Η ΠΡΩΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΤΑΙΝΙΑ ΤΩΝ ΚΑΝΝΩΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ SLASHER ΒΟΥΤΗΓΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΜΑ

Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει τις Κάννες να αγκαλιάζουν πολύ περισσότερο το σινεμά είδους από ό,τι θεωρείτο στάνταρ και πρεστίζ τα προηγούμενα χρόνια. Δεν πάει πολύς καιρός που το Titane κέρδισε Χρυσό Φοίνικα και ακόμα λιγότερος από όταν το Substance βραβεύτηκε παίρνοντας τον δρόμο προς τα Όσκαρ.

Ίσως μέχρι πριν λίγα χρόνια λοιπόν να μην περιμέναμε μια ταινία σαν το Teenage Sex and Death at Camp Miasma να βρίσκεται στις Κάννες, πόσο μάλλον να είναι ταινία έναρξης για το σημαντικό παράλληλο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα: Ένα κουήρ αλληγορικό slasher που αντλεί επιρροές εξίσου από τα Παρασκευή και 13 όσο και από το σινεμά του Λιντς και του Κρόνενμπεργκ για να ξαναγράψει την ιστορία του είδους μέσα από μια βαθύτατα προσωπική ματιά.

Τώρα που το είδαμε βέβαια, αναρωτιόμαστε γιατί να μην είναι τελικά και μέρος του Επίσημου Διαγωνιστικού – γιατί είναι τόσο καλό, και γιατί είναι η πρώτη ταινία που δίνει στο φετινό φεστιβάλ έναν παλμό.

ΤΟ SLASHER ΞΑΝΑΖΕΙ ΣΤΟ TEENAGE SEX AND DEATH AT CAMP MIASMA

Όλοι μας έχουμε έρθει σε στιγμές αντιμέτωποι με κάποιο κομμάτι σινεμά ή τηλεόρασης ή λογοτεχνίας ή μουσικής που σήμαινε τα πάντα όταν ήμασταν μικρότεροι. Κάτι που σημαίνει ολόκληρο τον κόσμο για εμάς ακόμα κι αν δεν αναγνωρίζεται ως πρεστίζ ογκόλιθος.

Μπορεί να θυμόμαστε μια σκηνή. Έναν διάλογο. Ένα βλέμμα. Και να μας έχει σημαδέψει. Όταν βλέπεις κάτι σε μια συγκεκριμένη ηλικία, καταλήγει να σε καθορίζει – ακόμα και να σε σχηματίζει. Με έναν τρόπο που φυσικά ξεφεύγει από τις προθέσεις των ανθρώπων που το έφτιαξαν. Μια σκηνή κάθεται μέσα μας και γίνεται δομικός τρόπος για το πώς κοιτάζουμε τον κόσμο.

(Πριν χρόνια μια πολύ καλή φίλη κάθισε και είδε τη σειρά Buffy, the Vampire Slayer και λίγο καιρό μετά μου είπε: «Χαίρομαι πολύ που το είδα – τώρα νιώθω ότι σε καταλαβαίνω ακόμα καλύτερα». Όλοι έχουμε εκείνα τα κομμάτια που μας μεταμορφώνουν για τον έναν λόγο ή τον άλλον.)

Στο Teenage Sex and Death at Camp Miasma, η Χάνα Αϊνμπάιντερ (η φοβερή ηθοποιός και κωμικός που έχει βραβευτεί για τη σειρά Hacks) παίζει μια νεαρή κουήρ σκηνοθέτρια η οποία μετά από ένα ανεξάρτητο σκηνοθετικό ντεμπούτο που παραξένεψε όσους λιγοστούς το είδαν αλλά “άρεσε σε λίγους κριτικούς” (σα να λέμε: το ίδιο το Τζέιν Σένμπρουν, που γύρισε την ταινία), είναι τώρα έτοιμη για το μεγάλο της βήμα: Θα αναλάβει τη σύγχρονη αναβίωση ενός παλιού slasher franchise με τίτλο Camp Miasma.

