Πενιχρά αποθέματα και υψηλές τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη

Από τις αρχές του 2026, η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε κατά 269,11%, ενώ στη Μεγάλη Βρετανία κατά 249%. Είναι το εμπόρευμα που η τιμή του αυξήθηκε περισσότερο από τις τιμές των άλλων εμπορευμάτων, από τις αρχές του χρόνου. Σύμφωνα με το ολλανδικό χάμπ“TitleTransferFacility-TTF”, στις 30 Οκτωβρίου 2026, η τιμή των Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) του Δεκεμβρίου αυξήθηκε κατά 5,15%, φθάνοντας τα 102,96 Ευρώ/ΜWh , ή 1.211.19 δολάρια/1000 κυβικά μέτρα.

Από τη μια πλευρά επιδράει η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και από την άλλη τα πενιχρά αποθέματα στις υπόγειες δεξαμενές των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εν όψει του χειμώνα που απαιτούνται μεγάλοι όγκοι φυσικού αερίου για τη θέρμανση. Στις 22 Οκτωβρίου υπήρχε πληρότητα μόνο 75%, ενώ τα προηγούμενα 15χρόνια το ίδιο χρονικό διάστημα άγγιζε το 90%.

Το φυσικό αέριο και η μεταποίηση

Η κατάσταση προβλέπεται, ότι θα χειροτερεύσει, επειδή οι Βρυξέλλες αποφάσισαν από 1 Ιανουαρίου2027 να σταματήσουν τελείως την προμήθεια ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Υπάρχουν εκτιμήσεις, ότι η τιμή μπορεί να εκτοξευτεί στα2.500δολάρια/1000 κυβικά μέτρα. Κάτι παρόμοιο είχε συμβεί 5 χρόνια πριν, μετά την προηγούμενη κρίση, όταν το 2022 είχε φθάσει μέχρι 3.500 δολάρια/1000 κυβικά μέτρα.

Η ζήτηση για φυσικό αέριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ετήσια βάση έχει μειωθεί κατά 85 και αν υπολογιστεί η Μεγάλη Βρετανία, τότε η μείωση είναι 100 δις κυβικά μέτρα, σε σχέση με τους δείκτες του 2021.

Ο δείκτης της βιομηχανικής παραγωγής στη Γερμανία μειώθηκε κατά 8% σε σχέση με το 2021 και πρακτικά δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις να ανακάμψει. Στις ευρωπαϊκές χώρες κλείνουν παλιές βιομηχανικές μονάδες και οι νέες επενδύσεις κινούνται προς χώρες με χαμηλές τιμές φυσικού αερίου, όπως οι ΗΠΑ. Στην Κίνα εμφανίζεται μικρή επιβράδυνση επειδή λόγω του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ δεν εισάγει το καταριανόLNG.Παρ’ όλα αυτά η κατάσταση διατηρείται σε υψηλά επίπεδα στις επενδύσεις, επειδή το Πεκίνο επωφελείται από την εκτεταμένη χρήση γαιανθράκων και εκμεταλλεύεται τις χαμηλές τιμές του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών.

Η αύξηση της χονδρικής τιμής των ενεργειακών πηγών το Σεπτέμβριο ήταν 19%. Αυτό συνεπάγεται, ότι θα αποτυπωθούν στον πληθωρισμό, την Άνοιξη του 2027. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να συγκρατήσει την άνοδο των τιμών, μόνο αν αναστείλει το εμπάργκο στο ρωσικό LNG,από τις αρχές Ιανουαρίου 2027. Υπάρχουν όμως πολύ μικρές πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο.

Η μεγάλη αντίφαση ενός στρατηγικού στόχου

Ήταν στρατηγικός στόχος των ΗΠΑ η απομάκρυνση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά παρόλα αυτά δείχνει ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ κινείται προς μια τακτική κίνηση. Η πρόταση για επαναφορά του αγωγού μέσω της Ουκρανίας προσκρούει σε μια σειρά ανασταλτικών παραγόντων, μεταξύ των οποίων είναι οι θέσεις των Βρυξελλών, οι μεγάλες οικονομικές απαιτήσεις της Ουκρανίας και οι εσωτερικές αντιθέσεις στη στρατηγική των ΗΠΑ ιδιαίτερα μετά τα αποτελέσματα των εκλογών στο Κογκρέσο.

Το 2019 οι ΗΠΑ ενέκριναν κυρώσεις που προέβλεπαν την απαγόρευση χρηματοδότησης του διαχειριστή του αγωγού “NordStream 2 AG” και του αγωγού “TurkishStream”. Ο δεύτερος είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, γι’ αυτό δεν υλοποιήθηκαν οι κυρώσεις και λειτουργεί μια γραμμή. Η Ρωσία επιστράτευσε ένα «σκιώδη στόλο», ενώ ταυτόχρονα άλλαξε την κατεύθυνση μεγάλου όγκου αερίου προς την Ασία. Όμως επιθυμεί διακαώς την επανασύνδεσή της με τις ευρωπαϊκές χώρες και το δυτικό ενεργειακό σύστημα.

Γιατί το Κίεβο δεν κινείται προς την κατεύθυνση ης διευθέτησης του ουκρανικού; Όσο διαρκεί ο πόλεμος η Ουκρανία παίρνει εξωτερική χρηματοδότηση, ενώ αν σταματήσει θα είναι δύσκολο να τεκμηριωθεί δυτική οικονομική βοήθεια. Οι ΗΠΑ με την επαναφορά του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω των ουκρανικών αγωγών υποστηρίζουν, ότι η Ρωσία θα επανέλθει στο διεθνές οικονομικό και ενεργειακό σύστημα και η Ουκρανία θα εξασφαλίσει μια πηγή χρηματοδότησης από το τράνζιτ.

Όλα αυτά με το αζημίωτο. ΣύμφωναμετoWallStreetJournal, οι δύο αμερικανοί μεσολαβητές ΣτιβΓουίτκοφ και ΤζάρεντΚούσνερ, κατά τις επισκέψεις τους στη Μόσχα και το Κίεβο πρότειναν τις πωλήσεις ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αμερικανικών εταιρειών και την επαναλειτουργία των αγωγών “NordStream”. Ουσιαστικά προτείνεται αμερικανικές εταιρείες να λειτουργούν ως μεταπωλητές ρωσικού αερίου προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό προς το παρόν προσκρούει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει αποφασίσει να σταματήσει την προμήθεια ρωσικού LNGαπό 1 Ιανουαρίου 2027 και φυσικού αερίου από 30 Σεπτεμβρίου 2027.

Tο θέμα είναι, ότι αν πραγματοποιηθεί το εμπάργκο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωφελημένη μπορεί να είναι η Κίνα, η οποία μπορεί να απορροφήσει ένα μέρος, σε καλύτερες τιμές. Κάτι τέτοιο δεν επιθυμούν οι ΗΠΑ, οι οποίες τη θεωρούν ως το μεγάλο οικονομικό τους αντίπαλο. Θεωρείται, ότι η αμερικανική πρόταση για επαναφορά του ρωσικού φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές χώρες έγινε για να μην επωφεληθεί ακόμη περισσότερο η Κίνα από τις νέες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η οποία δεν συμμετέχει ούτως ή άλλως στις δύο πολεμικές συγκρούσεις.

*Ο Μιχάλης Ρένεσης είναι οικονομολόγος