25 χρόνια Athens Jazz: Μνήμες, στιγμές και οι άνθρωποι που το “ζουν”

Κάθε Μάιο, υπάρχει μια εβδομάδα που η Αθήνα αλλάζει ρυθμό. Όχι με τυμπανοκρουσίες, αλλά με κάτι πιο ουσιαστικό, την τζαζ μουσική: με ήχους που απλώνονται στην πόλη, με αυτοσχεδιασμούς, groove και απρόβλεπτες διαδρομές που δημιουργούν την αίσθηση ότι κάτι συμβαίνει. Κάτι που δεν αφορά μόνο όσους «ξέρουν» τη μουσική, αλλά και όσους απλώς βρίσκονται εκεί και αφήνονται στον ρυθμό της.

Αυτή η εβδομάδα λέγεται Athens Jazz και φέτος θα λάβει χώρα από τις 25 έως τις 31 Μαΐου 2026 στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων με δωρεάν είσοδο.

Φέτος, το φεστιβάλ συμπληρώνει 25 χρόνια. Και σε αυτή την επέτειο, αξίζει να σταθεί κανείς στον τρόπο με τον οποίο κατάφερε να εξελιχθεί μέσα στον χρόνο. Γιατί το Athens Jazz δεν έμεινε ποτέ ίδιο. Δεν εγκλωβίστηκε σε μια στενή έννοια της τζαζ, ούτε λειτούργησε ως «ασφαλές» μουσικό καταφύγιο για λίγους. Ποτέ δεν αντιμετώπισε τη μουσική ως κάτι στατικό. Την είδε ως μια ζωντανή διαδικασία, που αλλάζει, μετακινείται, δοκιμάζεται.

Το Athens Jazz μεγάλωσε μαζί με την ίδια τη μουσική. Από τις πιο κλασικές της αναφορές μέχρι τις πιο σύγχρονες εκφάνσεις της, η τζαζ στην Τεχνόπολη έγινε μια ανοιχτή πλατφόρμα. Ένα πεδίο όπου συνυπάρχουν η nu jazz, η electro, το hip hop, η indie, η jazztronica, ακόμη και στοιχεία rave κουλτούρας που όχι μόνο δεν ακυρώνουν την ταυτότητα του είδους — αλλά, αντίθετα, την επαναπροσδιορίζουν.

Και μαζί με αυτό άλλαξε και το ίδιο το κοινό του. Από τους πρώτους “περίεργους” θεατές που ανακάλυπταν κάτι νέο μέσα στην πόλη, μέχρι ένα πολυσυλλεκτικό κοινό σήμερα, που δεν έρχεται απαραίτητα για να «ακούσει τζαζ», αλλά για να βιώσει μια εμπειρία.

Το Athens Jazz δεν ήταν ποτέ ένα απλό φεστιβάλ μουσικής. Ήταν –και παραμένει– ένας τρόπος να δεις την πόλη αλλιώς. Να τη ζήσεις πιο ανοιχτά, πιο συλλογικά, πιο απρόβλεπτα. Να βρεθείς σε έναν χώρο όπου οι ταμπέλες δεν έχουν τόση σημασία και όπου αυτό που μένει τελικά είναι η αίσθηση.

Στα 25 του χρόνια, λοιπόν, το Athens Jazz δεν κοιτά απλώς πίσω για να μετρήσει τη διαδρομή του. Κοιτά μπροστά, συνεχίζοντας να κάνει αυτό που έκανε πάντα: να ανοίγει τον ήχο, να δοκιμάζει τα όρια και να θυμίζει ότι η μουσική, όταν είναι ζωντανή, δεν χωρά σε ορισμούς.

Η ιστορία του Athens Jazz δεν γράφεται μόνο στη σκηνή. Γράφεται και κάτω από αυτήν. Σε εκείνους που το έζησαν, το ακολούθησαν και το είδαν να αλλάζει μέσα στα χρόνια. Σε καλλιτέχνες, επαγγελματίες και ανθρώπους του χώρου που έχουν συνδέσει τη δική τους διαδρομή με αυτό. Εμείς τους ζητήσαμε να επιστρέψουν σε εκείνες τις στιγμές που τους έμειναν. Και κάπως έτσι, τα 25 χρόνια Athens Jazz αποκτούν φωνή.

