“Η εκδίκηση του σπασίκλα”: Πώς γιατροί και επιστήμονες συνέβαλαν στη συντριβή των Ρεπουμπλικανών

Μια πολιτική οργάνωση που βρίσκεται πίσω από το κύμα εκλογικών νικών Δημοκρατικών γιατρών και επιστημόνων, σε αναμετρήσεις για αξιώματα σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, χαρακτηρίζει την εντυπωσιακή αποδοκιμασία του τραμπισμού ως «Stem swing» («εκλογική στροφή προς τις θετικές επιστήμες») και «εκδίκηση των σπασίκλων».

Όπως σημειώνει ο Guardian, οι νίκες αυτές έρχονται έπειτα από χρόνια περικοπών και αναταράξεων στις υποδομές υγείας και επιστημονικής έρευνας των ΗΠΑ, σε μια εκλογική αναμέτρηση κατά την οποία οι Δημοκρατικοί δαπάνησαν μεγάλα ποσά για διαφημιστικές εκστρατείες με επίκεντρο την υγεία, ενώ οι ψηφοφόροι αποδοκίμασαν το κίνημα «Make America Healthy Again» (MAHA – «Κάντε την Αμερική ξανά υγιή»).

«Τα αποτελέσματα είναι ξεκάθαρα: το 2026 ήταν μια εκλογική αναμέτρηση με επίκεντρο την υγειονομική περίθαλψη», δήλωσε ο Έρικ Πόλιακ, εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης 3.14 Action, η οποία εργάστηκε για την εκλογή επαγγελματιών υγείας και επιστημόνων με το Δημοκρατικό Κόμμα σε ολόκληρη τη χώρα. «Έχουμε ακούσει πολλά για το κόστος ζωής. Η οικονομική προσιτότητα της υγειονομικής περίθαλψης είναι το σημαντικότερο κομμάτι αυτού του ζητήματος. Οι γιατροί και οι επιστήμονές μας είναι αναμφίβολα κατάλληλα προετοιμασμένοι για να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων».

Μεταξύ των Δημοκρατικών που εξελέγησαν, γράφοντας ιστορία, βρίσκονται ο δρ Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ από το Μίσιγκαν και η δρ Άνι Άντριους από τη Νότια Καρολίνα. Η τελευταία φορά που γιατρός του Δημοκρατικού Κόμματος κατείχε έδρα στη Γερουσία των ΗΠΑ ήταν το 1969, την εποχή κατά την οποία θεσμοθετήθηκαν τα προγράμματα υγειονομικής περίθαλψης Medicare και Medicaid.

Και δεν είναι οι μόνοι. Η οργάνωση 3.14 Action εξακολουθεί να καταμετρά τις εκλογικές νίκες και να αναμένει αποτελέσματα από «εκατοντάδες» λιγότερο προβεβλημένες αναμετρήσεις σε επίπεδο πολιτειών, ορισμένες από τις οποίες δεν έχουν ακόμη ανακοινώσει καν αποτελέσματα.

«Το μήνυμα των ψηφοφόρων είναι απλό και ξεκάθαρο: αρκετά πια», δήλωσε ο δρ Ρίτσαρντ Μπέσερ, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ιδρύματος Robert Wood Johnson, ενός φιλανθρωπικού οργανισμού που έχει ως αποστολή τη βελτίωση της υγείας των Αμερικανών.

«Οι άνθρωποι σε ολόκληρη την Αμερική είναι αγανακτισμένοι με το υψηλό κόστος ζωής, εξαντλημένοι από τη διαρκή προσπάθεια να τα βγάλουν πέρα και έχουν απαυδήσει με ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που είναι εξωφρενικά ακριβό και περίπλοκο», ανέφερε ο Μπέσερ. «Θέλουν ηγέτες που να καταλαβαίνουν πόσο δύσκολη είναι η καθημερινότητά τους και να κάνουν κάτι για να βελτιώσουν τη ζωή τους».

Οι γιατροί και οι επιστήμονες κατέχουν εδώ και πολλά χρόνια σημαντικές θέσεις στο Κογκρέσο, ωστόσο μέχρι τις φετινές εκλογές η συντριπτική πλειονότητά τους προερχόταν από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Το φαινόμενο αυτό, ίσως όχι και τόσο απροσδόκητα, αποτέλεσε αντικείμενο επιστημονικής μελέτης: από το 2011 έως το 2020, το 86% των μελών του Κογκρέσου που ήταν γιατροί ανήκαν στους Ρεπουμπλικάνους, ενώ τα τρία τέταρτα προέρχονταν από πολιτείες του αμερικανικού Νότου.

