Πώς φτάσαμε στους δασμούς 25% των ΗΠΑ στα ευρωπαϊκά οχήματα – Το παρασκήνιο

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατέφυγε χθες Παρασκευή (01/05), ξανά, σε ένα από τα αγαπημένα του όπλα, λέγοντας ότι θέλει να αυξήσει στο 25% τους δασμούς στα οχήματα που εισάγονται στις ΗΠΑ από την ΕΕ «την επόμενη εβδομάδα», κατηγορώντας τις Βρυξέλλες ότι δεν συμμορφώνονται με τη διμερή εμπορική συμφωνία.

Ο Τραμπ, σε ανάρτησή του στο Truth Social, δήλωσε«πολύ ικανοποιημένος» με το νέο αυτό μέτρο και κατηγόρησε την ΕΕ ότι «δεν συμμορφώνεται με την εμπορική συμφωνία»που υπέγραψε με τις ΗΠΑ το καλοκαίρι.

Στο στόχαστρο του Αμερικανού προέδρου μπήκαν τόσο τα αυτοκίνητα όσο και τα βαρέα οχήματα, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει ποιες κατηγορίες αφορά το μέτρο. «Είναι πλήρως κατανοητό και συμφωνημένο ότι, αν κατασκευάζουν αυτοκίνητα και φορτηγά σε εργοστάσια που βρίσκονται στις ΗΠΑ, δεν θα επιβάλλονται δασμοί», πρόσθεσε.

Η ανακοίνωση αυτή έγινε λίγες ημέρες μετά τη διαμάχη του Τραμπ με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς αναφορικά με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Άλλωστε, λίγες ώρες αργότερα, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην ανακοίνωση μιας ακόμα ενέργειας κατά των Ευρωπαίων, της απόσυρσης 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία.

Λίγες ώρες μετά την ανάρτησή του στο Truth Social, στη διάρκεια εκδήλωσης στη Φλόριντα, ο Τραμπ σχολίασε ότι είχε «ενημερώσει την πολύ όμορφη χώρα της Γερμανίας» για την απόφασή του, κατηγορώντας τις εταιρείες Mercedes και BMW ότι «εξαπατούσαν» τους Αμερικανούς «για χρόνια».

Η Γερμανία, μια χώρα με τις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες παγκοσμίως, εξήγαγε περίπου 450.000 οχήματα στις ΗΠΑ προτού ο Τραμπ επιστρέψει στην εξουσία, σύμφωνα με την κύρια ομοσπονδία της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας (VDA).

Το παρασκήνιο της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ

Ο Ρεπουμπλικάνος χρησιμοποιεί τους δασμούς ως βασικό εργαλείο της οικονομικής και διπλωματικής του πολιτικής.

Έχει επιβάλει δασμούς σε διάφορους τομείς (ιδίως στα αυτοκίνητα και τον χάλυβα) και προσπαθεί να διατηρήσει σε ισχύ τους δασμούς που έχει ανακοινώσει σχεδόν σε όλα τα εισαγόμενα στις ΗΠΑ προϊόντα, παρά την πρόσφατη, αντίθετη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ.

Έπειτα από μήνες διαμάχης η ΕΕ και οι ΗΠΑ κατέληξαν σε συμφωνία τον Ιούλιο που περιορίζει τους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και ανταλλακτικά αυτοκινήτων στο 15% (αντί για 25%). Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα πέτυχαν την ίδια μείωση.

Σε αντάλλαγμα η ΕΕ πρέπει να ακυρώσει τους περισσότερους δασμούς που επιβάλλει στα αμερικανικά προϊόντα που εισάγει. Όμως, η διαδικασία επικύρωσης αυτής της συμφωνίας δεν έχει ολοκληρωθεί από το μπλοκ.

Ειδικόταρα, ο Τραμπ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχαν συμφωνήσει στη συγκεκριμένη εμπορική συμφωνία τον περασμένο Ιούλιο. Η συμφωνία όριζε δασμό 15% στα περισσότερα αγαθά.

Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ είχαν επιβεβαιώσει προηγουμένως τη δέσμευσή τους να διατηρήσουν το εμπορικό πλαίσιο, γνωστό ως «Συμφωνία του Τέρνμπερι», που πήρε το όνομά του από το γήπεδο γκολφ του Τραμπ στη Σκωτία.

Ωστόσο, η ισχύς της συμφωνίας του 2025 είχε αρχίσει να αμφισβητείται μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου νωρίτερα φέτος, σύμφωνα με την οποία ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος δεν είχε τη νομική εξουσία να κηρύξει οικονομική κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να επιβάλει δασμούς σε προϊόντα της ΕΕ.

