NYT: Το ζοφερό μήνυμα της CIA στον Πούτιν

Ο Τζον Ράτκλιφ, διευθυντής της CIA, πραγματοποίησε αυτή την εβδομάδα μια μυστική επίσκεψη στη Μόσχα, προκειμένου να μεταφέρει ιδιωτικά τη δυσοίωνη εκτίμησή του για την κατάσταση του ρωσικού πολέμου εναντίον της Ουκρανίας και να παροτρύνει τη ρωσική πλευρά να καταλήξει σε συμφωνία προτού επιδεινωθεί περαιτέρω η στρατιωτική και οικονομική της κατάσταση, σύμφωνα με νυν και πρώην αξιωματούχους.

Όπως αναφέρουν οι New York Times, ο Ράτκλιφ μετέφερε το μήνυμα στον Αλεξάντρ Β. Μπόρτνικοφ, επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας πληροφοριών FSB, χωρίς να διατυπώσει απειλές για πιθανές συνέπειες εις βάρος της ρωσικής πλευράς σε περίπτωση που ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Β. Πούτιν αγνοούσε την εκτίμηση του διευθυντή της CIA και επέλεγε να συνεχίσει τον πόλεμο.

Οι αναλυτές της CIA εδώ και καιρό αμφισβητούν κατά πόσο οι σύμβουλοι του Πούτιν του παρέχουν ειλικρινείς και αντικειμενικές εκτιμήσεις σχετικά με την πορεία και το κόστος του πολέμου.

Η CIA διατηρεί εδώ και χρόνια διαύλους επικοινωνίας με την FSB, καθώς και με τη ρωσική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών, γνωστή ως SVR.

Παράλληλοι δίαυλοι επικοινωνίας με τη Ρωσία

Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο δίαυλος επικοινωνίας του Ράτκλιφ με τον Μπόρτνικοφ λειτουργεί παράλληλα με ξεχωριστούς διαύλους που έχουν δημιουργήσει ο απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου, με άλλους ανώτερους συμβούλους του κ. Πούτιν.

Ορισμένοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ελπίζουν πως ο Πούτιν, ο οποίος υπήρξε και ο ίδιος αξιωματικός των υπηρεσιών πληροφοριών, θα θεωρήσει ένα μήνυμα από τον διευθυντή της CIA πιο επείγον και αξιόπιστο από τις επικοινωνίες μέσω των συνήθων διπλωματικών διαύλων.

Η Ρωσία και η πορεία του πολέμου

Για μεγάλο μέρος του περασμένου έτους, ο Τραμπ και ορισμένοι από τους κορυφαίους συμβούλους του φαίνεται ότι πίστευαν πως μια ρωσική στρατιωτική νίκη επί της Ουκρανίας ήταν αναπόφευκτη, λόγω του μεγαλύτερου πληθυσμού της Ρωσίας και του πυρηνικού της οπλοστασίου.

Ωστόσο, οι Ρώσοι έχουν υποστεί τεράστιες απώλειες, ενώ τα εδαφικά τους κέρδη στο πεδίο της μάχης έχουν ουσιαστικά σταματήσει.

Δεν είναι σαφές εάν το μήνυμα του Ράτκλιφ προαναγγέλλει κάποια αλλαγή στην αμερικανική πολιτική απέναντι στη Ρωσία ή την Ουκρανία.

Η επίσκεψη του Ράτκλιφ αποτελεί την τελευταία προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να δώσει νέα ώθηση στις διαπραγματεύσεις, οι οποίες έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο.

Γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τον αγώνα της στα ανατολικά, ακόμη και με μειωμένη στρατιωτική υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εκτίμηση του Ράτκλιφ για τη ρωσική κατάσταση

Με βάση όσα παρουσίασε ως τη δυσοίωνη στρατιωτική και οικονομική πραγματικότητα για τη Ρωσία, ο Ράτκλιφ είπε στον Μπόρτνικοφ ότι θεωρεί πως έχει έρθει η ώρα για τη Μόσχα να εμπλακεί σε σοβαρές διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.

Από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην προεδρία, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει τη στρατιωτική τους υποστήριξη προς τους Ουκρανούς, αναγκάζοντάς τους να βασίζονται περισσότερο στους ευρωπαϊκούς εταίρους τους.

Παράλληλα, η CIA έχει διατηρήσει τις στενές σχέσεις συνεργασίας στον τομέα των πληροφοριών με την Ουκρανία, οι οποίες ξεκίνησαν πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.

Οι δημόσιες δηλώσεις του διευθυντή της CIA

Το ιδιωτικό μήνυμα που μετέφερε ο Ράτκλιφ στον Μπόρτνικοφ σχετικά με την Ουκρανία απηχούσε ορισμένες από τις δημόσιες δηλώσεις του διευθυντή.

Τον περασμένο μήνα, ο Ράτκλιφ μίλησε με ιδιαίτερα σαφή τρόπο για τις απώλειες των ρωσικών στρατευμάτων στον πόλεμο και για την αδυναμία της Μόσχας να προχωρήσει σημαντικά στο πεδίο της μάχης.

Σημείωσε ότι το προσδόκιμο ζωής ενός Ρώσου στρατιώτη στην πρώτη γραμμή ήταν μικρότερο από 35 λεπτά.

Πρόσθεσε επίσης ότι η Ρωσία είχε καταλάβει μόλις περίπου το 1% της συνολικής ουκρανικής επικράτειας κατά τους 18 μήνες από τότε που ανέλαβε τη διεύθυνση της CIA, αποδίδοντας την εξέλιξη αυτή στην «κυριαρχία» της Ουκρανίας στην τεχνολογία των drones.

