Από την Κορυτσά στην Αθήνα: Ένα queer road movie για την ελευθερία, τη μνήμη και το δικαίωμα να είσαι

Το A Genderfluid World, σε σκηνοθεσία Andonis Theocharis Kioukas, ακολουθεί τον ακτιβιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και υπέρμαχο της ελευθερίας της ταυτότητας και της έκφρασης Elton Ilirjani σε ένα βαθιά προσωπικό ταξίδι στα Βαλκάνια, όπου η μόδα μετατρέπεται σε πράξη αντίστασης απέναντι στην κληρονομιά του αυταρχισμού, στις έμφυλες συμβάσεις και στα εθνικά σύνορα.

Θεσσαλονίκη, Κορυτσά, Αργυρόκαστρο, Τεπελένι, Ιωάννινα, Αθήνα: διαδρομές που αιώνες τώρα κάνουν εκατομμύρια άνθρωποι που δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν, που θα ήθελαν να ζουν αγαπημένα και ειρηνικά, που μοιράζονται το γειτονικό τους οξυγόνο. Ένα σκηνοθετικό μάτι καταγράφει στην ταινία συναισθήματα και απωθημένα, αλήθειες και μύθους. Γιατί άλλα μας έχουν μάθει, άλλα μας λένε, άλλα ζούμε και άλλα επιθυμούμε. Καταπίεση και απελευθέρωση, προσωπική και συνολική εναλλάσσονται διαρκώς.

Η καρδιά της ταινίας χτυπά στον ρυθμό της συνάντησης του Ilirjani με τον Έλληνα σχεδιαστή Konstantinos Tsigaros, του οποίου η έμφυλα ουδέτερη και διαχρονική προσέγγιση στο ένδυμα διαμορφώνει και την τελική συνολική εικόνα, την αισθητική, την οπτική γλώσσα της ταινίας. Μαζί εξερευνούν τη μόδα ως έναν χώρο πέρα από επιβεβλημένες κατηγορίες – φύλο, εθνικότητα, χρώμα, εποχή. Μαζί, θα αναθεωρήσουν όσα αποτελούν πηγή της διαμόρφωσης της μόδας και ταυτόχρονα την επαναστατική και ανατρεπτική της ουσία.

Καθώς το ταξίδι προχωρά βαθύτερα στην Αλβανία, η μόδα έρχεται αντιμέτωπη με τη μνήμη και την καταπίεση. Στην Κορυτσά, η παρουσία του Ilirjani συγκρούεται με τα βλέμματα του δημόσιου χώρου και την παρακαταθήκη μιας δικτατορίας υπό την οποία οι queer ταυτότητες ποινικοποιούνταν. Στο Αργυρόκαστρο, ντυμένος εξ ολοκλήρου στα λευκά – το προσωπικό του χρώμα της ελευθερίας – στέκεται στο σημείο όπου κάποτε δέσποζε το άγαλμα του Enver Hoxha. Η μόδα γίνεται το αντίθετο της αυταρχικής ομοιομορφίας: επιλογή, μεταμόρφωση και πολλαπλότητα.

Το ταξίδι φτάνει στον συναισθηματικό του πυρήνα στο Τεπελένι, τον τόπο γέννησης του Ilirjani. Επιστρέφοντας στον ποταμό των παιδικών του χρόνων, έρχεται αντιμέτωπος με τις μνήμες της απόρριψης και μετατρέπει την επιστροφή σε πράξη αναγέννησης. Μπροστά στο άγαλμα του Αλή Πασά, η ταινία ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από την αρρενωπότητα, την εξουσία, τη σεξουαλικότητα και τις αλληλένδετες ιστορίες Ελλάδας και Αλβανίας.

Περνώντας στα Ιωάννινα και καταλήγοντας στην Αθήνα, η προσωπική μνήμη διευρύνεται σε έναν στοχασμό πάνω στα σύνορα και στο ανήκειν. Οι δρόμοι μετατρέπονται σε πασαρέλες, ενώ ενδύματα και σύμβολα που σήμερα διεκδικούνται ως στοιχεία εθνικής ταυτότητας αποκαλύπτουν μια βαθύτερη ιστορία πολιτισμικών ανταλλαγών στα Βαλκάνια.

Περισσότερο από ένα ντοκιμαντέρ για τη μόδα, το A Genderfluid World είναι ένα ποιητικό road movie και μια πνευματική πράξη ανυπακοής. Μέσα από σώματα, ενδύματα, τοπία και μνήμες, αναρωτιέται τι σημαίνει να υπάρχει κανείς πέρα από τις ταυτότητες που του αποδίδονται – και αν η μόδα μπορεί να αποτελέσει έναν τόπο ελευθερίας χωρίς αποκλεισμούς. Με έναν τρόπο, μπορεί. Και ας ελπίσουμε ότι θα μπορεί ακόμη περισσότερο στο μέλλον.