Λεωνίδας Αντωνόπουλος, δημοσιογράφος, διευθυντής του ραδιοσταθμού KOSMOS 93,6 και του webradio της ΕΡΤ Kosmos Jazz, μέλος κριτικής επιτροπής AJ

Τα πρώτα 15 χρόνια ήταν δύσκολα…

Το Athens Jazz έχει μια ιστορία που θυμίζει μελόδραμα: από την αφάνεια στην αναγνώριση, από την περιφρόνηση στην καταξίωση. Από ένα μικρό, περιφερειακό, και ενίοτε περιθωριακό φεστιβάλ τα πρώτα (πέτρινα) χρόνια, είχε την τύχη να αναγνωρίσουν την σημασία του οι κατάλληλοι άνθρωποι, που ήξεραν και σέβονταν την καλλιτεχνική αξία της τζαζ και κατάλαβαν ότι η Αθήνα δεν άξιζε τον τίτλο της μοναδικής ευρωπαϊκής πρωτεύουσας χωρίς ένα σύγχρονο φεστιβάλ τζαζ.

Θυμάμαι την έκπληξη στα μάτια των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών φεστιβάλ τζαζ όταν τους συνάντησα την πρώτη φορά σε μία διεθνή μουσική έκθεση στην Ισπανία όταν πληροφορήθηκαν ότι υπάρχει και διοργανώνεται κάθε χρόνο στο μοναδικό Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου στο κέντρο μιας ευρωπαϊκής πρωτεύουσας, με ελεύθερη είσοδο ένα επταήμερο φεστιβάλ τζαζ! “Αλήθεια;”

Θυμάμαι την λαχτάρα με την οποία ο τότε καλλιτεχνικός διευθυντής, ο Αντώνης Ζουγανέλης προσπαθούσε να βάλει το φεστιβάλ μας στον διεθνή χάρτη, τα ταξίδια μας στο jazzahead! στην Βρέμη, στις συναντήσεις του Ευρωπαϊκού Δικτύου της τζαζ ως νεοφερμένοι Ευρωπαίοι, τα ταξίδια μας στα ευρωπαϊκά φεστιβάλ όπου άκουγαν «Ελλάδα» και έλεγαν «επιτέλους, σας γνωρίζουμε!» και βέβαια θυμάμαι τη θέρμη με την οποία ο τότε διευθυντής της Τεχνόπολης, ο Κωστής Μπιτζάνης, στήριξε την προσπάθειά μας να κολυμπήσουμε χωρίς σωσίβιο σε διεθνή ύδατα και πόσο δικαιωμένος ένιωσε, όπως και όλη η ομάδα της Τεχνόπολης, όταν συνειδητοποίησαν ότι το Athens Jazz, το μικρό φεστιβαλάκι “των πρεσβειών” έγινε καλλιτεχνικός ταξιδιωτικός προορισμός και ένα από τα ευρωπαϊκά φεστιβάλ τζαζ «not to be missed», όπως γράφουν πλεόν τα ρεπορτάζ…”

Μιχάλης Αριστομενόπουλος, Σκηνοθέτης, Παραγωγός / White Room

“Το Athens Jazz κάθε χρόνο γίνεται και καλύτερο και πιο επίκαιρο”

Την πρώτη φορά που πήγα στο AJ ήταν κάπου το 2005, όταν είχα γυρίσει από τις σπουδές μου στο Λονδίνο και μου είχε κάνει εντύπωση ένα δωρεάν φεστιβάλ jazz στη πόλη μας. Στην αρχή πηγαίναμε γιατί ενώ μας άρεσε η jazz, πιο πολύ μας άρεσε το vibe του φεστιβάλ που έφερνε κάτι το εξωτικό μέσα στη πόλη.

