Εμπόριο και εστίαση σε τροχιά πίεσης – Καμπανάκι για τις μικρές επιχειρήσεις

Η εικόνα που διαμορφώνεται στο λιανικό εμπόριο και στην εστίαση κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 επιβεβαιώνει ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις συνεχίζουν να κινούνται σε ένα περιβάλλον έντονης πίεσης, με τη μείωση της πραγματικής κατανάλωσης, το αυξημένο λειτουργικό κόστος και τη στενότητα ρευστότητας να δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες για χιλιάδες επαγγελματίες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ, ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων κατέγραψε στο α’ τρίμηνο του 2026 οριακή πτώση 0,8% σε πραγματικές τιμές σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, παρά το γεγονός ότι σε ονομαστικές τιμές εμφανίζεται αυξημένος κατά 2,2%. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει ότι η άνοδος του τζίρου οφείλεται αποκλειστικά στον πληθωρισμό και όχι στην αύξηση των πωλήσεων ή της κατανάλωσης.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν ληφθεί υπόψη ότι η επιβράδυνση του πραγματικού κύκλου εργασιών παγιώνεται τους τελευταίους μήνες, εντείνοντας τον προβληματισμό για την πορεία της αγοράς το επόμενο διάστημα.

Στο σύνολο του λιανικού εμπορίου της χώρας, ο τζίρος ανήλθε σε 17,1 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 3,2% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο, ωστόσο καταγράφηκε σημαντική μείωση 16% σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του 2025. Ειδικά για το λιανικό εμπόριο εκτός τροφίμων, καυσίμων και οχημάτων, ο συνολικός κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε στα 5,88 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 128,8 εκατ. ευρώ σε ονομαστικές τιμές.

Χάσμα μικρών και μεγάλων

Οι μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις εντοπίζονται ανάμεσα στις μεγάλες επιχειρήσεις και τις μικρομεσαίες. Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν αύξηση 1,4% στις πραγματικές πωλήσεις τους, ενώ οι μεσαίες επιχειρήσεις σημείωσαν ακόμη ισχυρότερη άνοδο, της τάξης του 5,2%. Αντίθετα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις συνολικά εμφάνισαν μείωση 1,5% σε πραγματικούς όρους.

Τη μεγαλύτερη πίεση εξακολουθούν να δέχονται οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, που αποτελούν και τη συντριπτική πλειονότητα της αγοράς. Ο πραγματικός τους τζίρος υποχώρησε κατά 3,1%, ενώ στις μικρές επιχειρήσεις η πτώση περιορίστηκε στο 0,2%. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν την αυξανόμενη δυσκολία επιβίωσης των μικρών καταστημάτων απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος, τις φορολογικές επιβαρύνσεις, την ψηφιακή γραφειοκρατία και τη μειωμένη αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Σε επίπεδο επιμέρους δραστηριοτήτων, οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στα ρολόγια και κοσμήματα (+8,8%), στις ηλεκτρικές οικιακές συσκευές (+8%), στα παιχνίδια (+7,2%), στον τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό (+7,1%) και στα σιδηρικά και χρώματα (+6,7%), κυρίως λόγω της προετοιμασίας της τουριστικής περιόδου.

Αντίθετα, σημαντική πτώση σημειώθηκε στο λιανικό εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών (-28,1%), στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα (-15,6%), στα έπιπλα και φωτιστικά (-7,1%) και στα καλλυντικά (-6,7%). Υποτονική παρέμεινε η εικόνα και στην «καρδιά» του παραδοσιακού εμπορίου, δηλαδή στην ένδυση και την υπόδηση, όπου οι πραγματικές πωλήσεις υποχώρησαν κατά 1,2% και 0,6% αντίστοιχα.

Παρεμβάσεις

Παράλληλα, συνεχίστηκε και το πρώτο τρίμηνο του έτους η αύξηση των ακάλυπτων επιταγών, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για οξύ πρόβλημα ρευστότητας στην αγορά, ιδιαίτερα σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους. Οι εκπρόσωποι του εμπορικού κόσμου ζητούν την επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων, φορολογικές και ασφαλιστικές ελαφρύνσεις, καθώς και μείωση της προκαταβολής φόρου.

Σε περιφερειακό επίπεδο, οι καλύτερες επιδόσεις στο λιανικό εμπόριο εκτός τροφίμων, καυσίμων και οχημάτων καταγράφηκαν στην Αττική και στο Βόρειο Αιγαίο, ενώ τις μεγαλύτερες απώλειες εμφάνισαν η Δυτική Ελλάδα και η Πελοπόννησος.

Στο φόντο αυτό, ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητική την επιμονή της πτώσης του πραγματικού τζίρου, σημειώνοντας ότι οι πολύ μικρές επιχειρήσεις εμφανίζουν έντονα σημάδια κόπωσης και έλλειψης ρευστότητας. Όπως τόνισε, η αντιστροφή αυτής της πορείας απαιτεί άμεσα στοχευμένες παρεμβάσεις από την Πολιτεία, με αναπτυξιακά και χρηματοδοτικά εργαλεία προσαρμοσμένα στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας.

Σημειώνεται ότι πριν λίγες μέρες αντιπροσωπεία της ΕΣΕΕ είχε συνάντηση με τον υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Γιώργος Κώτσηρας, ζητώντας, μεταξύ άλλων, κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης στο λιανικό εμπόριο, επαναφορά των 120 δόσεων, μείωση της προκαταβολής φόρου και εξορθολογισμό των προστίμων.

