Στην αφετηρία το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων – Στο “μικροσκόπιο” όλα τα επιδόματα

Σε πιλοτική λειτουργία τίθεται από την προσεχή εβδομάδα το νέο Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον κεντρικό μηχανισμό καταγραφής όλων των επιδομάτων, παροχών και οικονομικών ενισχύσεων που χορηγούνται από το Δημόσιο προς φυσικά πρόσωπα.

Με τη δημιουργία του Μητρώου, το κράτος αποκτά για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα των ενισχύσεων που καταβάλλονται σε πολίτες, επιδιώκοντας μεγαλύτερη διαφάνεια, αποτελεσματικότερο έλεγχο των δημοσίων δαπανών και περιορισμό φαινομένων καταχρήσεων ή αδικαιολόγητης σώρευσης επιδομάτων.

Το νέο σύστημα προβλέπεται σε κοινή υπουργική απόφαση των Νίκου Παπαθανάση, Θάνου Πετραλιά, Δημήτρη Παπαστεργίου και Γιώργου Πιτσιλή, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Πρόκειται για ένα ενιαίο ηλεκτρονικό πληροφοριακό σύστημα, όπου θα συγκεντρώνονται στοιχεία για όλες τις παροχές και οικονομικές ενισχύσεις που καταβάλλουν φορείς του δημόσιου τομέα.

Ο στόχος

Βασικός στόχος είναι η αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της δημοσιονομικής επίπτωσης των παροχών, η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και η δυνατότητα διασταυρώσεων για τον εντοπισμό περιπτώσεων διπλής ή μη επιτρεπτής ενίσχυσης.

Με βάση, επίσης, την απόφαση, το Μητρώο δημιουργείται στο Αυτοτελές Τμήμα Επιχειρησιακής Ανάλυσης και Υποστήριξης της Γενικής Γραμματείας Δημοσιονομικής Πολιτικής του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ την τεχνική ανάπτυξη και λειτουργία του αναλαμβάνει η ΑΑΔΕ. Το σύστημα θα διασυνδεθεί με βασικές κρατικές βάσεις δεδομένων, όπως το Φορολογικό Μητρώο της ΑΑΔΕ, το Μητρώο Πολιτών του υπουργείου Εσωτερικών, τα στοιχεία φορολογίας εισοδήματος και ακινήτων, καθώς και τα πληροφοριακά συστήματα της ΗΔΙΚΑ και του ΕΜΑΕΣ.

Η εκκίνηση

Η πιλοτική εφαρμογή θα διαρκέσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Στην πρώτη φάση συμμετέχουν φορείς όπως ο ΟΠΕΚΑ, η ΔΥΠΑ και η ΕΕΤΑΑ, ενώ σταδιακά θα εντάσσονται επιπλέον δημόσιοι οργανισμοί και νέες κατηγορίες παροχών.

Μετά την ολοκλήρωση της δοκιμαστικής λειτουργίας θα συνταχθεί ειδική έκθεση αξιολόγησης, στην οποία θα αποτυπώνονται τα αποτελέσματα, τα προβλήματα που εντοπίστηκαν και οι αναγκαίες βελτιώσεις πριν από την πλήρη εφαρμογή του συστήματος.

Ποιοι εντάσσονται στο Μητρώο

Στο νέο Μητρώο, επίσης, θα καταγράφονται όλα τα φυσικά πρόσωπα που λαμβάνουν παροχές ή οικονομικές ενισχύσεις από το Δημόσιο, ακόμη και όσοι διατηρούν επιχειρηματική δραστηριότητα. Η καταγραφή θα αφορά τόσο παροχές σε χρήμα όσο και ενισχύσεις σε είδος, όπως vouchers, επιταγές, κουπόνια ή προπληρωμένες κάρτες.

Στο μεταξύ, ως «παροχή» ορίζεται κάθε μεταβίβαση χρημάτων ή υπηρεσιών από φορείς του Δημοσίου προς πολίτες, είτε ανταποδοτικού είτε μη ανταποδοτικού χαρακτήρα, ενώ ως «ενίσχυση» θεωρείται κάθε οικονομική στήριξη που συνδέεται με την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας.

Υπενθυμίζεται, ότι οι δημόσιοι φορείς αποκτούν υποχρέωση άμεσης ενημέρωσης του Μητρώου για όλες τις υφιστάμενες αλλά και τις νέες παροχές που θεσπίζονται. Η απογραφή θα πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω ειδικής εφαρμογής, στην οποία θα έχουν πρόσβαση μόνο εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι μέσω gov.gr.

