“Πόλεμος” Ελλάδας – Τουρκίας για τον πατσά: “Είναι δικός μας”

Ο πατσάς, η αμφιλεγόμενη σούπα με κοιλιές και πόδια βοοειδών με τις υποτιθέμενες ”θαυματουργές” ιδιότητες κατά του έλκους, του hangover και άλλων παθήσεων, φαίνεται ότι αποτελεί το νέο πεδίο διαμάχης μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων που διεκδικούν την ”πατρότητά” του.

Το Associated Press καταγράφει αυτή την ενδιαφέρουσα διαμάχη σχετικά με το ποιος ανακάλυψε εν τέλει τον πατσά – και κατ΄επέκταση ποιος τον ”έκλεψε” από τον άλλον.

Ο Δημήτρης Τσαρούχας, ιδιοκτήτης εστιατορίου στη Θεσσαλονίκη που ειδικεύεται στην πατσά, προσπαθεί να καταχωρίσει τη σούπα στην UNESCO ως ένα μοναδικό και παραδοσιακό πιάτο της Ελλάδας που παραπέμπει στην εποχή του επικού ποιήματος «Οδύσσεια» του Ομήρου.

Αλλά και η Τουρκία επίσης ισχυρίζεται ότι η σούπα είναι δική της. Έλληνες και Τούρκοι έχουν πολλές γαστρονομικές ”μάχες”, από τον καφέ, τα ντολμαδάκια, τον μπακλαβά κ.ά. Τώρα, οι Τούρκοι, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του AP, έχουν ξεσηκωθεί επειδή οι Έλληνες λένε ότι το «ισκέμπε», όπως το αποκαλούν οι γείτονες, αποτελεί βασικό στοιχείο της κουλτούρας τους εδώ και αιώνες.

Ο Τσαρούχας δήλωσε στο Associated Press ότι έχει συντάξει ένα μεγάλο και λεπτομερές αρχείο με τη βοήθεια ενός τοπικού πολιτιστικού οργανισμού και της Λένας Οφλίδη, της συγγραφέα του μοναδικού βιβλίου που καταγράφει την ιστορία του πατσά, προκειμένου να κατοχυρώσει το έδεσμα (;) ως μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας.

Ο ζωμός που περιμέναν οι μνηστήρες της Πηνελόπης

Δεκάδες θαμώνες εμφανίζονται στο εστιατόριο του Τσαρούχα όλες τις ώρες – ιδιαίτερα τα χαράματα – για να απολαύσουν πατσά, καθώς πολλοί λένε ότι η σούπα ανακουφίζει το στομάχι μετά από μια νύχτα μεγάλης κατανάλωσης αλκοόλ. Συνήθως σερβίρεται με λίγο μπούκοβο.

«Το πόδι βοοειδών περιέχει 33,4% καθαρό, αναλώσιμο κολλαγόνο – αυτό είναι που βοηθάει πολύ μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στις αρθρώσεις», λέει ο 53χρονος εστιάτορας, επικαλούμενος ιατρικούς εμπειρογνώμονες. «Θεραπεύει όμως επίσης έλκη και άλλες παθήσεις του στομάχου που προκαλούνται από την κατανάλωση αλκοόλ».

Μέσα στην κουζίνα του εστιατορίου, η παρασκευή της σούπας είναι σχεδόν τελετουργική, καθώς ο σεφ ετοιμάζει τα καζάνια όπου τα πόδια και οι κοιλιές σιγοβράζουν στο ζωμό τους.

Ο Τσαρούχας σημειώνει ότι η συνταγή για πατσά αναφέρεται στην «Οδύσσεια» – συγκεκριμένα στο γλέντι που ετοίμασε η σύζυγος του Οδυσσέα, Πηνελόπη, για τους μνηστήρες την ημέρα που ο σύζυγός της επέστρεφε από το πολύχρονο ταξίδι του.

