Η κυβέρνηση Μακρόν χρησιμοποιεί το “αγκάθι” του συνταξιοδοτικού απέναντι στα αιτήματα των διαδηλωτών

Ενώ ο κοινωνικός αναβρασμός και η δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση Μακρόν εντείνεται, με τις διαδηλώσεις που ξεκίνησαν από τις μαθητικές διεκδικήσεις να έχουν λάβει εντυπωσιακά μαζικά χαρακτηριστικά και τη Γαλλία να φλέγεται, η κυβέρνηση αναζητά διακαώς ένα καταφύγιο για διέξοδο από την κρίση.

Σε μια απόπειρα δημιουργίας κλίματος κοινωνικού αυτοματισμού, με μια έκθεση που δημοσιεύει, επιχειρεί να παρουσιάσει τις δαπάνες για συντάξεις ως τον λόγο για τον οποίο έχουν περιοριστεί οι δαπάνες για την Παιδεία, επιδιώκοντας να στρέψει την μαθητική και φοιτητική κοινότητα απέναντι στους συνταξιούχους που υποτίθεται είναι εκείνοι που επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η χρονική συγκυρία στην οποία δημοσιοποιείται η έκθεση μόνο ουδέτερη δεν μπορεί να θεωρηθεί. Την ώρα που μαθητές και εκπαιδευτικοί διαδηλώνουν καταγγέλλοντας την υποχρηματοδότηση και τις κακές συνθήκες στα σχολεία, το υπουργείο Οικονομικών επιλέγει να αναδείξει ότι σχεδόν το ένα τρίτο του προϋπολογισμού του υπουργείου Παιδείας κατευθύνεται στις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων. Η ίδια η έκθεση κάνει λόγο για «εκτοπισμό» άλλων δημόσιων δαπανών από το αυξανόμενο συνταξιοδοτικό κόστος.

Τι αναφέρει η έκθεση της κυβέρνησης Μακρόν

Σύμφωνα λοιπόν με κυβερνητική έκθεση, σχεδόν το ένα τρίτο των προϋπολογισμών ορισμένων γαλλικών υπουργείων κατευθύνεται στην καταβολή των συντάξεων πρώην δημοσίων υπαλλήλων, περιορίζοντας τις δαπάνες για άλλες προτεραιότητες, όπως η εκπαίδευση.

Η έκθεση, ένα παράρτημα 250 σελίδων του νομοσχεδίου για τον προϋπολογισμό, είναι η πρώτη που αναλύει το κόστος των συντάξεων ανά υπουργείο και δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνεται η πολιτική προσοχή γύρω από το κόστος των συντάξεων στη Γαλλία, όπως αναφέρει το Reuters.

Η έκθεση δείχνει ότι το 32% του προϋπολογισμού του υπουργείου Παιδείας, ή 28,5 δισ. ευρώ, καταλήγει στον ειδικό λογαριασμό συντάξεων, μέσω του οποίου χρηματοδοτούνται οι συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων του κράτους.

«Το υπουργείο Οικονομικών μόλις έριξε μια πραγματική βόμβα», έγραψε στο X ο οικονομολόγος Μαξίμ Σμπαϊί, του think tank Institut Montaigne.

«Εν μέσω μιας ημέρας διαμαρτυριών, η Γαλλία έμαθε ότι το ένα τρίτο του προϋπολογισμού που διατίθεται για το εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν κατευθύνεται στην πραγματικότητα στην εκπαίδευση», πρόσθεσε.

Το αντίστοιχο ποσοστό για το υπουργείο Εσωτερικών, στο οποίο υπάγονται οι αστυνομικοί της εθνικής αστυνομίας της Γαλλίας, ανέρχεται στο 30%. Στο σύνολο των υπουργείων, ο μέσος όρος διαμορφώνεται περίπου στο 13%.

Η έκθεση, σύμφωνα με την οποία οι συνολικές δαπάνες για συντάξεις αυξήθηκαν κατά 2,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μεταξύ 2000 και 2023, ενώ οι δαπάνες για την εκπαίδευση μειώθηκαν κατά 0,5 μονάδα, δημοσιοποιείται μετά τις κινητοποιήσεις μαθητών λυκείου που ξεκίνησαν για τις κακές συνθήκες στις σχολικές αίθουσες.

