Ο Μπέρναμ “ξέχασε” τις υποσχέσεις για τα Γλυπτά του Παρθενώνα – Στροφή 180 μοιρών

Στροφή 180 μοιρών κάνει ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, στο ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα, καθώς ο ίδιος φαίνεται να απομακρύνεται από τις δημόσιες τοποθετήσεις που είχε κάνει στο παρελθόν υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα.

Μιλώντας στους Financial Times, ο Μπέρναμ εμφανίστηκε πλέον να κρατά αποστάσεις από την υπόθεση, παραπέμποντας ουσιαστικά στο Βρετανικό Μουσείο για την τύχη των γλυπτών που βρίσκονται στο Λονδίνο.

«Τελικά, είναι ένα ζήτημα για το Βρετανικό Μουσείο, έτσι δεν είναι;», δήλωσε χαρακτηριστικά, όταν ρωτήθηκε για το μέλλον των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Ο ίδιος πρόσθεσε: «Νομικά, εκεί βρίσκεται το ζήτημα, αλλά είμαι απόλυτα υπέρ της αξιοποίησης της βρετανικής πολιτιστικής διπλωματίας. Είναι κάτι που υποστηρίζω σθεναρά».

Η νέα αυτή τοποθέτηση έχει ήδη δημιουργήσει αντιδράσεις, καθώς ο Μπέρναμ είχε στο παρελθόν εκφραστεί με πολύ διαφορετικό τρόπο.

Από το “στείλτε τα πίσω, χωρίς όρους” στη “βρετανική πολιτιστική διπλωματία”

Το 2023, όταν ήταν δήμαρχος του Ευρύτερου Μάντσεστερ, ο Μπέρναμ είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα θα έπρεπε να επιστραφούν στην Ελλάδα.

Όταν μάλιστα είχε ερωτηθεί εάν ο τότε πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, θα έπρεπε να τα επιστρέψει, η απάντησή του ήταν:

«Ναι, ο Τζορτζ Όσμπορν θα πρέπει να επιστρέψει τα Γλυπτά του Έλγιν».

Λίγο αργότερα είχε γράψει στα social media:

«Στείλτε τα πίσω, χωρίς όρους. Και ας χρησιμοποιήσουμε τον πολιτισμό για να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η Βρετανία σε όλο τον κόσμο».

Η στάση αυτή δεν ήταν, πάντως, κάτι καινούργιο για τον Μπέρναμ. Ήδη από το 2002, έναν χρόνο μετά την εκλογή του στη Βουλή των Κοινοτήτων, είχε συνυπογράψει νομοσχέδιο που στόχευε στην αλλαγή του νομικού πλαισίου ώστε να καταστεί δυνατή η επιστροφή των Γλυπτών.

Η σχετική προσπάθεια δεν είχε ευοδωθεί. Ο νόμος περί Βρετανικού Μουσείου του 1963 εξακολουθεί να περιορίζει τη δυνατότητα του μουσείου να απομακρύνει οριστικά αντικείμενα από τη συλλογή του.

Οι προσδοκίες της Ελλάδας

Η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Μπέρναμ είχε δημιουργήσει προσδοκίες στην Ελλάδα ότι ένας Βρετανός πρωθυπουργός με σαφώς διατυπωμένες απόψεις υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών θα μπορούσε να δώσει νέα ώθηση στο ζήτημα.

Η αλλαγή τόνου, επομένως, δεν περνά απαρατήρητη, καθώς πλέον ο Βρετανός πρωθυπουργός φαίνεται να αφήνει την υπόθεση κυρίως στα χέρια του Βρετανικού Μουσείου, περιορίζοντας τον ρόλο της κυβέρνησής του στην άσκηση πολιτιστικής διπλωματίας.

Βρετανός αξιωματούχος του μουσείου, σχολιάζοντας τη μεταστροφή, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ήταν κάτι που ανέμενε, επισημαίνοντας τη διαφορά ανάμεσα στις θέσεις ενός πολιτικού όταν βρίσκεται στα έδρανα της αντιπολίτευσης ή της Βουλής και στις επιλογές που καλείται να κάνει όταν αναλαμβάνει την πρωθυπουργία.

«Παράθυρο» μέσω συμφωνίας Ελλάδας – Βρετανικού Μουσείου

Την ίδια ώρα, οι συζητήσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και το Βρετανικό Μουσείο συνεχίζονται. Το μουσείο κάνει λόγο για εποικοδομητικό διάλογο γύρω από μια πιθανή «Parthenon Partnership», δηλαδή μια μακροπρόθεσμη συνεργασία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανταλλαγές πολιτιστικών θησαυρών.

Ο Τζορτζ Όσμπορν έχει εξετάσει με την ελληνική πλευρά ένα μοντέλο δανεισμού, βάσει του οποίου τμήματα των Γλυπτών θα μπορούσαν να μεταφερθούν στο Μουσείο της Ακρόπολης, ενώ ελληνικές αρχαιότητες θα ταξίδευαν στο Λονδίνο.

Από την πλευρά του Βρετανικού Μουσείου υποστηρίζεται ότι πρόκειται για ένα ζήτημα με ιστορία δύο αιώνων και ότι προτεραιότητα είναι να βρεθεί μια λύση που θα είναι σωστή και βιώσιμη, όχι απλώς μια γρήγορη συμφωνία.

Η βρετανική κοινή γνώμη θέλει την επιστροφή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για τη στάση της βρετανικής κοινής γνώμης. Σύμφωνα με έρευνα της JL Partners που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Parthenon Project, το 56% των Βρετανών θα ψήφιζε υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα σε ένα δημοψήφισμα, ενώ μόλις το 22% θα επέλεγε την παραμονή τους στο Βρετανικό Μουσείο.

Ο λόρδος Εντ Βέιζι, πρώην υπουργός Πολιτισμού και πρόεδρος του Parthenon Project, χαρακτήρισε «καταθλιπτική» την αλλαγή στάσης του Μπέρναμ, υπενθυμίζοντας ότι στο παρελθόν ο σημερινός πρωθυπουργός είχε μιλήσει με σαφήνεια για τα οφέλη που θα είχε για τη Βρετανία η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Το ζήτημα, πάντως, παραμένει ανοιχτό. Και όσο οι συζητήσεις Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου συνεχίζονται, η αλλαγή ρητορικής του Βρετανού πρωθυπουργού επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο πολιτική θα είναι τελικά η απόφαση για την τύχη των Γλυπτών και πόσο θα αφεθεί αποκλειστικά στα χέρια του Βρετανικού Μουσείου;