Το παρασκήνιο με το καλώδιο, ο πόλεμος των NAVTEX και οι απαιτήσεις της Τουρκίας

Ο κύβος για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου ερρίφθη με την έκδοση της NAVTEX από τη χώρα μας, στην οποία η Τουρκία έσπευσε να απαντήσει άμεσα με αντιNAVTEX, προβάλλοντας παράλογες απαιτήσεις.

Η τουρκική αντιNAVTEX υποστηρίζει ειδικότερα ότι τμήμα της περιοχής, για την οποία η χώρα μας δίνει την άδεια για έρευνες από το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, αφορά την τουρκική υφαλοκρηπίδα. Αναφέρει επίσης ότι δεν έχει ζητηθεί η άδεια της Τουρκίας και προβάλει την απαίτηση να υπάρξει συντονισμός με τις τουρκικές αρχές.

Φαίνεται λοιπόν ότι δεν έχει υπάρξει ακόμη κάποια γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική εταιρεία, η οποία αναμένεται πάντως τις επόμενες ώρες, κατόπιν συνεννόησης με την ελληνική πλευρά, η οποία έχει ξεκαθαρίσει ότι άδεια θα ζητηθεί μόνο από την Ελλάδα.

Tο παρασκήνιο με το αίτημα της Τουρκίας για ενημέρωση

Σημειωτέον ότι η συμφωνία για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου της Great Sea Interconnector (GSI), που υπεγράφη τον Αύγουστο, προέβλεπε ότι ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος, διατηρώντας δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η γαλλική πλευρά (ανάδοχος του έργου εν προκειμένω είναι η Nexans) δεν μπορεί να απευθυνθεί στην Τουρκία για άδεια χωρίς να ρωτήσει πρώτα την Αθήνα.

Υπενθυμίζεται επίσης ότι το προηγούμενο διάστημα έχουν υπάρξει πολιτικές επαφές μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας. Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν, συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στις 28 Οκτωβρίου. Ωστόσο η γραπτή ενημέρωση που είχε ζητήσει ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν, δεν προκύπτει να έχει σταλεί ακόμη.

Φαίνεται δε ότι σκοπίμως η ελληνική πλευρά έσπευσε να προχωρήσει στην αδειοδότηση και έκδοση της NAVTEX για να ξεκινήσει τις έρευνες το γαλλικό ερευνητικό πλοίο, προτού υπάρξει κάποια ενημέρωση. Και αυτό για να μη στηθεί ξανά το ίδιο σκηνικό με το καλώδιο οπτικών ινών EMC (East to Med Corridor). Δηλαδή διότι υπήρχε ο κίνδυνος η Τουρκία εάν λάμβανε ενημέρωση με τις συντεταγμένες των ερευνών, να έσπευδε να εκδώσει πρώτα εκείνη NAVTEX, παρουσιάζοντας εαυτόν ως το κράτος που θα έδινε την άδεια.

Ένταση σε ρητορικό επίπεδο

Η Άγκυρα ήταν έτοιμη πάντως για να απαντήσει με αντιNAVTEX, ενώ στην έκδοση της ελληνικής NAVTEX αντέδρασε με ανακοίνωση και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

Το τουρκικό ΥΠΕΞ επικαλείται ειδικότερα τις συντεταγμένες που είχε μονομερώς καταθέσει η Άγκυρα στον ΟΗΕ το 2020 υποστηρίζοντας ότι οι έρευνες του Abeille Marengo αφορουν μέρος της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και συνεπώς είναι παράνομες. Διαμαρτύρεται ότι “δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη λήψη της απαραίτητης συγκατάθεσης από τη χώρα μας” και διαμηνύει πως: “Θα προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.”

Εφόσον βέβαια η αντίδραση της Τουρκίας μείνει σε επίπεδο αντιNAVTEX, σκληρών ανακοινώσεων και ενδεχομένως παρενόχλησης του Abeille Marengo μέσω ασυρμάτου, οι έρευνες βυθομέτρησης με σκοπό την πόντιση του καλωδίου θα προχωρήσουν έστω και με ρητορική ένταση.

Το κακό σενάριο

Το ζήτημα είναι τι γίνεται εάν σταλούν και πάλι πολεμικά πλοία για να εμποδίσουν τις έρευνες, όπως είχε γίνει με το ιταλικό Ievoli Relume το 2024, όταν οι δυο χώρες έφτασαν στα πρόθυρα ενός θερμού επεισοδίου. Στην Αθήνα εκτιμούν πάντως ότι αυτό δεν θα συμβεί, δεδομένης και της εμπλοκής της Γαλλίας πλέον στο καλώδιο. Αλλά έχουν εξετάσει προφανώς όλα τα σενάρια.

Οι επόμενες ώρες είναι κρίσιμες, καθώς ανάλογα με τον καιρό το Abeille Marengo θα αποπλεύσει το συντομότερο από το Ηράκλειο, ενδεχομένως και αύριο Σάββατο 7 Νοεμβρίου. Ο χρόνος άλλωστε για κάθε εταιρεία είναι χρήμα.

Η Τουρκία σε κάθε περίπτωση θα επιχειρήσει να δημιουργήσει τετελεσμένα, ώστε να υποστηρίζει ότι θα πρέπει να ζητείται και η δική της άδεια για κάθε έργο και δραστηριότητα στην περιοχή, την οποία εξάλλου προσπαθεί να οικειοποιηθεί και με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Θεωρείται ειδικότερα δεδομένο ότι θα παρουσιάσει όποια ενημέρωση ως αίτημα αδειοδότησης, ακόμη και εάν σε αυτή αναφέρεται ρητά ότι δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο.

Το χρονικό της NAVTEX

Ο χρόνος για το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου άρχισε να μετρά αντίστροφα με τη σημερινή συνεδρίαση της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).

Μετά τη θετική γνωμοδότηση της ΕΧΑΕΘ σχετικά με με το αίτημα της Nexans, η διαδικασία ολοκληρώθηκε με γρήγορους ρυθμούς. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπέγραψε τη σχετική απόφαση αδειοδότησης των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου.

Ακολούθως, το ερευνητικό πλοίο αιτήθηκε την έκδοση της προβλεπόμενης αγγελίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για την εκτέλεση των εργασιών, η οποία εκδόθηκε αμέσως από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.