Τι θέλει η ΕΕ και συνομιλεί με τους Ταλιμπάν;

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ευρωβουλευτές προειδοποίησαν ότι η συνάντηση αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες κινδυνεύει να οδηγήσει στην εξομάλυνση των σχέσεων με ένα καθεστώς που έχει απαγορεύσει τη φοίτηση των κοριτσιών μετά την έκτη τάξη και έχει ουσιαστικά αποκλείσει τις γυναίκες από τη δημόσια ζωή.

Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Αφγανιστάν επιβεβαίωσε ότι αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν ταξίδεψε στις Βρυξέλλες αφού το βελγικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε πέντε μονοήμερες βίζες.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε από την πλευρά του ότι μια «τεχνική συνάντηση διεξήχθη μεταξύ των εκπροσώπων των κρατών μελών και των de facto αφγανικών αρχών υπεύθυνων για την επιστροφή και την επανεισδοχή».

Πρόκειται για την πρώτη φορά που η ΕΕ φιλοξενεί επίσημα εκπροσώπους των Ταλιμπάν μετά την επιστροφή τους στην εξουσία το 2021.

Στην ατζέντα των συνομιλιών περιλαμβάνονταν ζητήματα όπως η πιθανή επανέναρξη προξενικών υπηρεσιών για Αφγανούς πολίτες στην ΕΕ, η προξενική παρουσία και η ανάγκη λήψης μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Η αντίδραση της Μαλάλα και οι κατηγορίες περί «κανονικοποίησης»

Όπως γράφει και ο Guardian, η επίσκεψη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις και ακτιβιστές, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η ανάπτυξη σχέσεων με τους Ταλιμπάν έρχεται σε αντίθεση με τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Μαλάλα Γιουσαφζάι δήλωσε ότι είναι «συγκλονισμένη και βαθιά ανήσυχη» από την πρόσκληση της ΕΕ, τονίζοντας ότι «οι Ταλιμπάν έχουν διαγράψει τις γυναίκες και τα κορίτσια από τη δημόσια ζωή».

Παράλληλα, ο σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Χουάν Φερνάντο Λόπεζ Αγκιλάρ κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές αρχές για διπλά πρότυπα, σημειώνοντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένα εγκρίνει ψηφίσματα που καταδικάζουν το καθεστώς των Ταλιμπάν.

Στο επίκεντρο οι απελάσεις Αφγανών μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε επιβεβαιώσει εδώ και εβδομάδες ότι βρίσκεται σε επαφές με τους Ταλιμπάν από τον Ιανουάριο, με βασικό αντικείμενο την ενίσχυση των διαδικασιών επιστροφής Αφγανών μεταναστών που δεν διαθέτουν νόμιμη άδεια παραμονής ή θεωρούνται κίνδυνος για την ασφάλεια.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο της Κομισιόν, οι συνομιλίες συντονίστηκαν με τη Σουηδία έπειτα από αίτημα 20 κρατών-μελών που ζητούσαν συγκεκριμένους μηχανισμούς για τις απελάσεις προς το Αφγανιστάν.

Ωστόσο, επικριτές της πολιτικής αυτής υποστηρίζουν ότι η συνεργασία με τους Ταλιμπάν μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μαζικότερες επιστροφές Αφγανών, ακόμη και όσων δεν έχουν διαπράξει κάποιο αδίκημα.

Ανησυχία για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Αφγανιστάν

Η κατάσταση στο Αφγανιστάν παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Διάσωσης (IRC), περίπου το 40% του πληθυσμού αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ οι γυναίκες βρίσκονται αντιμέτωπες με συστηματικούς περιορισμούς στην εκπαίδευση, την εργασία και την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Η διευθύντρια της IRC στο Αφγανιστάν, Λίζα Όουεν, προειδοποίησε ότι η επιστροφή ανθρώπων σε μια χώρα όπου σχεδόν ο μισός πληθυσμός δυσκολεύεται να εξασφαλίσει τροφή «δεν αποτελεί μεταναστευτική πολιτική, αλλά μια απόφαση που μπορεί να κοστίσει ζωές».

Σε ανοικτή επιστολή τους, 83 αφγανικές και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπογράμμισαν ότι το Αφγανιστάν παραμένει ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη στον κόσμο για τις γυναίκες και ότι οι αναγκαστικές επιστροφές ενδέχεται να τις εκθέσουν σε διώξεις, βία και σοβαρή στέρηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Φόβοι για ενίσχυση των Ταλιμπάν

Αναλυτές και πολιτικοί προειδοποιούν ότι η πολιτική των απελάσεων μπορεί τελικά να ενισχύσει το ίδιο το καθεστώς των Ταλιμπάν.

Η Γερμανίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων Χάνα Νόιμαν υποστήριξε ότι η επιστροφή νεαρών Αφγανών ανδρών σε συνθήκες φτώχειας και απελπισίας τους καθιστά πιο ευάλωτους στην επιρροή των δικτύων των Ταλιμπάν και των θρησκευτικών σχολών.

«Έτσι λειτουργούν τα αυταρχικά συστήματα: όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά και μέσω της εξάρτησης, του κοινωνικού ελέγχου και της επιβαλλόμενης πίστης», ανέφερε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι οι απελάσεις μπορεί να ενισχύσουν τις δομές που διατηρούν τους Ταλιμπάν στην εξουσία αντί να τις αποδυναμώσουν.

Από την πλευρά του, ο αναλυτής πολιτικής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για Πρόσφυγες και Εξόριστους, Ρεσάντ Τζαλαλί, κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να επικεντρωθεί στην προστασία των Αφγανών πολιτών και στη λογοδοσία των Ταλιμπάν για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αντί να αναζητά τρόπους συνεργασίας που ενδέχεται να νομιμοποιήσουν ένα από τα πιο καταπιεστικά καθεστώτα στον κόσμο.