Οσο τα χρόνια προχωρούσαν, το φεστιβάλ εξελισσόταν και το ενδιαφέρον στράφηκε πιο πολύ στη μουσική. Το 2008 έγινε για μένα η κομβική αλλαγή του φεστιβάλ. Ηταν η χρονιά που ήρθαν οι Binker and Moses. Μια μπάντα του νέου ρεύματος του Λονδίνου που εκείνη τη στιγμή τα λive τους ήταν μυθικά. Θυμάμαι μάλιστα που τους περιμέναμε στα κιγκλιδώματα μετά τη συναυλία να τους γνωρίσουμε.

Από εκεί και πέρα κάθε χρόνο γίνεται και καλύτερο και πιο επίκαιρο γιατί στη jazz έχει δημιουργηθεί μια μοντέρνα εκδοχή, ένα νέο ρεύμα, και το φεστιβάλ το αφουγκράζεται αυτό και φαίνεται στην επιλογή του lineup.

Στιγμές που δε θα ξεχάσω είναι η ενέργεια και το moshpit στην εμφάνιση των BADBADNOTGOOD, η τρομπέτα του Erik Truffaz που σε στοιχείωνε, η αιθέρια Yazz Ahmed το 2022 και η ευκαιρία να δω μία από τις πιο αγαπημένες μου jazz bands του σήμερα, τους Girls in Airports από την Κοπεγχάγη”.

Αφροδίτη Κοσμά, Ραδιοφωνική παραγωγός, Τρίτο Πρόγραμμα

Μεταξύ άλλων, επιμελείται και παρουσιάζει την εκπομπή «Το Δέντρο της Jazz» κάθε Παρασκευή 22:00-23:00 στο Τρίτο Πρόγραμμα.

Ζωντανό – το φεστιβάλ με το οποίο μεγαλώνουμε παρέα!

“Συνεπές- κάθε Άνοιξη το περιμένουμε και είναι εδώ!Με χαρακτηριστικό την ελευθερία, εγγενές στοιχείο της jazz.
Ελευθερία πότε θα πας, πόσο θα μείνεις, τι θα επιλέξεις να ακούσεις, ελευθερία να κινηθείς, να συναντήσεις τυχαία και μη παλιούς και νέους φίλους και γνωστούς, να γνωρίσεις, να αισθανθείς τη μουσική σε ζωντανές εμφανίσεις με όλη την ατμόσφαιρα που δημιουργείται και να την μοιραστείς.
Στην Τεχνόπολη, έχουμε ακούσει πολλές μουσικές που καταφθάνουν ανατρέποντας φόρμες, αποδεικνύοντας ότι οι πιο απίθανοι ηχητικοί συνδυασμοί γίνονται πιθανοί.

Έχουμε ακούσει το κλασικό jazz σαξόφωνο και το επιδέξια μελωδικό πιάνο να εναλλάσσονται με beatboxing, με punk ενέργεια, με σαξόφωνα που παραληρούν, με τρομπέτες που άλλοτε μεταμορφώνονται σε ιτπάμενα πλάσματα κι άλλοτε σαλπίζουν το εναρκτήριο λάκτισμα του χορού και αυτοσχεδιασμούς… γιατί…

This is Jazz!

Στην Τεχνόπολη, με τις καμινάδες να συνυπάρχουν ως φάροι στις ακροάσεις και στους χορούς, αυτά τα 25 χρόνια είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε θρύλους της παγκόσμιας jazz σκηνής, χαρισματικούς μουσικούς τη στιγμή που η μουσική τους τραβάει διεθνώς την προσοχή και ελληνικά μουσικά σχήματα που μας ενθουσίασαν, συγκροτήματα που επέλεξε ο δημοσιογράφος κι εκδότης Γιώργος Χαρωνίτης ο οποίος στήριξε ένθερμα το φεστιβάλ με τις γνώσεις και την αγάπη του για τη jazz μουσική.
Και όλα αυτά ελεύθερα!

Έτσι όπως πρέπει να είναι η μουσική.
Κάθε χρόνο, συνευρισκόμαστε σε μια ανοιχτή γιορτή μουσικής που ξέρουμε ότι θα συναντηθούμε και του χρόνου.

Χρόνια πολλά Athens Jazz!

