ΗΠΑ – Ιράν: Ο Τραμπ επικαλείται την εκεχειρία για να παρακάμψει το Κογκρέσο

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο για τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε νέα, πιο οξυμένη φάση, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί πλέον να κατοχυρώσει και θεσμικά τη θέση της ότι η κρίσιμη προθεσμία της 1ης Μαΐου δεν είναι δεσμευτική.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζει η επιστολή που απέστειλε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Κογκρέσο, υποστηρίζοντας ότι, λόγω της εκεχειρίας με την Τεχεράνη, δεν απαιτείται έγκριση για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με το War Powers Resolution, κάθε φορά που ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενημερώνει το Κογκρέσο για εμπλοκή σε στρατιωτική σύγκρουση, ενεργοποιείται μια αντίστροφη μέτρηση 60 ημερών, μέσα στην οποία πρέπει είτε να δοθεί επίσημη έγκριση για τη συνέχιση των επιχειρήσεων είτε να αποσυρθούν οι αμερικανικές δυνάμεις.

Στην προκειμένη περίπτωση, η σχετική προθεσμία εκπνέει την Παρασκευή, δημιουργώντας έντονη πολιτική και νομική πίεση στην Ουάσινγκτον.

Ωστόσο, ήδη από την Πέμπτη, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ είχε υποστηρίξει ενώπιον της Γερουσίας ότι η ισχύουσα εκεχειρία «παγώνει το ρολόι» της συνταγματικής προθεσμίας. Η θέση αυτή πλέον ενισχύεται από τον ίδιο τον Τραμπ, ο οποίος με επιστολές προς τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία επιχειρεί να παρακάμψει στην πράξη την υποχρέωση για κοινοβουλευτική έγκριση.

Στις επιστολές του, ο πρόεδρος υποστηρίζει ότι οι εχθροπραξίες έχουν ουσιαστικά τερματιστεί: «Στις 7 Απριλίου 2026 διέταξα μια εκεχειρία δύο εβδομάδων. Η εκεχειρία αυτή έχει έκτοτε παραταθεί. Δεν έχει υπάρξει καμία ανταλλαγή πυρών μεταξύ των αμερικανικών δυνάμεων και του Ιράν από τις 7 Απριλίου 2026. Οι εχθροπραξίες που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 έχουν τερματιστεί».

Την ίδια ώρα, αναγνωρίζει ότι η ένταση δεν έχει εκλείψει πλήρως, σημειώνοντας: «Παρά την επιτυχία των αμερικανικών επιχειρήσεων κατά του ιρανικού καθεστώτος και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για μια διαρκή ειρήνη, η απειλή που θέτει το Ιράν για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις Ένοπλες Δυνάμεις μας παραμένει σημαντική», ενώ δεσμεύεται να συνεχίσει την ενημέρωση του Κογκρέσου.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ εντείνονται οι πιέσεις προς το Κογκρέσο για το αν θα προχωρήσει σε ψηφοφορία σχετικά με την παροχή επίσημης έγκρισης για τον πόλεμο, αν και θεωρείται πιθανό η προθεσμία να παρέλθει χωρίς ουσιαστική αντίδραση από τους Ρεπουμπλικανούς.

Αναχωρώντας την Παρασκευή από τον Λευκό Οίκο με προορισμό τη Φλόριντα, ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι δεν προτίθεται να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο, «γιατί δεν έχει ζητηθεί ποτέ στο παρελθόν».

«Έχει συμβεί πολλές, πάρα πολλές φορές και κανείς δεν έχει ζητήσει ποτέ έγκριση. Το θεωρούν εντελώς αντισυνταγματικό, αλλά είμαστε πάντα σε επαφή με το Κογκρέσο. Κανείς δεν το έχει ζητήσει ποτέ. Δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ. Γιατί να είμαστε εμείς διαφορετικοί;» ανέφερε απαντώντας σε ερώτηση του NBC News.

ΗΠΑ – Ιράν: Τι υποστηρίζει η κυβέρνηση Τραμπ

Κατά τη διάρκεια κατάθεσης στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, ο Χέγκσεθ υποστήριξε ότι το «ρολόι των 60 ημερών παγώνει ή σταματά» κατά τη διάρκεια παύσης των συγκρούσεων.

Οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν σε μεγάλο βαθμό σταματήσει τις άμεσες επιθέσεις από τις 8 Απριλίου, καθώς ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις για εκεχειρία, οι οποίες όμως στη συνέχεια έχουν «κολλήσει».

Έκτοτε, η Τεχεράνη συνεχίζει ουσιαστικά να εμποδίζει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ουάσινγκτον διατηρεί ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών και πλοίων στην περιοχή. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι επιθέσεις μπορεί να ξαναρχίσουν.

Άλλοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης συμμερίζονται τη θέση Χέγκσεθ, υποστηρίζοντας ότι η απουσία ενεργών ανταλλαγών πυρών σημαίνει πως οι εχθροπραξίες έχουν ουσιαστικά τερματιστεί για τους σκοπούς του νόμου.

Επιπλέον, έχουν διατυπωθεί και εναλλακτικές προτάσεις για την παράκαμψη της προθεσμίας, όπως η έναρξη νέας στρατιωτικής επιχείρησης με διαφορετική ονομασία.

Τι προβλέπει ο νόμος War Powers

Το War Powers Resolution, που ψηφίστηκε το 1973, περιορίζει το χρονικό διάστημα που ένας πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να διεξάγει πόλεμο χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Ο νόμος απαιτεί από τον πρόεδρο να ενημερώνει το Κογκρέσο εντός 48 ωρών από την εμπλοκή των αμερικανικών δυνάμεων σε εχθροπραξίες.

Από εκείνη τη στιγμή ξεκινά αντίστροφη μέτρηση 60 ημερών. Παρότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, η ενημέρωση του Κογκρέσου έγινε στις 2 Μαρτίου, γι’ αυτό και η προθεσμία λήγει την 1η Μαΐου. Μέσα σε αυτές τις 60 ημέρες, ο πρόεδρος πρέπει είτε να λάβει επίσημη εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο είτε να τερματίσει τη στρατιωτική εμπλοκή.

Ο νόμος επιτρέπει παράταση 30 ημερών μόνο για ασφαλή αποχώρηση δυνάμεων, όχι για συνέχιση επιχειρήσεων μάχης. Ωστόσο, ο νόμος έχει κατά καιρούς παρακαμφθεί ή αμφισβητηθεί από προέδρους που υποστήριξαν ότι είναι αντισυνταγματικός. Η «Εξουσιοδότηση Χρήσης Στρατιωτικής Βίας» (AUMF) αποτελεί επίσης πιθανή νομική βάση για στρατιωτικές επιχειρήσεις, καθώς επιτρέπει τη χρήση βίας για συγκεκριμένους στόχους.

Θεσπίστηκε το 2001 μετά την 11η Σεπτεμβρίου και επαναβεβαιώθηκε το 2002 για τον πόλεμο στο Ιράκ. Λόγω των πολιτικών διαιρέσεων, το Κογκρέσο θεωρείται απίθανο να εγκρίνει συνέχιση του πολέμου. Την Πέμπτη, μια έκτη προσπάθεια στη Γερουσία να περιοριστεί η εξουσία του Τραμπ απορρίφθηκε με ψήφους 50-47.