Οι εκλογές του 2026 ανέτρεψαν αυτή την εικόνα. Ρεπουμπλικάνοι όπως η δρ Μαριάνετ Μίλερ-Μικς από την Αϊόβα και ο υποψήφιος για τη Γερουσία δρ Ρότζερ Μάρσαλ, αμφότεροι σύμμαχοι του υπουργού Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, ηττήθηκαν. Σε άλλες τρεις εκλογικές αναμετρήσεις με υποψήφιους Ρεπουμπλικανούς γιατρούς, η διαφορά ήταν τόσο μικρή ώστε δεν είχε ακόμη αναδειχθεί νικητής. Αντίθετα, όλοι οι εν ενεργεία Δημοκρατικοί βουλευτές και γερουσιαστές που είναι γιατροί επανεξελέγησαν.

Ωστόσο, η κινητοποίηση των Αμερικανών υπέρ της επιστήμης δεν ήρθε χωρίς κόστος. Ο Τραμπ και ο Κένεντι προκάλεσαν αναταράξεις σχεδόν σε κάθε επιστημονικό θεσμό και σε κάθε τομέα του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης των ΗΠΑ, από την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA) μέχρι το Medicaid, το δημόσιο πρόγραμμα υγειονομικής κάλυψης που ασφαλίζει 72 εκατομμύρια Αμερικανούς.

Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) έχουν χάσει έως και το ένα τρίτο του προσωπικού τους, εν μέσω μιας επιδημίας ιλαράς που έχει καταγράψει αριθμούς-ρεκόρ κρουσμάτων. Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH), ο μεγαλύτερος δημόσιος χρηματοδότης βιοϊατρικής έρευνας στον κόσμο, έχασαν στελέχη της ηγεσίας τους, ενώ πρωτοποριακά ερευνητικά προγράμματα παρεμποδίστηκαν από αναταράξεις, ακυρώσεις και λογοκρισία. Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δυσκολεύτηκε να ανταποκριθεί σε μια πρωτοφανή έξαρση κρουσμάτων κυκλοσπορίασης, μιας παρασιτικής λοίμωξης που προκαλεί διάρροια. Την ημέρα των εκλογών, οι υγειονομικές αρχές της Νέας Υόρκης ανακοίνωσαν ότι ένα παιδί στην πολιτεία πέθανε από ιλαρά, για πρώτη φορά έπειτα από 30 χρόνια.

Ο Κένεντι αποδιοργάνωσε και περιέκοψε τη χρηματοδότηση ομοσπονδιακών προγραμμάτων για τα εμβόλια, προκειμένου να ικανοποιήσει μια βάση φανατικών υποστηρικτών, την ώρα που τέσσερις στους δέκα ψηφοφόρους του κινήματος MAHA εξέφραζαν ανησυχία για το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης. Παράλληλα, αναδείχθηκε σε κεντρικό πρόσωπο εναντίον του οποίου συσπειρώθηκαν γιατροί και επιστήμονες. Πριν από τις εκλογές, η οργάνωση 3.14 Action είχε δηλώσει ότι ο Κένεντι αποτελούσε «με διαφορά το σημαντικότερο εργαλείο μας για την προσέλκυση υποψηφίων και τη συγκέντρωση χρηματοδότησης».

Οι Δημοκρατικοί αξιοποίησαν πολιτικά αυτή την αναταραχή. Σύμφωνα με το Cook Political Report, η υγειονομική περίθαλψη ήταν το δεύτερο σημαντικότερο θέμα στις προεκλογικές διαφημίσεις, με τους Δημοκρατικούς να προβάλλουν περισσότερες από 158.000 διαφημίσεις σχετικές με την υγεία, έναντι 61.000 των Ρεπουμπλικανών. Μόνο η οργάνωση 3.14 Action δαπάνησε 23 εκατομμύρια δολάρια σε ανεξάρτητες διαφημιστικές εκστρατείες, οι περισσότερες από τις οποίες επικεντρώνονταν σε ζητήματα υγείας. Ανάμεσά τους ήταν και η ανάγκη αντιπαράθεσης με τις φαρμακευτικές και ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς η διαφθορά αναδεικνυόταν σε ένα από τα καθοριστικά ζητήματα της εκλογικής αναμέτρησης.

Υποψήφιοι των Δημοκρατικών με μεγάλη προβολή αναφέρονταν συχνά στις προκλήσεις που αντιμετώπιζαν οι τοπικές κοινωνίες στον τομέα της υγείας. Στη Νότια Καρολίνα, όταν ξέσπασε επιδημία ιλαράς τον Φεβρουάριο, η παιδίατρος Άνι Άντριους ήταν σε θέση να παρέχει συγκεκριμένες ιατρικές συμβουλές, την ώρα που οι ομοσπονδιακές αρχές υποβάθμιζαν τους κινδύνους.