Στη διάρκεια των φανταστικών τίτλων αρχής βλέπουμε να ξετυλίγεται μια σύντομη ιστορία του franchise, από την πρώτη ταινία-φαινόμενο που “εκτόπισε τον Τζέισον και τον Φρέντι από τον θρόνο του είδους”. Μέχρι την αναπόφευκτη κατρακύλα με τα επακόλουθα φτηνιάρικα σίκουελ και τον κορεσμό της κεντρικής φιγούρας του δολοφόνου, τον επονομαζόμενο “Μικρό Θάνατο” – ένα εκδικητικό φάντασμα που τρομοκρατεί μια κατασκήνωση κραδαίνοντας μια φονική λόγχη, με το πρόσωπό του καλυμμένο με ένα κυβικό σχήμα υπνωτιστικής συμμετρίας, σαν κεφάλι-αεραγωγός.

Η Κρις, η νεαρή σκηνοθέτρια, δεν θέλει να αντιμετωπίσει αυτή την ευκαιρία κυνικά, ξεπετώντας απλώς ένα ασήμαντο σίκουελ γεμάτο αναφορές. Θέλει να δημιουργήσει κάτι σημαντικό, θέλει να πει κάτι ειλικρινές, θέλει να αφήσει το Έργο να την οδηγήσει. Εξάλλου θυμάται πολύ καλά αυτό που λέγαμε παραπάνω, για τις ταινίες που τρυπώνουν μέσα σου και σε καθορίζουν, πέρα από τις προθέσεις των δημιουργών τους.

Είχε δει το πρώτο Camp Miasma όταν ήταν ακόμα μικρή, και υπάρχει μια στιγμή – ένα βλέμμα για την ακρίβεια – που δεν έχει σταματήσει να σκέφτεται από τότε. Το βλέμμα της Μπίλι, της τότε νεαρής πρωταγωνίστριας, σε μια σκηνή σεξ αλλά και θανάτου, το οποίο κρύβει μέσα του κάτι το μυστηριώδες. Γιατί στοιχειώνει αυτό το βλέμμα την Κρις; Είναι η επιθυμία που βλέπει σε αυτό; Είναι ο φόβος; Είναι κάτι διαφορετικό, που ακόμα δεν έχει ερμηνεύσει;

Δεκαετίες μετά, η Κρις θέλει να αναβιώσει το Camp Miasma για μια νέα γενιά: Να είναι πιο woke φυσικά και όχι μισογύνικο όπως το ορίτζιναλ. Θέλει να λέει κάτι για το τραύμα και για το φύλο και γενικώς να Σημαίνει Πράγματα. Αλλά πάνω απ’όλα, θέλει σε αυτό το νέο σίκουελ να φέρει πίσω την ορίτζιναλ πρωταγωνίστρια, την Μπίλι Πρέσλι (Τζίλιαν Άντερσον), που για δεκαετίες είναι εξαφανισμένη στην απομονωμένη της έπαυλη.

Οι δυο γυναίκες θα περάσουν μερικές μέρες μαζί – η Κρις προσπαθεί να πείσει τη Μπίλι, η Μπίλι προσπαθεί να κάνει την Κρις να καταλάβει αυτό που τόσα χρόνια της διαφεύγει.

Στην πορεία του φιλμ μάλιστα παρακολουθούμε εκτεταμένα αποσπάσματα και από το υποτιθέμενο ορίτζιναλ Camp Miasma, με πολλούς από τους φόνους, και πολλά από τα κλισέ του είδους γυρισμένα με κέφι και τρυφερότητα από το Σένμπρουν, που όμως σε πολλά σημεία σπάει το φράγμα ανάμεσα στην παρελθοντική ανασύσταση και στο “τώρα”.