Είθε να διατηρήσεις την ελευθερία, την πολυφωνία, να ανοίξεις σε περισσότερα ελληνικά μουσικά σχήματα και σε πιο πολιτικoποιημένες μουσικές jazz, κυρίαρχες στη σύγχρονη κοινωνία και μουσική σκηνή, με μότο την έκφραση της ελευθερίας, δημιουργικής, μουσικής και συνολικής, η οποία είναι το επιθυμητό ζητούμενο για τον μουσικό και για τον ακροατή της jazz”.

Ανδρέας Πολυζωγόπουλος, μουσικός συνθέτης, τρομπετίστας

“Γιατί δε θα ξεχάσω ποτέ το Athens Jazz του 2002”

Δε θα ξεχάσω ποτέ το Athens Jazz του 2002. Έπαιζα τρομπέτα λιγότερο από δύο χρόνια, ετοιμαζόμουν να αποφοιτήσω από το ωδείο στην τζαζ κιθάρα, αλλά ήμουν ερωτευμένος με αυτό το μυστηριώδες πνευστό και είχα πάρει την απόφαση να γίνω τρομπετίστας και να φύγω για σπουδές στην Ολλανδία.

Ήταν η εποχή πριν από το διαδίκτυο και περίμενα κάθε μήνα το περιοδικό τζαζ & jazz για να ανακαλύψω νέους μουσικούς και συναυλίες. Μέσα από το τεύχος Μαΐου, είδα το πρόγραμμα του φεστιβάλ και από το CD του περιοδικού, ανακάλυψα το τρίο PAF και τον Paolo Fresu.

Μαγεύτηκα αμέσως και μετρούσα τις μέρες μέχρι τη συναυλία. Έφτασε λοιπόν η στιγμή. Ήταν η πρώτη μπάντα της βραδιάς και υπήρχε ακόμη το φως της μέρας, αυτό το όμορφο χρώμα του ηλιοβασιλέματος στον ουρανό.

Θυμάμαι ότι οι μουσικοί ανέβηκαν στη σκηνή σχεδόν τρέχοντας, σαν να ήταν αθλητές, και από την πρώτη ως και την τελευταία νότα ο χρόνος σταμάτησε. Δεν μπορούσα να πιστέψω αυτό που ζούσα. Άκουγα τις φράσεις, τον ήχο, τα εφφέ του Paolo και ήταν εντελώς ξεκάθαρο πως ακριβώς έτσι ήθελα να παίξω τρομπέτα. Ο Antonello Salis στο πιάνο και το ακορντεόν και ο Furio Di Castri στο κοντραμπάσο, έμοιαζαν με μάγους που είχαν υπερφυσική τεχνική αλλά ταυτόχρονα, ήταν και ποιητές. Η ζωή μου είχε μόλις αλλάξει.”

Χάρης Συμβουλίδης, μουσικοκριτικός στο Αθηνόραμα

Τότε που τραγουδήσαμε «Καίγομαι Καίγομαι» στο Athens Jazz

“Ένας λόγος που το Athens Jazz έχει γίνει τόσο αγαπητό σε όσους παρακολουθούν το σύμπαν αυτών των ήχων είναι ότι ποτέ δεν φιγούραρε σαν φεστιβάλ που στηριζόταν στην «πρόσοψη», στη «βιτρίνα».

Ναι, μπορεί όταν ανατρέχουμε σε όσα έχουμε ζήσει στο πλαίσιό του να στεκόμαστε στα πρωτοκλασάτα ονόματα τα οποία κόσμησαν τη σκηνή του –«θυμάσαι όταν είδαμε τους τάδε;», «είχες πάει όταν ήρθε ο δείνα;»– αλλά ισότιμα πολύτιμη θέση στις αναμνήσεις έχουν και οι περιπτώσεις εκείνες που είτε τις ανακαλύψαμε χάρη στο φεστιβάλ, είτε μας υποχρέωσαν να δώσουμε προσοχή, κάνοντας την έκπληξη.

