Περικοπές Τραμπ για τον HIV: “Καταστροφικό πλήγμα” παγκοσμίως για ένα πρόγραμμα που έσωσε 26 εκατ. ζωές

Οι περικοπές χρηματοδότησης του προγράμματος των ΗΠΑ κατά του HIV προκαλούν «σοβαρές και καταστροφικές» επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με νέα έκθεση, παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Τραμπ ότι θα προστατευτούν οι υπηρεσίες που σώζουν ζωές.

Καμία πτυχή του αμερικανικού προγράμματος αντιμετώπισης του HIV δεν φαίνεται να έχει μείνει ανεπηρέαστη από τις περικοπές, με χιλιάδες εργαζομένους να χάνουν τις θέσεις τους και πολλές κλινικές να κλείνουν, σύμφωνα με έρευνα που θα παρουσιαστεί την επόμενη εβδομάδα στο 26ο Διεθνές Συνέδριο για το AIDS στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας.

Η έκθεση, όπως γράφει ο Guardian, προειδοποιεί ότι οι αλλαγές στην πολιτική των ΗΠΑ ενδέχεται να αντιστρέψουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί παγκοσμίως στη μάχη κατά του HIV/AIDS.

Το Pepfar και η παγκόσμια συνεισφορά του

Το Pepfar (President’s Emergency Plan for Aids Relief) θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα διεθνή προγράμματα δημόσιας υγείας, καθώς εκτιμάται ότι έχει συμβάλει στη διάσωση περισσότερων από 26 εκατομμυρίων ανθρώπινων ζωών από την ίδρυσή του το 2003, επί προεδρίας Τζορτζ Μπους.

Το πρόγραμμα συνεργάζεται με οργανισμούς σε όλο τον κόσμο για τον εντοπισμό ανθρώπων που κινδυνεύουν από τον HIV, την παροχή εξετάσεων, την πρόληψη μέσω προφυλακτικών και φαρμακευτικών θεραπειών, καθώς και την πρόσβαση σε αναγκαία θεραπεία.

Ωστόσο, πολλές επιχορηγήσεις του προγράμματος αποσύρθηκαν ξαφνικά από την κυβέρνηση Τραμπ το 2025. Περισσότερες από τις μισές διαχειρίζονταν μέσω της USAID, της αμερικανικής υπηρεσίας διεθνούς βοήθειας, η οποία καταργήθηκε από την κυβέρνηση τον Ιούλιο του 2025.

Παρότι μια εξαίρεση που εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2025 επέτρεπε θεωρητικά τη συνέχιση προγραμμάτων που αφορούσαν σωτήριες θεραπείες ή την πρόληψη μετάδοσης του HIV από μητέρα σε παιδί, οι επιπτώσεις των περικοπών εξαπλώθηκαν σε ολόκληρο το σύστημα.

«Είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακοπεί μία χρηματοδότηση χωρίς να υπάρξουν επιπτώσεις σε ολόκληρο το δίκτυο», δήλωσε η Έλιζ Λάνκιεβιτς από το ερευνητικό ίδρυμα για το AIDS Amfar.

Χιλιάδες απολύσεις και κλείσιμο δομών υγείας

Η Amfar πραγματοποίησε έρευνα σε 166 οργανισμούς σε 46 χώρες που επρόκειτο να λάβουν χρηματοδότηση από το Pepfar το 2025.

Περισσότεροι από τους μισούς οργανισμούς ανέφεραν ότι τουλάχιστον μία επιχορήγησή τους τερματίστηκε, με αποτέλεσμα:

• περισσότερες από 1.700 κλινικές, κέντρα υποστήριξης και άλλες δομές να κλείσουν,
• πάνω από 16.000 εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης να χάσουν τη δουλειά τους,
• υπηρεσίες πρόληψης να πληγούν ιδιαίτερα.

Σχεδόν τα δύο τρίτα των οργανισμών που παρείχαν υπηρεσίες πρόληψης μετάδοσης του HIV από μητέρα σε παιδί ανέφεραν προβλήματα λειτουργίας, ενώ το ένα πέμπτο σταμάτησε εντελώς τις υπηρεσίες του.

Παράλληλα, ένας στους πέντε οργανισμούς που παρείχαν θεραπεία και φροντίδα σε ανθρώπους με HIV διέκοψε τουλάχιστον μία υπηρεσία.

Πολλοί οργανισμοί ανέφεραν επίσης δυσκολίες στην προμήθεια εργαστηριακού εξοπλισμού, προφυλακτικών και φαρμάκων.

Πιέσεις για αλλαγές λόγω πολιτικών Τραμπ

Οι υπηρεσίες που αφορούν ομάδες με αυξημένη ευαλωτότητα στον HIV -όπως ομοφυλόφιλα και τρανς άτομα, χρήστες ενέσιμων ναρκωτικών και εργαζόμενοι στο σεξ- ήταν εκείνες που είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να σταματήσουν.

Σχεδόν τέσσερις στους πέντε οργανισμούς που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι τους ζητήθηκε να περιορίσουν το έργο τους ώστε να συμμορφωθούν με νέες αμερικανικές πολιτικές.

Οι αλλαγές αφορούσαν κυρίως εκτελεστικές εντολές κατά των προγραμμάτων διαφορετικότητας, ισότητας και συμπερίληψης (DEI), αλλά και την επέκταση του λεγόμενου «global gag rule», που περιορίζει τη χρηματοδότηση οργανισμών που παρέχουν ή υποστηρίζουν υπηρεσίες σχετικές με τις αμβλώσεις.

Σύμφωνα με την Λάνκιεβιτς, πολλοί οργανισμοί προχώρησαν σε σημαντικές αλλαγές στα προγράμματά τους, σταματώντας υπηρεσίες που απευθύνονταν σε συγκεκριμένες ομάδες, όπως εργαζόμενους στο σεξ, αλλά και υποστήριξη θυμάτων έμφυλης βίας.

Φόβοι για ανατροπή της προόδου κατά του AIDS

Ο Γκρεγκ Μίλετ, μέλος της ερευνητικής ομάδας, δήλωσε ότι μέχρι σήμερα η συζήτηση για τις επιπτώσεις των περικοπών βασιζόταν κυρίως σε προβλέψεις και μοντέλα.

«Η μελέτη αυτή παρέχει μερικά από τα πρώτα πραγματικά δεδομένα για τις συνέπειες», ανέφερε.

Τα ευρήματα συμφωνούν με προηγούμενες αναλύσεις αμερικανικών κυβερνητικών στοιχείων, οι οποίες έδειξαν σημαντική μείωση στον αριθμό των εργαζομένων πρώτης γραμμής στον τομέα της υγείας, στις διαγνώσεις HIV και στα προγράμματα πρόληψης.

«Αυτές οι διαταραχές απειλούν να αντιστρέψουν την πρόοδο προς τον έλεγχο της επιδημίας του HIV», δήλωσε ο Μίλετ ενόψει του συνεδρίου AIDS 2026, που διοργανώνεται από τη Διεθνή Εταιρεία για το AIDS.