Ο Τσαρούχας επιμένει ότι ο Ομηρος αναφέρεται σε κοιλιές βοοειδών γεμάτες με λίπος από βοδινό κρέας και αίμα. «Αν αυτό δεν είναι πάτσας, τότε τι άλλο θα μπορούσε να είναι;» διερωτάται.

Αν και οι γείτονες Τούρκοι ισχυρίζονται ότι η σούπα είναι δική τους εφεύρεση, ο Τσαρούχας δεν ανησυχεί. Λέει ότι είναι ευπρόσδεκτοι να δοκιμάσουν την τύχη τους.

«Κανείς δεν τους εμποδίζει να προσπαθήσουν», λέει. «Πιστεύουμε ότι έχουμε όλα τα εργαλεία για να το κατοχυρώσουμε και να πιστοποιήσουμε (τον πατσά). Δεν έχουμε τίποτα να χωρίσουμε με τους γείτονές μας – μάλλον η γεύση μας ενώνει».

Οι Τούρκοι έχουν άλλη άποψη

Η ενότητα στη γεύση δεν είναι αυτό που έχει στο μυαλό του ο Αλί Τουρκμέν. Ο 59χρονος Τούρκος εστιάτορας λέει ότι το πιάτο είναι ιστορικά και πολιτισμικά ιδιαίτερο για τους Τούρκους, παρόλο που η σούπα – όπως και στην Ελλάδα – είναι επίσης ένα φαγητό που τρώγεται αργά το βράδυ και είναι ιδανικό για ανακούφιση μετά από μια βραδιά με πολύ ποτό.

«Όπως ακριβώς με τον μπακλαβά και πολλά άλλα πράγματα, θέλουν να τον διεκδικήσουν ως δικό τους», λέει ο Τουρκμέν για την ελληνική προσπάθεια να αποκτήσει την πατρότητα της σούπας. «Αλλά πιθανότατα θα είναι δύσκολο για αυτούς να διεκδικήσουν κάτι μοναδικό για εμάς. Επειδή αποτελεί βασικό στοιχείο του πολιτισμού μας εδώ και αιώνες. Ο πατσάς είναι κάτι ιδιαίτερο για τους Τούρκους».

Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης κατηγορούν την Ελλάδα ότι «οικειοποιείται» ένα πιάτο που είναι εθνικά τιμώμενο. Το ειδησεογραφικό πρακτορείο Onedio ανέφερε ότι ο περιηγητής του 17ου αιώνα Εβλιγιά Τσελεμπί, στο «Βιβλίο Ταξιδιών» του, περιέγραφε τους πλανόδιους που πουλούσαν σούπα με πατσά και ποδαράκια στην Κωνσταντινούπολη, καταγράφοντάς το ως απόδειξη ότι η σούπα έχει 400 χρόνια ιστορίας στην Τουρκία.

Ο Μουράτ Πατζίκ, πελάτης του Τουρκμέν, λέει ξεκάθαρα ότι η Τουρκία δεν πρέπει να επιτρέψει την ελληνική κίνηση. «Δεν γνωρίζω ακριβώς ποιος είναι υπεύθυνος, αλλά πρέπει να ληφθούν μέτρα. Η σούπα με πατσά είναι ένα από τα πιάτα που θα πρέπει να προωθήσουμε στον κόσμο», επισημαίνει.

«Δεν νομίζω ότι η Ελλάδα κάνει το σωστό. Αυτό το πιάτο με πατσά είναι από τους παππούδες μας, από τις μητέρες μας» συμπληρώνει ο Ενγκίν Τσακάρ.

Στην Ελλάδα, ο Χρήστος Μουσούλης το βλέπει διαφορετικά. Θαμώνας στο εστιατόριο του Τσαρούχα, λέει ότι ο πατσάς παρασκευάζεται με τον παραδοσιακό τρόπο στα ελληνικά σπίτια εδώ και γενιές.