Τον Μάιο του 2016, ας πούμε, πήγαμε στην Τεχνόπολη για να θαυμάσουμε τον Marius Neset, καθώς συγκαταλεγόταν στα πλέον ανερχόμενα ονόματα της ευρωπαϊκής τζαζ. Και, πράγματι, μας αποζημίωσε στο έπακρο παρέα με τους συνοδοιπόρους του σε πιάνο, ντραμς και κοντραμπάσο, δικαιώνοντας όσους επαινούσαν τη σπιρτάδα και τη φλόγα των παιξιμάτων του. Στο τέλος της βραδιάς, όμως, ο Νορβηγός σαξοφωνίστας δεν στεκόταν ως μοναδικός πρωταγωνιστής, αφού λίγο πιο πριν είχαμε αιφνιδιαστεί από τη Veronica Harcsa, που εμφανίστηκε παρέα με τον κιθαρίστα Gyémánt Bálint.

Η φωνή της ήχησε καθηλωτική, οι τρόποι της πλέχτηκαν αριστοτεχνικά με τον αυτοσχεδιασμό (αγγίζοντας μέχρι και τη χιπ χοπ αισθητική), αλλά εκείνο που μας άφησε με το στόμα ανοιχτό ήταν μια διασκευή στο «Καίγομαι Καίγομαι» –θρυλική στιγμή του Σταύρου Ξαρχάκου και του Νίκου Γκάτσου, από το σάουντρακ της ταινίας «Ρεμπέτικο» του Κώστα Φέρρη (1983). Αποδόθηκε, βέβαια, σε σπαστά ελληνικά. Πράγμα, όμως, που δεν είχε καμία σημασία για όσους έσπευσαν να το τραγουδήσουν παρέα με την Ουγγαρέζα ερμηνεύτρια”.

Θράσος Ειρήνης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής Half Note Jazz Club / Παραγωγός συναυλιών

“Νιώθω απολύτως αλληλέγγυος με τις άοκνες προσπάθειες των ανθρώπων του Athens Jazz”

“Είναι γνωστό ότι στην χώρα μας η ύπαρξη θεσμών γύρω από τις τέχνες, είναι μάλλον φτωχή κι αυτό μάλλον συμβαίνει γιατί το πολιτιστικό προϊόν της χώρας και η προβολή του δεν είχε ποτέ τοποθετηθεί στις προτεραιότητες του κράτους μας από συστάσεώς του. Ιδιαιτέρως δε, όταν αυτοί οι θεσμοί αφορούν μουσική και ειδικότερα το δύσκολο είδος της τζαζ, στην οποία ο λαός μας δεν έχει και σχετική παράδοση.

Ένας θεσμός, όμως, όπως το Athens Jazz της Τεχνόπολης – με την συνέπεια και συνέχειά του – έρχεται κάθε χρόνο ανανεωμένο κάθε φορά επί 25 συναπτά έτη, να παρουσιάσει ξεχωριστούς Έλληνες καλλιτέχνες, αλλά και ποικιλία αντιπροσωπευτικών σχημάτων και νέων τάσεων από άλλες χώρες, βοηθώντας με τον τρόπο αυτό αφενός στην ψυχαγωγία των θεατών και την ενημέρωσή τους σε σχέση με μουσική αυτή, αλλά πρωτίστως στην διατήρηση μιας εγρήγορσης γύρω από ότι αποκαλείται τζαζ στην χώρα μας.

Προσωπικά, σαν επαγγελματίας του χώρου και του αντικειμένου αυτού για πάνω από 34 χρόνια, αλλά και σαν πιστός θεατής του θεσμού, νιώθω απολύτως αλληλέγγυος με τις άοκνες προσπάθειες των ανθρώπων του AJ, που πολλές φορές σε αντίξοες συνθήκες, έχουν τόσο θαυμαστά αποτελέσματα, αλλά κι ευγνώμων που δίνουν την ευκαιρία ακόμη και σε ανθρώπους καθόλου μυημένους, να έρθουν στην Τεχνόπολη και να περάσουν υπέροχα μία ολόκληρη εβδομάδα, ακούγοντας εξαιρετικές μουσικές προτάσεις, που αγγίζουν κατευθείαν την καρδιά. Τους ευχαριστώ και τους εύχομαι να τα ….εκατοστήσουν! “

Το πρόγραμμα της εβδομάδας, με μια ματιά

Η επετειακή εβδομάδα του Athens Jazz ξεδιπλώνεται σαν μια συμπυκνωμένη αφήγηση της σύγχρονης τζαζ — από τις ρίζες μέχρι τις πιο απρόβλεπτες διαδρομές της.