Για κάθε παροχή θα δηλώνονται, επίσης, αναλυτικά στοιχεία, όπως ο μοναδικός κωδικός, η ονομασία, ο φορέας χρηματοδότησης, το αρμόδιο υπουργείο, η μορφή της ενίσχυσης, η συχνότητα καταβολής, η νομική βάση θεσμοθέτησης και η πηγή χρηματοδότησης, είτε πρόκειται για κρατικό προϋπολογισμό, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ή πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Παράλληλα, για κάθε δικαιούχο θα τηρούνται προσωπικά και οικονομικά στοιχεία, στον βαθμό που αυτό κρίνεται αναγκαίο για τη λειτουργία του συστήματος. Μεταξύ άλλων θα καταγράφονται το ονοματεπώνυμο, το ΑΦΜ, η οικογενειακή κατάσταση, ο αριθμός τέκνων, η περιοχή κατοικίας, καθώς και στοιχεία για το ατομικό και οικογενειακό εισόδημα και την ακίνητη περιουσία.

Συνολικά, το σύστημα θα αποτυπώνει επίσης όλες τις πληρωμές και επιστροφές ποσών, την περίοδο αναφοράς, τις ημερομηνίες καταβολής και τα ποσά που δικαιούται ή λαμβάνει κάθε πολίτης.

Η ενημέρωση του Μητρώου θα γίνεται κυρίως μέσω αυτοματοποιημένων διαλειτουργικοτήτων μεταξύ των φορέων και της ΑΑΔΕ, ενώ μέχρι να ολοκληρωθούν οι τεχνικές διασυνδέσεις προβλέπεται μεταβατική διαδικασία μεταφόρτωσης αρχείων πληρωμών.

Ποιες παροχές εντάσσονται στην πιλοτική φάση

Σημειώνεται ότι στο πιλοτικό πρόγραμμα εντάσσονται, μεταξύ άλλων:

• το επίδομα θέρμανσης,
• το επίδομα παιδιού,
• το επίδομα γέννησης,
• το επίδομα αναδοχής,
• το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα,
• το επίδομα στέγασης,
• τα επιδόματα ορεινών και μειονεκτικών περιοχών,
• το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων,
• οι παροχές του προγράμματος «Κάλυψη»,
• οι οικονομικές ενισχύσεις ατόμων με αναπηρία,
• η υπηρεσία «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία»,
• η αμοιβή επαγγελματιών αναδόχων,
• το επίδομα ανεργίας και μακροχρόνιας ανεργίας,
• καθώς και τα προγράμματα πρόσβασης παιδιών και ατόμων με αναπηρία σε δομές προσχολικής αγωγής και δημιουργικής απασχόλησης.

Έλεγχοι για τη σώρευση επιδομάτων

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται, παράλληλα, στους ελέγχους σώρευσης παροχών και επιδομάτων. Μέσω του νέου συστήματος θα καθίσταται δυνατή η διασταύρωση στοιχείων ώστε να διαπιστώνεται αν ένα φυσικό πρόσωπο λαμβάνει πολλαπλές ενισχύσεις που δεν επιτρέπονται από τη νομοθεσία.

Για τον λόγο αυτό προβλέπονται διαφορετικά επίπεδα πρόσβασης στο Μητρώο. Ορισμένοι χρήστες θα έχουν πρόσβαση μόνο σε ανωνυμοποιημένα στατιστικά στοιχεία, ενώ ελεγκτικές αρχές και αρμόδιοι φορείς θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες νομικές προϋποθέσεις, να αποκτούν περιορισμένη πρόσβαση σε μη ανωνυμοποιημένα δεδομένα.

Προστασία προσωπικών δεδομένων

Επίσης, υπουργική απόφαση περιλαμβάνει και αυστηρές προβλέψεις για την προστασία προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία θα τηρούνται για χρονικό διάστημα έως 15 ετών και στη συνέχεια θα διαγράφονται, ενώ προβλέπονται διαδικασίες διόρθωσης ή επικαιροποίησης στοιχείων μέσω του αρμόδιου φορέα χορήγησης της παροχής.

Ετήσια χαρτογράφηση των ενισχύσεων

Επίσης, κάθε χρόνο, έως τον Μάρτιο, θα συντάσσεται ετήσια έκθεση χαρτογράφησης των παροχών και ενισχύσεων της προηγούμενης χρονιάς. Η έκθεση θα περιλαμβάνει αναλυτικά στοιχεία για το συνολικό ύψος των επιδομάτων, τις πηγές χρηματοδότησης, τη γεωγραφική κατανομή των ενισχύσεων, τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των δικαιούχων και τη συνολική δημοσιονομική επιβάρυνση.