Σε μια σκηνή, η κλασική παρέα ετοιμοθάνατων εφήβων της ταινίας, διηγούνται την ιστορία του τρομακτικού Μικρού Θανάτου. «Αυτό το σημείο είναι εντελώς τρανσφοβικό», σχολιάζει η Κρις, την ώρα που η Μπίλι, κολλημένη στην οθόνη προβολής, της κάνει νόημα για ησυχία. Η προέλευση αυτού του μπαμπούλα –πιστή στις τάσεις εκείνης της εποχής– πράγματι πατά σε παρωχημένα κλισέ πάνω στη δυσφορία φύλου και το πώς οδηγεί ένα άτομο στο να γίνει τέρας.

Είναι 100% κάτι που θα βλέπαμε σε μια παλιά ταινία τρόμου, και που το Σένμπρουν δεν έρχεται να “διορθώσει” ως πεφωτισμένο άτομο του σήμερα, κρίνοντας αφ’υψηλού το παρελθόν δεκαετιών. Παρά το αναγνωρίζει ως δομικό στοιχείο ενός είδους που αγαπά, προχωρώντας με αυτό το δεδομένο στο σήμερα – καθόλου τυχαία, βάζει στο ρόλο το Τζακ Χέιβεν (της σειράς Atypical του Netflix), ένα non-binary άτομο με το οποίο είχε συνεργαστεί και στο αριστουργηματικό I Saw the TV Glow.

«IT’S ABOUT TRANSFORMATION»: ΠΟΛΛΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ, ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΒΙΩΜΑΤΑ

Η ταινία είναι αρκετά meta, για τους τρόπους με τους οποίους το σήμερα εφορμά δίχως σκέψη ή στοργή στο παρελθόν για να εξορύξει πρώτη ύλη από αυτό. Υπάρχει μια πολύ αστεία σκηνή zoom meeting της Κρις με το στούντιο ώστε να τους pitchάρει την ιδέα της για αυτή την αναβίωση. Οι πάντες αντιδρούν σαν από σενάριο, κανείς δεν θέλει να είναι εκεί. Όμως η διαφορά, για την Κρις αλλά και για το Σένμπρουν, είναι το νοιάξιμο.

Υπάρχει αληθινό πάθος και έγνοια για αυτό το υλικό, όχι μόνο ως μια σπουδαγμένη αποσύνθεση του slasher είδους. Αν μη τι άλλο, το είδος αυτό χρησιμοποιείται ως οδός εξερεύνησης μιας ευρύτερης σχέσης μας με το παρελθόν, με την ποπ κουλτούρα, και με αυτά που μας σχηματίζουν. Και, ακόμα σημαντικότερα, που σχηματίζουν το τι (και το πώς) επιθυμούμε.

Είναι μια ταινία που μιλά πολύ ανοιχτά για την επιθυμία – γυναικεία, κουήρ, αλλά πάνω απ’όλα ανθρώπινη, και το πώς πηγάζει από τα βαθιά μας βιώματα. Τα πάντα περιστρέφονται γύρω από το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα από τα πράγματα που ο εαυτός μας βλέπει, αν αυτό βγάζει νόημα. Ακόμα κι η ίδια η ύπαρξη αυτού του φονικού μπαμπούλα, του Little Death – Μικρού Θανάτου, συνδέεται με το σεξ, την επικινδυνότητα του να καταλαβαίνεις τι σε εξιτάρει και τι σε έχει σχηματίσει. (“Μικρός θάνατος” εξάλλου είναι μια φράση που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον οργασμό.)

Αν σε σημεία όλα αυτά φλερτάρουν με το να γίνουν πολύ εγκεφαλικά ή ακαδημαϊκά, η ταινία το ξέρει. Η ίδια η Κρις διαρκώς αναλύει ακαδημαϊκά τις ιδέες της, σα να κοιτάζει απόσταση τον ίδιο της τον εαυτό – πόσοι άνθρωποι δεν έχουν αυτή την τάση; Η Μπίλι την κόβει απότομα, σχεδόν θυμωμένα: «Δεν σε ρώτησα για τη δουλειά σου», της λέει. «Σε ρώτησα για σένα».

