία. Μόνο που το IQ αφορά ξεχωριστές ικανότητες που έχει κάθε άνθρωπος και μπορεί να εξελίξει σε δυνατότητες.

Για παράδειγμα, την ταχύτητα επεξεργασίας, που συχνά μετριέται από το πόσο γρήγορα αντιδρά κάποιος άνθρωπος, στην όποια προτροπή

Ή τη ρευστή συλλογιστική, που περιλαμβάνει την επίλυση νέων προβλημάτων και την επί τόπου επεξεργασία σύνθετων πληροφοριών.

Ένας τρίτος τομέας είναι η κρυσταλλωμένη γνώση, που αντιπροσωπεύει τα γεγονότα και το λεξιλόγιο, τα οποία μαθαίνει ένα άτομο μέσω του πολιτισμού και των εμπειριών της ζωής.

Οι γενετικές μελέτες ιστορικά δεν διαθέτουν αρκετά δεδομένα, προκειμένου να αναλύσουν αυτές τις συγκεκριμένες κατηγορίες σκέψης, ιδίως την κρυσταλλωμένη γνώση.

Nέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications άλλαξε τα δεδομένα και έδωσε εξηγήσεις.

Το «παράδοξο» της νοημοσύνης και ο διαχωρισμός του IQ

Ο Diego Londoño-Correa, διδάκτορας και απόφοιτος του Τμήματος Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Ώστιν θέλησε να δει αν η ανάλυση της νόησης σε αυτούς τους τρεις συγκεκριμένους τομείς, θα μπορούσε να παράσχει μια πιο λεπτομερή εικόνα για το πώς η ψυχική υγεία και η νοημοσύνη συνδέονται σε γενετικό επίπεδο.

Έλαβε υπ’ όψιν τις μη γνωστικές δεξιότητες, όπως το κίνητρο και την επιμονή, που βοηθούν τους ανθρώπους να επιτύχουν σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα.

Όπως δήλωσε «υπήρχε ένα παράδοξο στη βιβλιογραφία της συμπεριφορικής και ψυχιατρικής γενετικής που βρήκα πολύ ενδιαφέρον: τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με ψυχιατρικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια συχνά εμφανίζουν γνωστικές δυσκολίες και αυτές οι αρνητικές συσχετίσεις παρατηρούνται τόσο σε φαινοτυπικό, όσο και σε γενετικό επίπεδο.

Ωστόσο, η γενετική προδιάθεση για τη σχιζοφρένεια και ορισμένες άλλες διαταραχές έχει επίσης συσχετιστεί θετικά με την εκπαιδευτική επίδοση.

Στο εργαστήριό μας, αναρωτηθήκαμε αν μέρος αυτής της φαινομενικής αντίφασης προερχόταν από την αντιμετώπιση της γνωστικής λειτουργίας ως ενός μοναδικού χαρακτηριστικού.

Σκεφτήκαμε ότι μέρος της απάντησης σε αυτό το παράδοξο, μπορεί να βρίσκεται στη διαφορά μεταξύ αυτών των τομέων που προηγούμενες μελέτες δεν είχαν λάβει υπόψη».

Tα ευρήματα της έρευνας

Η ανάλυση γενετικών δεδομένων από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, από τον Londoño-Correa και τους συνεργάτες του υποδηλώνει ότι οι γενετικοί δεσμοί μεταξύ ψυχιατρικών παθήσεων και νοημοσύνης ποικίλλουν ανάλογα με τον συγκεκριμένο τύπο δεξιότητας σκέψης που εμπλέκεται.

Αντί να θεωρείται η νοημοσύνη ως ένα μόνο χαρακτηριστικό, νέα γενετική ανάλυση δείχνει ότι παθήσεις όπως η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή μοιράζονται διαφορετικές γενετικές ρίζες, με τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων σε σύγκριση με την αποκτηθείσα γνώση.

Τα ευρήματα της πρόσφατης εργασίας εξηγούν πως τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με ορισμένες ψυχιατρικές διαταραχές, συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τη μνήμη, την προσοχή και την επίλυση προβλημάτων.

Ανασκόπηση του 2023 περιέγραψε λεπτομερώς πώς παθήσεις, όπως η σχιζοφρένεια μοιράζονται επικαλυπτόμενους γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου με γνωστικές προκλήσεις.

Ομοίως, μελέτη του 2024 διαπίστωσε ότι η υψηλότερη γενική νοημοσύνη τείνει να σχετίζεται με λιγότερα συμπτώματα διαταραχής ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και αυτισμού -σύνδεση που οφείλεται εν μέρει στην κοινή γενετική.

«Το κύριο συμπέρασμα είναι ότι η γενετική σχέση μεταξύ ψυχιατρικών διαταραχών και γνωστικών ικανοτήτων δεν είναι ομοιόμορφα θετική ή αρνητική», εξήγησε ο Londoño-Correa, καταλήγοντας στο ότι «η αναγωγή όλης της γνωστικής λειτουργίας σε έναν μόνο γενικό παράγοντα νοημοσύνης, μπορεί να κρύψει σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο η ψυχιατρική γενετική ευθύνη σχετίζεται με διαφορετικές γνωστικές ικανότητες».