Άνοιγμα της Ιαπωνίας στις εξαγωγές όπλων – Ενδιαφέρον από Ευρώπη και Ασία

Η επικείμενη χαλάρωση των κανόνων εξαγωγής όπλων από την Ιαπωνία έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, από τη Βαρσοβία έως τη Μανίλα, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ασταθής ως προς τις δεσμεύσεις ασφαλείας προς τους συμμάχους και οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία επιβαρύνουν τα αποθέματα όπλων των ΗΠΑ.

Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι εξασφάλισε αυτή την εβδομάδα την έγκριση του κυβερνώντος κόμματος για τις αλλαγές, επιχειρώντας να τονώσει τη στρατιωτικοβιομηχανική βάση της παραδοσιακά ειρηνιστικής χώρας. Η κυβέρνησή της αναμένεται να υιοθετήσει επισήμως τους νέους κανόνες ακόμη και μέσα στον μήνα, σύμφωνα με τρεις Ιάπωνες κυβερνητικούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters.

Παρότι η Ιαπωνία έχει σε μεγάλο βαθμό απομονωθεί από τις διεθνείς αγορές όπλων μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δαπανά περίπου 60 δισ. δολάρια ετησίως για την άμυνά της, διατηρώντας μια σημαντική βιομηχανία ικανή να κατασκευάζει προηγμένα συστήματα, όπως υποβρύχια και μαχητικά αεροσκάφη.

Οι επικρατέστεροι νέοι “πελάτες” της Ιαπωνίας

Μεταξύ των πιθανών νέων πελατών είναι ο πολωνικός στρατός και το ναυτικό των Φιλιππίνες, τα οποία εκσυγχρονίζονται εν μέσω αυξανόμενων προκλήσεων ασφαλείας. Αυτό προκύπτει από συνεντεύξεις του Reuters με Ιάπωνες αξιωματούχους και ξένους διπλωμάτες στο Τόκιο. Οι αμυντικές εταιρείες Toshiba και Mitsubishi Electric ενισχύουν το προσωπικό τους και επεκτείνουν τις δυνατότητές τους για να αξιοποιήσουν τη ζήτηση.

Μία από τις πρώτες συμφωνίες που αναμένεται να εγκρίνει η κυβέρνηση της Τακαΐτσι είναι η εξαγωγή μεταχειρισμένων φρεγατών στις Φιλιππίνες, οι οποίες βρίσκονται σε θαλάσσια αντιπαράθεση με την Κίνα στη Νότια Σινική Θάλασσα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ενδέχεται να ακολουθήσουν και συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας.

Η Βαρσοβία και το Τόκιο μπορούν να καλύψουν κενά στα οπλοστάσιά τους μέσω συνεργασίας σε τομείς όπως τα συστήματα κατά drones και ο ηλεκτρονικός πόλεμος, δήλωσε ο Μάριους Μπογκουζέφσκι, αναπληρωτής επικεφαλής αποστολής της Πολωνίας στην Ιαπωνία.

«Υπάρχουν κάποια σημεία συμφόρησης που μπορούμε να ξεπεράσουμε με τη συμμετοχή της Ιαπωνίας», σημείωσε, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Ο πολωνικός όμιλος WB Group υπέγραψε πέρυσι προκαταρκτική συμφωνία για drones με την ιαπωνική εταιρεία ShinMaywa.

Τρεις ακόμη Ευρωπαίοι διπλωμάτες ανέφεραν ότι η χαλάρωση των ιαπωνικών κανόνων δίνει την ευκαιρία να μειωθεί η μεγάλη εξάρτηση από την αμερικανική παραγωγή όπλων, η οποία πιέζεται από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις. Η απρόβλεπτη στάση του Τραμπ — όπως οι απειλές αποχώρησης από το ΝΑΤΟ ή ακόμη και εισβολής στη Γροιλανδία — ενισχύει περαιτέρω την ανάγκη διαφοροποίησης, σύμφωνα με διπλωμάτες που ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους.

