Ξεκινά η πολιτική μάχη για την επόμενη μέρα του Ταμείου Ανάκαμψης

Η πολιτική αντιπαράθεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την «επόμενη μέρα» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) εντείνεται όσο πλησιάζει η καταληκτική ημερομηνία του, που με βάση το μέχρι τώρα χρονοδιάγραμμα τοποθετείται τον Αύγουστο του 2026. Βασικό ζητούμενο, προφανώς, είναι η ανεύρεση μιας φόρμουλας για τη συνέχιση των επενδύσεων και τη διαμόρφωση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων.

Παράλληλα, βέβαια, παρότι η επίσημη λήξη των πληρωμών τοποθετείται στο 2026, βρίσκεται σε εξέλιξη έντονη συζήτηση για πιθανή παράταση της δυνατότητας απορρόφησης πόρων. Εδώ και καιρό ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Ιταλία, έχουν θέσει το ζήτημα, ενώ μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εισηγούνται μια 18μηνη παράταση για έργα που βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωσή τους. Βέβαια, οι αποφάσεις αναμένονται το επόμενο διάστημα ενώ με βάση εκτιμήσεις το όποιο πλαίσιο θα συνδυαστεί με το εάν και τι θα ακολουθήσει ως χρηματοδοτικός μηχανισμός ανάπτυξης για την ΕΕ.

Το «Δεύτερο Ταμείο»

Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται η ιδέα ενός «Δεύτερου Ταμείου» , με τη Γαλλία και την Ελλάδα, και συγκεκριμένα τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, να θέτουν εμφατικά την προώθηση ενός νέου, μόνιμου μηχανισμού αντίστοιχου με το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο στόχος είναι η χρηματοδότηση κοινών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, όπως η άμυνα, η πράσινη μετάβαση και η τεχνητή νοημοσύνη.

Ωστόσο, η προοπτική αυτή προκαλεί αντιδράσεις από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες του Βορρά, οι οποίες αντιτίθενται στη μονιμοποίηση του κοινού χρέους μέσω ευρωομολόγων, προκρίνοντας μια πιο αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. Την ίδια στιγμή, πάντως, οικονομικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μια απότομη διακοπή των πόρων το 2027 ενδέχεται να δημιουργήσει σημαντικό επενδυτικό κενό, ιδιαίτερα για τις οικονομίες του ευρωπαϊκού Νότου που βασίστηκαν σε αυτούς.

Οι προτάσεις

Σύμφωνα με το Politico, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την επίσκεψη του πρώτου στην Αθήνα το Σάββατο, ζήτησαν την επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής του Ταμείου Ανάκαμψης που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία, καθώς και την έκδοση νέων ευρωομολόγων για τη χρηματοδότηση επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως μεταδίδεται, οι δύο ηγέτες αξιοποίησαν την επίσκεψη αυτή (Σάββατο, 25/4/2026) για να στείλουν ένα σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να υπονομεύσει την αναπτυξιακή της δυναμική στο όνομα της ταχείας αποπληρωμής των δανείων της πανδημίας.

«Δανειστήκαμε κατά τη διάρκεια της Covid. Σήμερα κάποιοι μας λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα. Αυτό είναι παράλογο», δήλωσε ο Μακρόν στο Μέγαρο Μαξίμου, προσθέτοντας: «Ας παρατείνουμε αυτό το χρέος ή ας προχωρήσουμε σε νέα έκδοση ομολόγων». Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεσήμανε: «Τι νόημα έχει να αποπληρώσουμε τώρα το Ταμείο Ανάκαμψης, μειώνοντας τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο για τα επόμενα έξι χρόνια, όταν δεν υπάρχει λόγος και όταν υπάρχει ισχυρή ζήτηση για ευρωπαϊκά ομόλογα που θα ενισχύσουν την Ευρωπαϊκή Ενωση;».

Ο Γάλλος πρόεδρος επανέφερε, επίσης, την πρότασή του για κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό, με στόχο τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς, όπως η άμυνα, ο διαστημικός τομέας και η τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με το Politico, οι δύο ηγέτες, προερχόμενοι από χώρες με υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους, αναμένεται να υπερασπιστούν τη θέση τους στις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034, ύψους 1,8 τρισ. ευρώ.

Στη Σύνοδο Κορυφής

Συνολικά, η ιδέα της αναχρηματοδότησης του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης τέθηκε και από άλλους Ευρωπαίους ηγέτες την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια άτυπης συνόδου στην Κύπρο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση πρόκειται να ξεκινήσει από το 2028 την αποπληρωμή περίπου 25 δισ. ευρώ ετησίως από το κοινό χρέος που εκδόθηκε για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της Covid.

Ωστόσο, οι αντιδράσεις από τις «φειδωλές» χώρες παραμένουν έντονες. «Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης στο περιθώριο της συνεδρίασης, ενώ και ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε την αντίθεσή του σε μια περαιτέρω αύξηση του ευρωπαϊκού χρέους. «Σήμερα πολλοί θα πουν “με τίποτα”», σημείωσε ο Μακρόν, συμπληρώνοντας ωστόσο: «Αλλά είμαι βέβαιος ότι στο τέλος θα τα καταφέρουμε, γιατί η Ευρώπη θέλει να παραμείνει στον ανταγωνισμό».

Πάντως, η πρόταση που ετέθη από Αθήνα και Παρίσι φαίνεται να κερδίζει έδαφος σε χώρες του Νότου, όπως καταγράφηκε και στην άτυπη συνάντηση της Κύπρου, ωστόσο συναντά τη σθεναρή αντίσταση των παραδοσιακά «φειδωλών» χωρών. Με δεδομένο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αποπληρώνει περίπου 25 δισ. ευρώ ετησίως από το 2028, οι διαφωνίες αναμένεται να ενταθούν, προμηνύοντας μια δύσκολη και παρατεταμένη διαπραγμάτευση για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.