Η νύχτα που φώτισε τη σκοτεινή Ελλάδα και τυφλώνει τον φασιστικό εσμό…
Διαβάζεται σε 5'
Κατά καιρούς έχουμε και τους επιτήδειους ουδέτερους, που «αποφαίνονται» ότι «η γενιά του Πολυτεχνείου κατέστρεψε τη χώρα». Μόνο που πρόκειται για το μέγιστο ψέμα. Η πραγματικότητα βοά ότι έγινε το αντίθετο.
- 17 Νοεμβρίου 2026 06:32
Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες βγαίνουν από το καβούκι τους διαφορά φασιστοειδή. Για να μας πουν από τη μία ότι στο Πολυτεχνείο «δεν σκοτώθηκε κανείς» και από την άλλη πόσο «έντιμοι» και «πατριώτες» ήταν οι δικτάτορες της εποχής. Βγαίνουν και κάποιοι επιτήδειοι ουδέτεροι, για να πουν ότι «η γενιά του Πολυτεχνείου κατέστρεψε τη χώρα».
Για όλους αυτούς ας επαναλάβουμε, για άλλη μια φορά, τι (δεν) ήταν ο «μύθος του Πολυτεχνείου». Έχουν περάσει 53 χρόνια, η μνήμη εξασθενεί, οι νεότεροι έχουν άλλες παραστάσεις, ας μην αφήσουμε τα φασιστοειδή και τους επιτήδειους να αμαυρώσουν μια από τις φωτεινότερες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ας επαναλάβουμε, λοιπόν:
Όχι, το Πολυτεχνείο δεν ήταν «παλλαϊκή» εκδήλωση. Τέτοια έγινε μετά το 1974. Το 1973 ο (πολύς λαός) ήταν αλλού, όχι στο Πολυτεχνείο.
Όχι, το Πολυτεχνείο δεν ήταν μια «ουδέτερη» πράξη, δεν ήταν κάτι ανώδυνο. Ήταν μια επικίνδυνη αυτενέργεια μερικών εκατοντάδων νέων, που δεν «έκατσαν στο σπίτι τους». Ήταν επικίνδυνη για τους ίδιους, αλλά κατάφεραν να την μετατρέψουν σε θανάσιμο κίνδυνο για το αυταρχικό καθεστώς της χούντας των συνταγματαρχών.
Ναι, ο Πολυτεχνείο ξέπλυνε τη ντροπή μιας χώρας, που ανέχθηκε επί εφτά χρόνια τους δικτάτορες. Μια χούφτα παιδιών έδωσε άλλοθι σε εκατομμύρια αδιάφορους και αμέτοχους.
Ναι, το Πολυτεχνείο ξέπλυνε τη ντροπή όσων μεγαλόσχημων (από το χώρο της πολιτικής, της διανόησης, του Τύπου) «έκατσαν στ’ αβγά τους», «δεν έμπλεξαν», «κοίταγαν τη δουλειά τους», «διάβαζαν», κατά την παροιμιώδη δήλωση ενός «μακαριστού».
Ναι, το Πολυτεχνείο έδωσε την ευκαιρία σε πολλούς από αυτούς να εμφανιστούν αργότερα σαν «αντιχουντικοί» και «αντιστασιακοί».
Ναι, εκείνα τα παιδιά, που κλείστηκαν στο Πολυτεχνείο, απενοχοποίησαν όλους τους άλλους που σιώπησαν.
Κατά καιρούς έχουμε και τους επιτήδειους ουδέτερους, που «αποφαίνονται» ότι «η γενιά του Πολυτεχνείου κατέστρεψε τη χώρα». Μόνο που πρόκειται για το μέγιστο ψέμα. Η πραγματικότητα βοά ότι έγινε το αντίθετο.
Με τη συμμετοχή της γενιάς του Πολυτεχνείου:
- Η δημοκρατία διευρύνθηκε, δεν είναι πλέον λέξη κενή περιεχομένου. Οι κυβερνήσεις δεν διορίζονται από το Παλάτι, όπως μέχρι το 1974.Η σκιά του χωροφύλακα έπαψε να υπάρχει.