Πριν από τη συνάντηση με τον Μπόρτνικοφ

Πριν συναντηθεί με τον Μπόρτνικοφ στη Μόσχα, ο Ράτκλιφ μίλησε με τους Ουκρανούς ομολόγους του και τους διαβεβαίωσε ότι θα διερευνούσε τις θέσεις της ρωσικής πλευράς και δεν θα προχωρούσε σε παραχωρήσεις εκ μέρους των Ουκρανών.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρχει περιθώριο για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας κατά τους επόμενους χειμερινούς μήνες, λόγω της σε μεγάλο βαθμό στάσιμης ρωσικής επίθεσης στο Ντονμπάς, αλλά και επειδή η Ουκρανία έχει τη δυνατότητα να συνεχίσει να επιβάλλει σημαντικό κόστος στη Ρωσία μέσω του πολέμου με drones.

Ορισμένοι από αυτούς τους Ευρωπαίους αξιωματούχους πιέζουν την κυβέρνηση Τραμπ να προσθέσει έναν αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας στην ομάδα όσων ασκούν πιέσεις προς τους Ρώσους για μια ειρηνευτική συμφωνία — κάποιον που θα μπορούσε να μεταφέρει ένα τόσο σκληρό μήνυμα όσο εκείνο που μετέφερε ο κ. Ράτκλιφ αυτή την εβδομάδα.

Η διαφορετική εικόνα των Ουκρανών για Ράτκλιφ, Γουίτκοφ και Κούσνερ

Οι Ουκρανοί θεωρούν εδώ και καιρό ότι ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ είναι υπερβολικά κοντά στη ρωσική πλευρά.

Αντίθετα, αντιμετωπίζουν τον Ράτκλιφ, ο οποίος εδώ και χρόνια τηρεί σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία, ως έναν δυνητικά πιο ουδέτερο μεσολαβητή.

Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τον Ράτκλιφ ως διακριτικό αγγελιοφόρο.

Προηγούμενες αποστολές του Ράτκλιφ

Τον Ιανουάριο, έγινε ο πρώτος αξιωματούχος σε επίπεδο υπουργικού συμβουλίου που επισκέφθηκε τη Βενεζουέλα μετά την κατάληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις.

Τον Μάιο, ταξίδεψε στην Κούβα, όπου μετέφερε στην ηγεσία της χώρας μια δυσοίωνη εκτίμηση για την κατάσταση της κουβανικής οικονομίας εν μέσω αμερικανικού πετρελαϊκού αποκλεισμού.

Την προέτρεψε να προχωρήσει σε μια σειρά εκτεταμένων πολιτικών και οικονομικών αλλαγών προτού η κατάσταση επιδεινωθεί.

Οι επαφές μεταξύ των αμερικανικών και ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών

Οι απευθείας επαφές μεταξύ των επικεφαλής των αμερικανικών και ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών υπήρξαν τα τελευταία χρόνια σποραδικές.

Τον Νοέμβριο του 2021, ο Γουίλιαμ Τζ. Μπερνς, τότε διευθυντής της CIA επί κυβέρνησης Μπάιντεν, συναντήθηκε πρόσωπο με πρόσωπο στη Μόσχα με τον κ. Μπόρτνικοφ και άλλους κορυφαίους Ρώσους αξιωματούχους, προειδοποιώντας τον κ. Πούτιν να μην εξαπολύσει πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.

Έναν χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2022, η Τουρκία φιλοξένησε στην Άγκυρα μια κατ’ ιδίαν συνάντηση μεταξύ του Μπερνς και του Σεργκέι Ναρίσκιν, επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν υποκλέψει ρωσικές επικοινωνίες σχετικά με την πιθανή χρήση πυρηνικού όπλου από τη Ρωσία για την επιβράδυνση της ουκρανικής προέλασης κατά την αντεπίθεση εκείνου του φθινοπώρου.

Ο Μπερνς προειδοποίησε τον Ναρίσκιν για σοβαρές συνέπειες σε περίπτωση που οι Ρώσοι προχωρούσαν στην υλοποίηση της φερόμενης απειλής.

Η αποτυχημένη προσπάθεια για μόνιμο δίαυλο

Οι Τούρκοι οικοδεσπότες ήθελαν η συνάντηση να αποτελέσει την αρχή ενός σταθερού διαύλου άμεσης επικοινωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας, με στόχο τη μείωση των εντάσεων.

Ωστόσο, η CIA εξοργίστηκε με τη Μόσχα όταν, μετά τη συνάντηση, η ρωσική πλευρά δημοσιοποίησε την πραγματοποίησή της.

Ο Μπερνς και ο Ναρίσκιν δεν πραγματοποίησαν δεύτερη κατ’ ιδίαν συνάντηση, αν και συνέχισαν να επικοινωνούν περιστασιακά τηλεφωνικά.

Η πρώτη συνάντηση Ράτκλιφ – Μπόρτνικοφ

Μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Τραμπ πέρυσι, ο Ράτκλιφ και ο Μπόρτνικοφ συνεργάστηκαν για να διευθετήσουν τις λεπτομέρειες μιας ανταλλαγής κρατουμένων.

Ωστόσο, η πρόσωπο με πρόσωπο συνάντησή τους αυτή την εβδομάδα στη Μόσχα ήταν η πρώτη τους συνάντηση.

Η επίσκεψη σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί ο απευθείας δίαυλος μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών ως μέσο πίεσης προς τη Ρωσία, την ώρα που οι διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στάσιμες.