«Η επιβάρυνση από τις συνταξιοδοτικές δαπάνες στους προϋπολογισμούς των υπουργείων έχει έτσι αποτέλεσμα εκτοπισμού άλλων δαπανών: σε κάθε υπουργείο, τα κονδύλια που διατίθενται για συντάξεις δεν είναι διαθέσιμα για τη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών», αναφέρει η έκθεση.

Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες είναι υψηλότερες στους μεγαλύτερους εργοδότες του δημόσιου τομέα, όπως το υπουργείο Παιδείας, το οποίο καταβάλλει τους μισθούς των εκπαιδευτικών, καθώς τα συγκεκριμένα κονδύλια καλύπτουν τη δημογραφική ανισορροπία στο συνταξιοδοτικό σύστημα του Δημοσίου.

Σύμφωνα με την έκθεση, στο συνταξιοδοτικό σύστημα του Δημοσίου αντιστοιχούν μόλις 0,94 εργαζόμενοι που καταβάλλουν εισφορές για κάθε συνταξιούχο, έναντι 1,5 εργαζομένων στο βασικό υποχρεωτικό συνταξιοδοτικό σύστημα του ιδιωτικού τομέα.

Κάθε υπουργείο καταβάλλει εργοδοτική εισφορά στον λογαριασμό συντάξεων, η οποία αυξάνεται σταθερά καθώς μεγαλώνει ο αριθμός των συνταξιούχων και μειώνεται ο αριθμός των εργαζομένων στο Δημόσιο.

Οι συντάξεις παρουσιάζονται ως αιτία για την υποχρηματοδότηση της Παιδείας

Το πρόβλημα της υποχρηματοδότησης της Παιδείας παρουσιάζεται όχι πρωτίστως ως αποτέλεσμα πολιτικών και δημοσιονομικών επιλογών, αλλά μέσα από ένα σχήμα στο οποίο οι συντάξεις εμφανίζονται να «στερούν» πόρους από σχολεία και κοινωνικές υπηρεσίες.

Στην παραπάνω έκθεση, επιλέγεται να γίνει αναφορά μόνο στις δαπάνες των συγκεκριμένων υπουργείων, και όχι στην ευρύτερη κατανομή τους στον κρατικό προϋπολογισμό. Παρά τη μεγάλη δημοσιονομική πίεση και τις περικοπές δαπανών σε άλλα υπουργεία, το Υπουργείο Ενόπλων Δυνάμεων αποτελεί μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις που βλέπει τα κονδύλιά του να αυξάνονται σταθερά, με τον αμυντικό προϋπολογισμό της Γαλλίας να ανέρχεται σε 57 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ενίσχυση αυτή ευθυγραμμίζεται με τον Στρατιωτικό Προγραμματισμό της χώρας, ο οποίος προβλέπει περαιτέρω αύξηση των αμυντικών δαπανών στα 63,4 έως 64 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027.

Και όλα αυτά σε μια χώρα όπου το συνταξιοδοτικό έχει ήδη εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές πληγές της εποχής Μακρόν. Η μεταρρύθμιση που αύξησε το όριο συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 χρόνια προκάλεσε το 2023 μαζικές απεργίες και διαδηλώσεις, με 3,5 εκατ. ανθρώπους να κατεβαίνουν στους δρόμους, σύμφωνα με τη CGT σε μία μόνο ημέρα κινητοποιήσεων. Η επιλογή της κυβέρνησης να περάσει τότε τη μεταρρύθμιση μέσω του άρθρου 49.3, παρακάμπτοντας την ψηφοφορία στην Εθνοσυνέλευση, βάθυνε ακόμη περισσότερο την πολιτική και κοινωνική κρίση.

Οι δημοσκοπήσεις της περιόδου έδειχναν σταθερά ότι περίπου επτά στους δέκα Γάλλους αντιτίθεντο στη “μεταρρύθμιση Μακρόν”.

Έκτοτε, το συνταξιοδοτικό παραμένει σταθερή εστία πολιτικής αντιπαράθεσης, σε μια περίοδο διαδοχικών κυβερνητικών αλλαγών και εύθραυστων κοινοβουλευτικών ισορροπιών. Υπό αυτό το πρίσμα, η νέα έκθεση δεν αποτελεί απλώς μια λογιστική αποτύπωση των κρατικών δαπανών: επαναφέρει, με διαφορετικούς όρους, το ίδιο πολιτικά εκρηκτικό ερώτημα για το ποιος πρέπει τελικά να επωμιστεί το κόστος του γαλλικού συνταξιοδοτικού συστήματος.