Η ταινία, κυνηγώντας μια έκσταση, ένα κρεσέντο προς το φινάλε της, μοιάζει να εκπροσωπεί αυτή την προσπάθεια να φτάσουμε σε κάτι πιο πηγαίο, ενστικτώδες, ελεύθερο. Είναι σαν ένα φιλμ που ακόμα και το ίδιο προσπαθεί να αφεθεί – να φτάσει τον δικό του οργασμό.

Τελικά, τα πάντα έρχονται και γίνονται ένα. Στα κινηματογραφικά σύμπαντα τ@ Τζέιν Σένμπρουν, οι ταινίες κι οι σειρές είναι εξίσου (αν όχι περισσότερο) αληθινές από την ίδια την πραγματικότητα, και η πλήρωση επιτυγχάνεται μόνο όταν τα πάντα φτάσουν σε μια συνθήκη αρμονίας – ανάμεσα στο βλέμμα και στο παρατηρούμενο άτομο, ανάμεσα στο φιξιόν και στην πραγματικότητα.

(Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα σκηνή όταν παρακολουθούμε την “ταινία μες στην ταινία” όπου ο Μικρός Θάνατος ξεκινά ένα ξέσπασμα θανάτου όπου καθαρίζει τους πάντες. Το κινηματογραφικό στυλ με το οποίο είναι γυρισμένη η σκηνή ξαφνικά μετατοπίζεται τόσο μακριά από το ρετρό στυλ της υπόλοιπης ταινίας. Είναι σαν ο Μικρός Θάνατος να έχει γίνει πραγματικός, να έχει ξεφύγει από το φιξιόν. Η κάμερα περνά πίσω από το βλέμμα του – ο Μικρός Θάνατος είμαστε εμείς!)

Για να συνθέσει αυτή την τόσο διαβασμένη αλλά και τόσο οργασμική ταινία, το Σένμπρουν χρησιμοποιεί όπως είναι λογικό, επιμέρους στοιχεία του δικού του κινηματογραφικού βιώματος. Οι βιντεοκασέτες που μπαίνουν στη σάρκα α λα Κρόνενμπεργκ. Τα πρόσωπα-φιγούρες που τοποθετούνται σαν απόσκομο εφέ πάνω σε άλλα αλλόκοτα σχήματα στον χώρο, σαν κάτι που θα ονειρευόταν ο Ντέιβιντ Λιντς. (Το I Saw the TV Glow είναι έτσι κι αλλιώς ένας από τους σημαντικότερους λιντσεϊκούς απογόνους του σύγχρονου σινεμά.)

Η δε Μπίλι Πρέσλι είναι μια προφανής φιγούρα α λα Νόρμα Ντέσμοντ, κάτι που κι η ίδια η ταινία αναφέρει. Και την ερμηνεύει με ταιριαστά γκράντε τρόπο η Τζίλιαν Άντερσον, που ως πρόσωπο των X-Files εξερεύνησε το μεταφυσικό κι έγινε βίωμα για πολλά άτομα που είχαν την αφύπνισή τους (δημιουργική, ερευνητική, σεξουαλική) στη διάρκεια των ‘90s.

Κάθε στοιχείο της ταινίας είναι σα να είναι κομμάτι ενός βιωματικού scrapbook με αναφορές, πρόσωπα, ιδιώματα που ζωντανεύουν κάτι πάρα πολύ προσωπικό. Αυτό κάνει το Sex and Death at Camp Miasma κάτι πολύ περισσότερο από μια αναδόμηση του slasher είδους: Είναι ταυτόχρονα μια κατάδυση στα ενδότερα και μια ανάδυση στην επιφάνεια. Αναλόγως ποιος κοιτάει ποιον. Είναι ζήτημα οπτικής. Και είναι ζήτημα, φυσικά, μεταμόρφωσης.

