Ετοιμάζει έκπληξη ο Ερντογάν; – Φουντώνουν τα σενάρια μετά την αινιγματική δήλωσή του

Μια φράση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από την ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Ριζούντα, ήταν αρκετή για να αναζωπυρώσει -για την ακρίβεια να επαναφέρει- τη συζήτηση γύρω από το πολιτικό μέλλον της Τουρκίας.

Πιο συγκεκριμένα, σε ομιλία του, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι «πλησιάζουν εκλογές», τη στιγμή που η επόμενη εκλογική διαδικασία είναι προγραμματισμένη για το 2028.

«Εύχομαι ο Θεός να μας χαρίσει ακόμη περισσότερες επιτυχίες και να διατηρήσει για πάντα την ενότητα και την ομοψυχία μας. Επαναλαμβάνω την πεποίθησή μου ότι θα έχουμε επιτυχία και στις εκλογές που πλησιάζουν, τις επερχόμενες εκλογές» είπε χαρακτηριστικά.

Σημειώνεται πως, η κανονική εκλογική διαδικασία είναι προγραμματισμένη για το 2028.

Αξίζει να τονιστεί πως, τα τουρκικά δημοσιεύματα δίνουν έμφαση όχι μόνο στη λέξη «εκλογές», αλλά κυρίως στο πλαίσιο μέσα στο οποίο ειπώθηκε. Ο  Ερντογάν συνέδεσε την αναφορά του με την ανάγκη διατήρησης της πολιτικής ενότητας και της κομματικής συσπείρωσης. «Η ατζέντα άλλων μπορεί να είναι διαφορετική. Μπορεί να αγνοούν τις απαιτήσεις του λαού και να εμπλέκονται σε εσωτερικές διαμάχες συνεχώς. Αλλά εμείς δεν έχουμε τέτοια πολυτέλεια επειδή είμαστε υπεύθυνοι για εσάς και τις μελλοντικές γενιές».

Ο Τούρκος πρόεδρος σημείωσε ότι δεν τον ενδιαφέρει τι λέει, τι κάνει ή τι συζητά εσωτερικά η αντιπολίτευση, τονίζοντας: «Εμείς ενδιαφερόμαστε μόνο να υπηρετούμε το έθνος· όχι μόνο στη Ριζούντα αλλά και σε 81 επαρχίες».

Ταυτόχρονα, αναφέρθηκε στις γεωπολιτικές κρίσεις -συγκεκριμένα στον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και στις κλιμακούμενες στρατιωτικές συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκονται το Ισραήλ, το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες- οι οποίες έχουν μετατρέψει ουσιαστικά την περιοχή σε έναν «δακτύλιο φωτιάς». «Αυτό που ενδιαφέρει τον αδελφό σας είναι να διασφαλίσει ότι η Τουρκία θα τύχει του σεβασμού που της αξίζει στη διεθνή σκηνή. Αυτό που προσπαθεί να κάνει αυτός ο αδελφός σας είναι να προστατεύσει την Τουρκία από τον «δακτύλιο της φωτιάς» και τις συγκρούσεις στην περιοχή».

 

Το άρθρο 116

Ο Ερντογάν ηγείται της Τουρκίας επί 23 χρόνια, πρώτα ως πρωθυπουργός από το 2003, και στη συνέχεια ως εκλεγμένος πρόεδρός της από το 2014. Όμως, δεν μπορεί να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα, εκτός εάν αλλάξουν οι κανόνες ή προκηρύξει πρόωρες εκλογές.

Ιδίως το δεύτερο είναι ένα σενάριο που ακούγεται όλο και πιο έντονα στη γείτονα και βασίζεται σε συγκεκριμένη συνταγματική πρόβλεψη, η οποία ενσωματώθηκε μετά τη μετάβαση της χώρας στο προεδρικό σύστημα το 2017.

Το άρθρο 116 προβλέπει ότι, εάν η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση αποφασίσει με πλειοψηφία τριών πέμπτων, δηλαδή με 360 ψήφους, τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών κατά τη διάρκεια της δεύτερης προεδρικής θητείας, τότε ο εν ενεργεία πρόεδρος αποκτά δικαίωμα να είναι εκ νέου υποψήφιος, χωρίς να απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση.

Η πρόβλεψη αυτή, επομένως, δεν συνιστά παραβίαση του ορίου των θητειών. Αντίθετα, αποτελεί εξαίρεση που προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγμα και μπορεί να αξιοποιηθεί εφόσον διαμορφωθούν οι κατάλληλοι πολιτικοί συσχετισμοί.

Η συνάντηση με Γιαβάς

Ως προς αυτό, αξίζει να αναφερθεί μια άνευ προηγουμένου συνάντηση που έγινε προ ημερών μεταξύ του δημάρχου της Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς και του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που πυροδότησε εικασίες σχετικά με το μέλλον του πολιτικού της αντιπολίτευσης. Σε δήλωση που εξέδωσε την Πέμπτη, ο Γιαβάς υπεραμύνθηκε της συνάντησης, εν μέσω πληθώρας φημών που κυκλοφορούσαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι θα προσχωρούσε στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν.