Η αρχική συμφωνία είχε θέσει ανώτατο όριο δασμών στο 15% για τα ευρωπαϊκά προϊόντα, όμως η απόφαση του Δικαστηρίου το περιόρισε στο 10%, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε στην επιβολή νέου γύρου εισαγωγικών φόρων με βάση άλλες νομοθετικές διατάξεις.

“Έχασε την υπομονή του”

Σύμφωνα με τη Γουέντι Κάτλερ, πρώην υψηλόβαθμη αξιωματούχο των ΗΠΑ που έχει συμμετάσχει σε εμπορικές διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ «έχει ξεκάθαρα χάσει την υπομονή του». «Ελπίζει να ασκήσει πίεση στις Βρυξέλλες ώστε να επιταχυνθούν οι εσωτερικές διαδικασίες», πρόσθεσε.

Η αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Ουάσινγκτον σχολίασε στο AFP ότι «εφαρμόζει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε» προς την Ουάσινγκτον «σύμφωνα με τις συνήθεις νομοθετικές πρακτικές, ενημερώνοντας πλήρως την κυβέρνηση των ΗΠΑ καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας».

Εάν οι ΗΠΑ δεν σεβαστούν το μέρος της συμφωνίας που τους αναλογεί, πρόσθεσε η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία, «θα διατηρήσουμε όλες τις επιλογές ανοιχτές για να προστατεύσουμε τα συμφέροντα της ΕΕ».

Στα τέλη Μαρτίου τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έδωσαν την έγκρισή τους για την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας. Ωστόσο, έθεσαν πολλούς όρους, για να καταγγείλουν ότι είναι άνιση για τις δύο πλευρές και για να εκφράσουν τη βαθιά τους δυσπιστία προς τον Αμερικανό πρόεδρο.

Τώρα εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν.

Γιατί τώρα; Πώς συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν;

Παράλληλα, με αυτή την αντιπαράθεση ο Τραμπ είναι ιδιαίτερα ενοχλημένος με τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ επειδή δεν είναι πρόθυμοι να συνεισφέρουν επιμελειτιακά ή στρατιωτικά στην ισραηλινοαμερικανική επίθεση κατά του Ιράν ή στην ασφάλεια του στρατηγικού Στενού του Ορμούζ, το οποίο ουσιαστικά έχει αποκλείσει η Τεχεράνη.

Στο ζήτημα του Ιράν, πολλές ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία) εμφανίζονται πιο διστακτικές να εμπλακούν στρατιωτικά. Ο Τραμπ έχει επικρίνει αυτή τη στάση και χρησιμοποιεί οικονομικά εργαλεία (όπως δασμούς) για να αυξήσει την πίεση.

Οι ΗΠΑ θέλουν, επίσης, τη συμμετοχή συμμάχων σε επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ.  Η άρνηση ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών αυξάνει την ένταση – και ενισχύει την επιθετική εμπορική στάση.

Έτσι, οι δασμοί λειτουργούν ως μήνυμα: είτε αυξάνετε τη στήριξη (στρατιωτική/οικονομική), είτε θα υπάρξει κόστος στις οικονομικές σχέσεις.

Η απάντηση της Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απάντησε στις απειλές του Αμερικανού προέδρου Τραμπ Τραμπ για επιβολή δασμών 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά, τονίζοντας «πως θα διατηρήσουμε ανοιχτές τις επιλογές μας για την προστασία των συμφερόντων της ΕΕ».

Εκπρόσωπος της Κομισιόν, δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις της που περιλαμβάνονται στην Κοινή Δήλωση σύμφωνα με την καθιερωμένη νομοθετική πρακτική, ενημερώνοντας πλήρως την αμερικανική κυβέρνηση καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.

Όπως τόνισε ο εκπρόσωπος «διατηρούμε στενή επαφή με τους ομολόγους μας, μεταξύ άλλων και καθώς επιδιώκουμε να αποσαφηνίσουμε τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ (…) Παραμένουμε πλήρως προσηλωμένοι σε μια προβλέψιμη και αμοιβαία επωφελή διατλαντική σχέση. Σε περίπτωση που οι ΗΠΑ λάβουν μέτρα που δεν συνάδουν με την Κοινή Δήλωση, θα διατηρήσουμε ανοιχτές τις επιλογές μας για την προστασία των συμφερόντων της ΕΕ».