Η Δευτέρα 25 Μαΐου είναι αφιερωμένη στην ελληνική ταυτότητα και τη διαδρομή του ίδιου του φεστιβάλ. Το Stavros Lantsias Quartet ανοίγει με το “My Ennio Morricone”, σε έναν φόρο τιμής στον Γιώργο Χαρωνίτη — έναν άνθρωπο που συνέδεσε βαθιά το όνομά του με το Athens Jazz και άφησε ισχυρό αποτύπωμα στην καλλιτεχνική του πορεία. Αμέσως μετά, η Greek Cooking Band —ένα σχήμα που δημιουργήθηκε ειδικά για την περίσταση— φέρνει στη σκηνή ένα ζωντανό μωσαϊκό από προηγούμενους δημιουργούς και νικητές της ελληνικής ημέρας, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν της εγχώριας σκηνής.

Από εκεί και πέρα, το φεστιβάλ ανοίγει προς τα έξω…

Την Τρίτη 26 Μαΐου, η nu jazz και οι σύγχρονες ηλεκτρονικές επιρροές κυριαρχούν, με τους Lesni Zver, OTOOTO και Conic Rose να κινούνται ανάμεσα σε ambient, experimental και jazztronica ηχοτοπία.

Την Τετάρτη 27 Μαΐου, η παράδοση συναντά το πείραμα: από τις folk αναφορές των Keelepeksjad μέχρι το εκρηκτικό fusion των elephant9 και την εσωστρεφή, spoken word προσέγγιση του Alabaster DePlume.

Η Πέμπτη 28 Μαΐου συνεχίζει με σύγχρονες προσεγγίσεις της jazz από το Ermis Michael Trio από την Κύπρο, ακολουθούν οι Kosmonauci από την Πολωνία, που συνδυάζουν future jazz, drum’n’ bass και contemporary jazzy hip hop και η βραδιά κορυφώνεται με τους Jazzbois και τον χαρακτηριστικό, groove-driven ήχο τους.

Την Παρασκευή 29 Μαΐου, η ενέργεια ανεβαίνει: από το εκρηκτικό crossover των LINQ και το hard bop της Irene Reig, μέχρι το αφροφουτουριστικό σύμπαν του Gianluca Petrella, σε μια βραδιά που απλώνεται από το street μέχρι το διαγαλαξιακό.

Το Σάββατο 30 Μαΐου είναι ίσως η πιο χορευτική στιγμή της εβδομάδας. Από τους Amphitrio και τους BIG TUSK μέχρι τους Elektro Guzzi, η σκηνή μετατρέπεται σε ένα υβριδικό πεδίο ανάμεσα στη nu jazz και την αναλογική techno.

Το φινάλε, την Κυριακή 31 Μαΐου, φέρνει μια πιο λυρική αλλά εξίσου πολυσυλλεκτική αίσθηση: από την εύθραυστη φωνή της Rebecka Törnqvist και τα βραζιλιάνικα grooves του Esdras Nogueira Quintet, μέχρι τους Lagon Nwar που κλείνουν το φεστιβάλ με ένα τελετουργικό live πέρα από κατηγορίες και είδη.
Μέσα σε επτά ημέρες, το Athens Jazz δεν παρουσιάζει απλώς συναυλίες — χαρτογραφεί το πού βρίσκεται σήμερα η τζαζ και πού μπορεί να πάει αύριο.

Το πρόγραμμα πλαισιώνουν παράλληλες δρασεις όπως εκθέσεις, εγκαταστάσεις και perfromances, Meet Market, δράσεις για παιδιά, προβολή ταινίας, πάρτι.