Η ψηφιακή γραφειοκρατία

Επίσης τη Δευτέρα 25 Μαΐου έλαβε χώρα συνάντηση του Προέδρου του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς κ. Θοδωρή Καπράλου και των μελών του νέου Διοικητικού Συμβουλίου με τον Υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Βουλευτή Α’ Πειραιώς και Νήσων κ. Κώστα Κατσαφάδο, στα γραφεία του Συλλόγου.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκαν αναλυτικά τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι εμπορικές επιχειρήσεις, όπως η αυξανόμενη ψηφιακή γραφειοκρατία και η ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών, το αυξημένο λειτουργικό κόστος, οι χρεώσεις τραπεζών και παρόχων ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η έλλειψη ρευστότητας, η ακρίβεια και οι συνεχείς ανατιμήσεις, το υψηλό ενεργειακό κόστος, καθώς και ευρύτερα φορολογικά και οικονομικά ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Η εστίαση

Την ίδια ώρα, σε τροχιά πίεσης παραμένει και ο κλάδος της εστίασης. Ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων εστίασης διαμορφώθηκε το α’ τρίμηνο του 2026 στα 2,14 δισ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 1,9% σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα.

Η μεγαλύτερη πτώση καταγράφηκε στη Μεσσηνία (-14,8%), ενώ η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στη Θήρα (+24,2%), λόγω της ενισχυμένης τουριστικής κίνησης.

Παρέμβαση του ΕΕΑ

Σε ένα κλίμα ασφυκτικό για τις ΜμΕ. ο πρόεδρος του Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, άσκησε έντονη κριτική στον αποκλεισμό των κλάδων εμπορίου, εστίασης και υπηρεσιών από τη δράση της Περιφέρειας Αττικής για την ενίσχυση παραγωγικών επενδύσεων, συνολικού ύψους άνω των 140 εκατ. ευρώ.

Όπως υπογράμμισε, είναι ανεπίτρεπτο να εξαιρούνται από σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δίνουν καθημερινό αγώνα επιβίωσης, τη στιγμή που η αγορά αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα πρόσβασης σε ρευστότητα και επενδυτικά κεφάλαια. Ζήτησε δε να υπάρξει επανεξέταση των κριτηρίων ένταξης και ουσιαστική στήριξη των κλάδων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας.

“Παρατηρώντας λεπτομέρειες της δράσης «Ενίσχυση παραγωγικών επενδύσεων για την προσαρμογή/ εκσυγχρονισμό και ανάκαμψη» η οποία υλοποιείται από την Περιφέρεια Αττικής, διαπιστώνουμε την πλήρη απουσία ΚΑΔ κρίσιμων τομέων της οικονομίας, όπως από εστίαση, εμπόριο, υπηρεσίες” αναφέρει συγκεκριμένα ο κ. Χατζηθεοδοσίου και συμπληρώνει:

“Να υπενθυμίσω ότι μιλάμε για ένα πρόγραμμα που ουσιαστικά χρηματοδοτείται από κοινοτικούς πόρους και που έχουν ενταχθεί 949 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 141.292.691,17 ευρώ.

Δηλαδή σε ένα πρόγραμμα άνω των 140 εκατομμυρίων ευρώ, δεν υπήρξε χώρος για χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δίνουν καθημερινά αγώνα επιβίωσης και τελικά επιλέγονται επιχειρήσεις που σύμφωνα με εκτιμήσεις φτάνουν στο 3% των επιχειρήσεων της Αττικής.

Για άλλη μία φορά βλέπουμε να ισχύουν δύο μέτρα και δύο σταθμά, σε βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Και η τακτική που είχε ξεκινήσει από την κυβέρνηση με την ενίσχυση των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, βλέπουμε ότι υιοθετείται και από την Περιφέρεια Αττικής.

Το ζήτημα της εξαίρεσης κρίσιμων κλάδων από τη συγκεκριμένη δράση το είχα θέσει σε ειδική εκδήλωση της Περιφέρειας για το θέμα, παρουσία του Περιφερειάρχη κ. Νίκου Χαρδαλιά. Παρά όμως την επισήμανση μου και την πρόταση που κατέθεσα για στήριξη επιπλέον κλάδων, τελικά επιλέχθηκαν συγκεκριμένοι ΚΑΔ. Και από αυτή την εξέλιξη προκύπτουν διάφορα ερωτήματα όπως:

• Πως επιλέγονται τελικά οι ΚΑΔ που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκά κονδύλια;
• Ποιοι είναι αυτοί που λαμβάνουν τις τελικές αποφάσεις;
• Γιατί αγνοήθηκαν μικρομεσαίες επιχειρήσεις από άλλους κλάδους;
• Υπάρχει πρόγραμμα που να είναι σε εξέλιξη και αφορά επιχειρήσεις της εστίασης, του εμπορίου και άλλων σημαντικών κλάδων της ελληνικής οικονομίας;

Σε μία εποχή που η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα πλήττεται βάναυσα από την έλλειψη χρηματοδοτικών εργαλείων, κάποιοι επιλέγουν να κλείσουν τα μάτια στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς και μέσω του διαχωρισμού που κάνουν στερούν πολύτιμους πόρους από επιχειρηματικές δραστηριότητες που τους έχουν απόλυτη ανάγκη.”