«Ούτε σε ένα εκατομμύριο χρόνια δεν θα φανταζόμουν, όταν σπούδαζα Ιατρική, ότι θα έθετα υποψηφιότητα για τη Γερουσία των ΗΠΑ και ταυτόχρονα θα μιλούσα για την ιλαρά σχεδόν κάθε μέρα», είχε δηλώσει τότε η Άντριους στο μέσο ενημέρωσης The 19th.

Ο Ελ-Σαγέντ παρουσίασε το όραμά του για ένα καθολικό δημόσιο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, το «Medicare for All», το οποίο, όπως υποστήριξε, θα μπορούσε να σώσει τα νοσοκομεία των αγροτικών περιοχών που απειλούνται από τον νόμο «One Big Beautiful Bill Act» των Ρεπουμπλικανών. Στις προεκλογικές συγκεντρώσεις του, ο διάλογος με το πλήθος ήταν άμεσος και χαρακτηριστικός:

«Τα χρήματα στην…» «Τσέπη σας!»

«Τα χρήματα έξω από την…» «Πολιτική!»

«Medicare για…» «Όλους!»

Στο Οχάιο, όπου επικράτησε η δρ Έιμι Άκτον, η εμπειρία της ως επικεφαλής των υγειονομικών υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19 αποδείχθηκε πλεονέκτημα και όχι μειονέκτημα. Στην Αϊόβα, η Δημοκρατική Κριστίνα Μπόχαναν, η οποία δεν είναι γιατρός αλλά καθηγήτρια Νομικής, δεσμεύτηκε να αυξήσει τις δαπάνες για την έρευνα, καθώς η αύξηση των ποσοστών καρκίνου είχε αναδειχθεί σε πολιτικό ζήτημα που απασχολούσε και τα δύο κόμματα στην πολιτεία.

«Οι Αμερικανοί που πιστεύουν στην επιστήμη είναι αποφασισμένοι να δράσουν», δήλωσε ο Πόλιακ. «Έχουμε κερδίσει τουλάχιστον δέκα έδρες που κατείχαν οι Ρεπουμπλικανοί και ο τελικός αριθμός των νικών μας ξεπερνά τις 30. Η ανατροπή των συσχετισμών στη Βουλή των Αντιπροσώπων το 2026 πέρασε μέσα από την εκλογή Δημοκρατικών γιατρών και επιστημόνων — και εμείς πρωτοστατήσαμε σε αυτή την προσπάθεια».

Οι νέοι βουλευτές των Δημοκρατικών θα βρεθούν αντιμέτωποι με τεράστιες προκλήσεις όταν αναλάβουν επισήμως τα καθήκοντά τους. Οι πιο δραστικές περικοπές που προβλέπει ο νόμος «One Big Beautiful Bill Act» θα τεθούν σε ισχύ την Πρωτοχρονιά του 2027. Μεταξύ των πιο χαρακτηριστικών μέτρων είναι η επιβολή προϋποθέσεων εργασίας για τη συμμετοχή στο Medicaid. Συνολικά, οι περικοπές αναμένεται να οδηγήσουν 17 εκατομμύρια ανθρώπους στην απώλεια της ασφαλιστικής τους κάλυψης μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Παράλληλα, θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τις ισχυρές ασφαλιστικές και φαρμακευτικές εταιρείες, οι οποίες αναμένεται να ασκήσουν πιέσεις και να επιχειρήσουν να επηρεάσουν τους νομοθέτες, καθώς οι Δημοκρατικοί θα προσπαθούν να διαμορφώσουν κοινή θέση γύρω από τις εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις στην υγεία που πρότειναν κατά την προεκλογική περίοδο. Οι προτάσεις αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία μιας δημόσιας επιλογής ασφάλισης υγείας, αλλά και την καθιέρωση ενός συστήματος καθολικής υγειονομικής κάλυψης με έναν ενιαίο δημόσιο φορέα χρηματοδότησης.

Την ίδια ώρα, πολιτικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της δημόσιας υγείας ζητούν ήδη την απομάκρυνση του Κένεντι από τη θέση του υπουργού Υγείας.

«Από πολλές απόψεις, αυτές οι εκλογές σηματοδότησαν την αρχή του τέλους της καταστροφικής θητείας του Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ», δήλωσε ο Πόλιακ.

«Είναι ξεκάθαρο ότι οι Αμερικανοί θέλουν κάτι διαφορετικό. Δεν εξέλεξαν όλους αυτούς τους Δημοκρατικούς επιστήμονες μόνο και μόνο για να αντιταχθούν στον Τραμπ. Θέλουν να δουν μια εναλλακτική πολιτική πρόταση, θέλουν να δουν τι μπορούν να προσφέρουν στην πράξη οι επιστήμονες των Δημοκρατικών».