- Όλες οι πολιτικές δυνάμεις πήραν μέρος στη διακυβέρνηση. Το 1981 έγινε ομαλά η μεταβίβαση της εξουσίας σε ένα ριζοσπαστικό-με τα μέτρα της εποχής- κεντροαριστερό κόμμα. Το 2015 ένα κόμμα της παραδοσιακής Αριστεράς ανέλαβε τη διακυβέρνηση. Δεν ήταν αυτονόητα αυτά μέχρι το 1974. Αντίθετα, ήταν αδιανόητα.
- Η χώρα προόδευσε στα χρόνια της Μεταπολίτευσης όσο ποτέ άλλοτε. Το βιοτικό της επίπεδο ανέβηκε. Ναι, υπήρξαν στρεβλώσεις και λάθη, που οδήγησαν σε κρίσεις. Αλλά πρέπει να έχουμε αίσθηση του μέτρου και των μεγεθών.
- Το βασικό αίτημα της εποχής, στην οποία ανατρέχουμε κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, εκπληρώθηκε. Ο βαθμός ελευθερίας που έζησαν και ζουν οι Έλληνες από τότε μέχρι σήμερα είναι ο μεγαλύτερος σε όλη την Ιστορία μας. Οι στρεβλώσεις και οι υπερβολές που υπήρξαν και υπάρχουν δεν μπορούν να ακυρώσουν αυτήν τη μεγάλη κατάκτηση.
Το επιχείρημα ότι μέλη της γενιάς του Πολυτεχνείου «εξαργύρωσαν» τη συμμετοχή τους είναι σαθρό. Όσοι το προβάλλουν πιστεύουν ότι στο δημόσιο βίο και στις θέσεις ευθύνης θα έπρεπε να εξακολουθούν να βρίσκονται μόνο όσοι βρίσκονταν μέχρι τότε και οι διάδοχοί τους. Δηλαδή οι μόνιμοι καταληψίες της εξουσίας, όσοι συνεργάστηκαν με τους δικτάτορες ή όσους «κοίταζαν μόνο τη δουλειά τους».
Πενήντα τρία χρόνια μετά το συμπέρασμα είναι κάτι παραπάνω από προφανές. Το Πολυτεχνείο εντάσσεται στις φωτεινές στιγμές της ελληνικής ιστορίας. Η νύχτα εκείνη του Νοέμβρη του 1973, τα παιδιά εκείνα, ταρακούνησαν την αυταρχική Ελλάδα των δικτατόρων. Την ανύψωσαν στα μάτια του πολιτισμένου κόσμου και την έκαναν καλύτερη.
Το Πολυτεχνείο δεν είναι μια απλή γιορτή. Δεν είναι Κόκα Κόλα που «πάει με όλα». Συμβολίζει την αντίσταση στον αυταρχισμό, λέει όχι στον εφησυχασμό. Ναι στη συνειδητή και γι’ αυτό δύσκολη πράξη. Όχι στα εύκολα λόγια.
Το Πολυτεχνείο είναι μια μεγάλη στιγμή του παρελθόντος. Για το οποίο κρατάμε αυτό που λέει η ρήση του Γάλλου σοσιαλιστή Ζαν Ζορές: «Από τους βωμούς του παρελθόντος πάρε τη φλόγα, όχι τις στάχτες»…
ΥΓ1: Μεγάλο κομμάτι του σημερινού άρθρου μας είχε δημοσιευθεί στην ίδια αυτή στήλη στις 17 Νοεμβρίου 2023. Η ανάγκη να επαναλάβουμε, τρία χρόνια αργότερα, ορισμένα αυτονόητα δεν προμηνύει κάτι καλό για τη συλλογική μνήμη και γνώση. Αυτά που βλέπουμε κάτω από αναρτήσεις για την επέτειο του Πολυτεχνείου προκαλούν ανατριχίλα. Ο ακροδεξιός εσμός προκαλεί.
ΥΓ2: Τον εσμό αυτόν φροντίζουν να ενισχύουν οι αρνητές-επίσημοι- της εξέγερσης, όσοι μιλούν για το «μύθο» του Πολυτεχνείου και όσοι αναμασούν το «δεν σκοτώθηκε κανείς». Θλιβερή περίπτωση ο διαβόητος υπουργός του «και α και ου». ο οποίος ξαναχτύπησε χτες. Τι κρίμα που δεν είχε ρωτήσει τον Παττακό. Θα μπορούσε να του έχει πει ότι δεν είχε ποτέ κατεβάσει τα τανκς στην Πατησίων.