«Το μοναδικό θέμα της συνάντησης ήταν η Άγκυρα» δήλωσε ο Γιαβάς την επομένη της συνάντησης. Ο δήμαρχος, ο οποίος εκπροσωπεί το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), ανέφερε ότι ζήτησε τη συνάντηση με τον Ερντογάν στο πλαίσιο του επίσημου πρωτοκόλλου υποδοχής στο αεροδρόμιο της πρωτεύουσας, τον περασμένο μήνα.

Ο Γιαβάς, πρώην μέλος του Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος (MHP), συμμάχου του ΑΚ, έχει αναδειχθεί ως πιθανός υποψήφιος για την προεδρία στις επόμενες εκλογές. Κάποια στιγμή, ο ηγέτης του CHP, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, τον είχε εξετάσει ως πιθανό υποψήφιο αντιπρόεδρο στις προεδρικές εκλογές του 2023, στις οποίες ηττήθηκε από τον Ερντογάν. Για την αντιπολίτευση, ο Γιαβάς αποτελεί ισχυρό υποψήφιο για την προεδρία, έχοντας τη δυνατότητα να προσελκύσει συντηρητικούς και εθνικιστές ψηφοφόρους που υποστηρίζουν συντριπτικά τον Ερντογάν και το Κόμμα ΑΚ.

Η συγκρατημένη αντίδρασή του στην αναταραχή που μαίνεται στο CHP, μετά την ανάληψη εκ νέου της ηγεσίας του κόμματος από τον Κιλιτσντάρογλου κατόπιν δικαστικής απόφασης τον περασμένο Μάιο Μάιο, πυροδότησε φήμες ότι θα προσχωρούσε στο Κόμμα ΑΚ.

Στη δήλωσή του την Πέμπτη (10/9), ο Γιαβάς ανέφερε ότι διατηρεί δεσμούς τόσο με το CHP όσο και με το Νέο Κόμμα (YP) του Οζέλ, στο οποίο αναμενόταν να ενταχθεί μετά την ίδρυσή του τον Ιούλιο. Ο Γιαβάς υπογράμμισε ότι τόσο ο Οζγκιούρ Οζέλ όσο και ο Κεμάλ Κιλίτσνταρογλου είχαν ενημερωθεί για τη συνάντησή του με τον Ερντογάν, κάτι που επιβεβαίωσε ο Οζέλ.

Ο δήμαρχος δήλωσε ότι συζήτησε με τον Ερντογάν για εκκρεμείς επενδύσεις στην τουρκική πρωτεύουσα και για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η πόλη, αναφέροντας ότι έπρεπε να συζητήσει τα έργα με «την κεντρική διοίκηση» προκειμένου να εξασφαλίσει έγκριση και υποστήριξη.

«Θα ήθελα να καταστήσω σαφές σε όσους προσπαθούν να εξάγουν πολιτικά συμπεράσματα από αυτή τη συνάντηση και να δημιουργήσουν σενάρια ότι θα αλλάξω κόμμα: Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να υιοθετήσω μια στάση που θα πληγώσει, θα αναστατώσει ή θα απογοητεύσει τους ανθρώπους που με αγαπούν, με εμπιστεύονται και στέκονται στο πλευρό μου εδώ και χρόνια. Εάν αυτή η στάση θεωρηθεί λόγος δυσφορίας από την κεντρική διοίκηση οποιουδήποτε από τα δύο κόμματα, δεν θα διστάσω να κάνω ό,τι είναι απαραίτητο. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, κανένας από τους ηγέτες των κομμάτων δεν μου έχει μεταφέρει καμία δήλωση που να υποδηλώνει ότι αισθάνονται άβολα με τη στάση μου» είπε.

Τι δείχνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις

Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση εταιρείας που είχε προβλέψει με τη μεγαλύτερη ακρίβεια το αποτέλεσμα των εκλογών του 2023, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) εξακολουθεί να προηγείται κατά πολύ στις μετρήσεις, κάτι που ενδέχεται να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί πολιτικά ο Ερντογάν.

Πιο συγκεκριμένα, η δημοσκόπηση της Betimar δείχνει ότι το 35,4% των ερωτηθέντων θα ήταν πρόθυμο να ψηφίσει το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης αν οι εκλογές γίνονταν την επόμενη εβδομάδα. Το Νέο Κόμμα (YP), το οποίο κατέλαβε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης λίγο μετά την ίδρυσή του, ακολουθεί με 20,1%.

Ο ηγέτης του YP, Οζγκιούρ Οζέλ, είχε επανειλημμένα ζητήσει την διεξαγωγή των εκλογών πριν το 2028, ενώ ήταν πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP). Ο Οζέλ εξακολουθεί να υποστηρίζει κάτι αντίστοιχο και εμφανίζεται υπερβολικά αισιόδοξος, καθώς πρόσφατα ισχυρίστηκε ότι το YP θα εξασφάλιζε το 60% των ψήφων σε πρόωρες εκλογές.

Η δημοσκόπηση της Betimar έδειξε, επίσης, μια απροσδόκητη άνοδο για το Κόμμα του Καλού (IP), το οποίο συγκέντρωσε 9,3% στη δημοσκόπηση, ξεπερνώντας το Κόμμα της Ισότητας και της Δημοκρατίας των Λαών (Κόμμα DEM), το οποίο συνήθως το προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Το CHP, εν τω μεταξύ, σημείωσε πτώση στο 5,3%, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, μια αναμενόμενη πτώση δεδομένου ότι έχασε το καθεστώς του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης με την ίδρυση του YP.