«Προσφορές έρχονται από παντού», δήλωσε ο Μασαχίκο Αράι, ανώτερος αντιπρόεδρος της αμυντικής μονάδας της Mitsubishi Electric, η οποία προσλαμβάνει προσωπικό σε Λονδίνο και Σιγκαπούρη για να διευκολύνει τις εξαγωγές.

Το γραφείο της Τακαΐτσι δεν απάντησε σε συγκεκριμένες ερωτήσεις, παραπέμποντας σε ομιλία της στις 20 Φεβρουαρίου, όπου ανέφερε ότι εξετάζει την αναθεώρηση των ελέγχων για την ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής και των δυνατοτήτων των συμμάχων.

Οι αλλαγές στην πολιτική εξαγωγών της Ιαπωνίας είχαν ενθαρρυνθεί και από διαδοχικές κυβερνήσεις των Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του Τραμπ, που επιθυμούν μεγαλύτερη συνεισφορά των συμμάχων στην κοινή άμυνα.

Ρίσκο ή ευκαιρία;

Οι πρώτες κινήσεις χαλάρωσης των κανόνων ξεκίνησαν πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, όταν ο μέντορας της Τακαΐτσι, ο εκλιπών πρωθυπουργός Σίνζο Άμπε, χαλάρωσε την σχεδόν καθολική απαγόρευση εξαγωγών για να ενισχύσει τη συνεργασία με συμμάχους απέναντι στην αυξανόμενη στρατιωτική ισχύ της Κίνας.

Ωστόσο, η προσπάθεια είχε περιορισμένη πρόοδο, καθώς πολλοί περιορισμοί — μεταξύ αυτών και σε φονικά οπλικά συστήματα — παρέμειναν σε ισχύ, αποτρέποντας εταιρείες από τις διεθνείς πωλήσεις.

Μετά από εκλογική νίκη και χωρίς πλέον τον εταίρο που αντιδρούσε σε πιο ριζικές αλλαγές, η Τακαΐτσι ελπίζει ότι η νέα χαλάρωση θα ενθαρρύνει τη βιομηχανία να αυξήσει την παραγωγή.

Η Toshiba σχεδιάζει να προσλάβει περίπου 500 άτομα μέσα στα επόμενα τρία χρόνια και να δημιουργήσει νέες εγκαταστάσεις, ενώ ίδρυσε και νέο τμήμα για εξαγωγές όπλων. «Ο κίνδυνος για τη φήμη δεν είναι πια αυτός που ήταν», δήλωσε ο Κέντζι Κομπαγιάσι.

Παράλληλα, ορισμένες ιαπωνικές εταιρείες εκφράζουν ανησυχίες ότι η εμπλοκή σε εξοπλισμούς μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εικόνα τους σε καταναλωτές.

Η Mitsubishi Electric αναζητά προσωπικό για διεθνείς πωλήσεις στρατιωτικού εξοπλισμού, ενώ η ζήτηση για ολοκληρωμένα συστήματα είναι ισχυρότερη στην Ασία.

Ο Μασαχίκο Αράι εκτιμά ότι οι πωλήσεις θα αυξηθούν κατά 50% έως το 2031, φτάνοντας τα 600 δισ. γεν.

Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει χάσμα μεταξύ πολιτικής και εταιρικών επιλογών, σύμφωνα με τον πρέσβη της Λετονίας στην Ιαπωνία Ζίγκμαρς Ζιλγκάλβις. Παράδειγμα αποτελεί η Toyota, που απέρριψε αίτημα για στρατιωτικά εξαρτήματα.

Ακόμη και η Ουκρανία βλέπει ευκαιρίες: η Κατερίνα Γιαβόρσκα ανακοίνωσε τη δημιουργία κοινής πρωτοβουλίας εταιρειών drones με ιαπωνικές επιχειρήσεις.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά όπλων, όμως η εξάρτηση από αυτές δημιουργεί πιέσεις και αναζητούνται εναλλακτικές.

«Η Ιαπωνία ήταν για καιρό στο περιθώριο λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ήταν αναπόφευκτο να κινηθεί πιο κοντά στο κέντρο της παγκόσμιας πολιτικής», δήλωσε ο Άντριου Κοχ.