ΧΑΝΑ ΑΪΝΜΠΑΪΝΤΕΡ: «ΤΟ ΝΑ ΜΙΛΑΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΗΚΟΝ ΜΟΥ ΚΑΙ ΘΑ ΤΟ ΚΑΝΩ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ»

Ήδη πριν την πρεμιέρα της ταινίας στις Κάννες, η πρωταγωνίστρια Χάνα Αϊνμπάιντερ συζητήθηκε αρκετά χάρη σε συνεντεύξεις που έδωσε τις αμέσως προηγούμενες μέρες, όπου μίλησε για μια ακόμα φορά ανοιχτά για τη στήριξη στην Παλαιστίνη. Και συγκεκριμένα, το πόσο την εξοργίζει η σιωπή του Χόλιγουντ απέναντι στο ζήτημα.

«Με τσαντίζει. Κάθομαι εδώ με τον [αλγερινοπαλαιστίνιο ακτιβιστή] Μαχμούντ Καλίλ, που έχει τόσα να ρισκάρει κι έχει ήδη θυσιάσει τόσα πολλά», είπε κατά την εμφάνισή της σε πόντκαστ πριν 2 μέρες. «Και κοιτάζω αυτούς τους ανθρώπους που έχουν κάθε πιθανό προνόμιο που υπάρχει στην ανθρωπότητα και δε μπορούν να πουν ούτε μία λέξη. Πραγματικά δε μπορώ να το καταλάβω. Ακούω ανθρώπους να λένε πως δεν ξέρουν αρκετά για το ζήτημα και – δεν ξέρω, είμαι σε φάση, ΟΚ, δηλαδή τι κάνεις όλη μέρα;»

«Οι άνθρωποι στο Χόλιγουντ, δυστυχώς, χρειάζονται αυτά τα ζητήματα να αγγίξουν ένα λευκό άτομο για να τα δουν ως σχετικά με τους ίδιους. Βλέπουν ας πούμε την εκπομπή του Τζίμι Κίμελ να κατεβαίνει από τον αέρα, βλέπουν την εκπομπή του Στίβεν Κολμπέρ να κόβεται από το CBS το οποίο ανήκει στους Έλισον, και λένε “πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό;;”», σημειώνει η κωμικός.

«Αλλά ξέρουμε πώς», συνεχίζει. «Γιατί είδαμε μαθητές και καθηγητές και δημοσιογράφους και συγγραφείς και παλαιστίνιους να σωπάζονται και να απολύονται και να αποβάλλονται και να φυλακίζονται. Χρειάστηκε να συμβεί αυτό σε αυτούς τους λευκούς άντρες, για να πουν οι πάντες “θεέ μου”.»

Η Αϊνμπάιντερ έχει στο παρελθόν κατ’επανάληψη εκφραστεί με δυναμισμό και συνέπεια υπέρ της Παλαιστίνης. Σε μια από τις διασημότερες ευχαριστήριες ομιλίες των τελευταίων χρόνων, όταν τιμήθηκε με το Έμμυ ερμηνείας για το Hacks, έκλεισε τον λόγο τις με τις εμβληματικές πλέον 6 λέξεις: «Go Birds, fuck ICE, free Palestine».

Μιλώντας σήμερα στο event Kering Women in Motion, η Αϊνμπάιντερ ανέφερε και πάλι πως «ακολουθώ την παράδοση παλαιστίνιων και εβραίων συμμάχων που είναι αφοσιωμένοι στο να μιλάνε σε μια εποχή που πολλοί άνθρωποι σωπαίνουν». Αναφερόμενη και στην Μελίσα Μπαρέρα και την Σούζαν Σαράντον, που έχουν χάσει δουλειές λόγω της στήριξής τους στην Παλαιστίνη, τόνισε πως «Νομίζω αυτό που ξέρουν είναι αυτό που ξέρω κι εγώ, που είναι ότι το κόστος του να μην μιλάς είναι ακόμα πιο υψηλό. Δεν έχω την ψευδαίσθηση πως η μικρή μου καριέρα θα μπορούσε ποτέ να αξίζει όσο έστω μια ανθρώπινη ζωή. Οπότε είναι καθήκον μου, και θα το κάνω για πάντα».