Θα μπορούσες να ψηφίσεις σαν Αμερικανός;

Ας υποθέσουμε ότι ζείτε στην Καλιφόρνια. Σήμερα θα πάτε να ψηφίστε. Θα επιλέξετε κυβερνήτη, βουλευτές, δικαστές, σερίφηδες και άλλους αξιωματούχους. Ως εδώ όλα καλά. Μόνο που το ψηφοδέλτιο είναι σαν μικρό σεντόνι. Θα πρέπει επίσης να αποφασίσετε για ζητήματα που πιθανότατα δεν έχετε σκεφτεί ποτέ στη ζωή σας. Και για ορισμένα από αυτά θα χρειαστείτε γνώσεις οικονομολόγου, νομικού ή πολεοδόμου.

Για παράδειγμα, θα σας ζητηθεί να εγκρίνετε ή να απορρίψετε έναν φόρο 5% στην περιουσία των δισεκατομμυριούχων. Ακούγεται απλό. Ομως υπάρχουν και άλλες προτάσεις που μπορούν να ακυρώσουν την εφαρμογή του. Συνεπώς, δεν αρκεί να ξέρετε τι ψηφίζετε. Πρέπει να γνωρίζετε και πώς συνδέεται η ψήφος σας με τις υπόλοιπες αποφάσεις.

Σε ολόκληρη την πολιτεία διεξάγονται 462 δημοψηφίσματα. Σε κάποιες πόλεις θα αποφασίσουν πόσο συχνά πρέπει να συνεδριάζει το δημοτικό συμβούλιο ή αν θα δώσουν εκλογικό δικαίωμα στους δεκαεξάχρονους προκειμένου να εκφέρουν γνώμη.

Υπάρχουν όμως και δεκατέσσερα πολιτειακά δημοψηφίσματα με ερωτήματα που θα βρίσκονται σε όλα τα ψηφοδέλτια. Να μερικά παραδείγματα: πρέπει η πολιτεία να δανειστεί χρήματα ώστε να κατασκευάσει κοινωνικές κατοικίες και να στεγάσει τους βετεράνους των πολέμων; Να φορολογηθούν οι δισεκατομμυριούχοι; Να απαγορευτούν οι νέοι φόροι στην περιουσία; Τα δύο τελευταία ερωτήματα συγκρούονται. Δηλαδή αν η απαγόρευση των νέων φόρων λάβει περισσότερες θετικές ψήφους από όσες η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων, τότε οι ζάπλουτοι θα τη γλιτώσουν.

Εχει και άλλα: να δανειστεί η πολιτεία για έρευνα ανοσολογικών θεραπειών; Και κάτι χαριτωμένο: να είναι υποχρεωτική η επίδειξη ταυτότητας κατά τη ψηφοφορία; Σε πολλές πολιτείες δεν είναι. Και έτσι στην Καλιφόρνια, ψηφοφόροι που θα προσέλθουν στην κάλπη χωρίς ταυτότητα, θα αποφασίσουν αν στις επόμενες εκλογές πρέπει να έχουν δελτίο αναγνώρισης. Ελαφρώς σουρεαλιστικό.

Η αμερικανική δημοκρατία έχει μια ιδιαιτερότητα. Δεν περιορίζεται στο να σου ζητά να επιλέξεις ποιος θα κυβερνήσει. Σε καλεί να συμμετάσχεις και στην ίδια τη διακυβέρνηση. Θεωρητικά, είναι η πληρέστερη έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας. Πρακτικά, όμως, υπάρχει ένα πρόβλημα. Πόσο ενημερωμένος μπορεί να είναι ένας άνθρωπος για όλα αυτά; Φυσικά δεν είναι υποχρεωμένος να απαντήσει στα πάντα. Τι συμβαίνει όμως αν κάποιοι απαντούν στην τύχη ή δεν έχουν την κατάλληλη ενημέρωση; Το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο από όσο δείχνει.

Στην Ελλάδα έχουμε το αντίθετο πρόβλημα. Ψηφίζουμε κάποιον για να αποφασίζει σχεδόν τα πάντα για λογαριασμό μας. Και ύστερα περνάμε τέσσερα χρόνια εξηγώντας ότι δεν μας ρώτησε κανείς. Στις ΗΠΑ σε ρωτούν για πολύ περισσότερα. Ακόμη και για πράγματα που δεν ξέρεις ότι θα έπρεπε να σε απασχολούν. Και εδώ είναι τα δύσκολα της δημοκρατίας. Δεν αρκεί να εκφράζεις τη γνώμη σου. Πρέπει και να σχηματίζεις μία. Και αυτό συχνά είναι πιο κουραστικό και δύσκολο από το να πας να ψηφίσεις.

Τώρα αντιγράψτε την αμερικανική συνθήκη και, με μυθοπλαστική διάθεση, επικολλήστε την στην Ελλάδα. Φανταστείτε ότι όλα αυτά και ακόμα περισσότερα είναι στα χέρια μας. Να ψηφίζουμε για φόρους, επιστημονική έρευνα, κοινωνική κατοικία, περιβαλλοντικούς ελέγχους και διαχείριση πόρων από τα Κέντρα Υγείας. Εύκολο. Εμείς τα ξέρουμε αυτά. Οι άλλοι είναι Αμερικανάκια.