Deaf Radio: “Το Shelter μιλά την υποκρισία όσων προσφέρουν προστασία και αντ’ αυτού βομβαρδίζουν”

«Ό,τι κι αν ζήσουμε στο εξωτερικό, το να παίζεις μπροστά στους δικούς σου ανθρώπους δεν συγκρίνεται με τίποτα». Οι Deaf Radio επέστρεψαν στις 23 Οκτωβρίου στο Gazarte Ground Stage για να παρουσιάσουν το «Shelter», τον τέταρτο δίσκο τους, και ο κιθαρίστας τους Δημήτρης Σακελλαρίου περιγράφει τη σημασία αυτής της συνάντησης με το αθηναϊκό κοινό.

Με αγγλόφωνο alternative rock, δυνατές κιθάρες και μελωδικά ρεφρέν, η αθηναϊκή τετράδα έχει χτίσει τη δική της σχέση με ακροατές εντός και εκτός Ελλάδας. Στον ήχο της συναντιούνται οι Queens of the Stone Age, το new wave και οι πιο σκοτεινές επιρροές, με τη μεταξύ τους ισορροπία να αλλάζει από δίσκο σε δίσκο.

Από το «Alarm» του 2017 και το «Modern Panic» μέχρι την ηλεκτρονική στροφή του «Arsenal of Hope», οι αλλαγές στη ζωή και στα ακούσματά τους περνούν στα τραγούδια. Στο «Shelter» οι κιθάρες έρχονται ξανά μπροστά, διατηρώντας την ατμόσφαιρα της προηγούμενης δουλειάς τους. Οι φίλοι που παίρνουν διαφορετικούς δρόμους, η παιδική ηλικία που απομακρύνεται και η απώλεια αγαπημένων ανθρώπων διαπερνούν τον δίσκο. Στο ομώνυμο κομμάτι, η αναζήτηση καταφυγίου μάς μεταφέρει στην Παλαιστίνη, μέσα από το τηλεφώνημα ενός παιδιού που ενημερώνει την οικογένειά του ότι το σπίτι τους βομβαρδίστηκε, αλλά το ίδιο επέζησε.

Πίσω από τους τέσσερις δίσκους και τις ευρωπαϊκές περιοδείες υπάρχουν οι απαιτητικές δουλειές τους, οι άδειες που γίνονται συναυλίες και το βαν που οδηγούν οι ίδιοι, μεταφέροντας τον εξοπλισμό. «Αντί για διακοπές, πας περιοδεία», λέει ο Δημήτρης Σακελλαρίου στο NEWS 24/7. Μιλά για όσα κρατούν τους Deaf Radio μαζί, τις δυσκολίες να κυκλοφορούν μόνοι τους τη μουσική τους και την έννοια “επιτυχία”, που έπειτα από δέκα χρόνια κοινής πορείας αποκτά διαφορετικό νόημα.

Deaf Radio – Στο Shelter τα τραγούδια πάτησαν σε βιώματα

Ποια είναι η ιστορία πίσω από το όνομα Deaf Radio;

Το όνομα προέρχεται από ένα μικρό διήγημα που γράφτηκε μετά από ένα πολύ έντονο όνειρο. Μια μητέρα προσπαθεί να ξεφύγει με το μωρό της από έναν κόσμο που καταρρέει και, κάπου ανάμεσα στα παράσιτα, πέφτει πάνω σε έναν παλιό ραδιοφωνικό σταθμό. Από την ίδια ιστορία γεννήθηκαν και οι στίχοι του Flowerhead, στον πρώτο μας δίσκο.

Στον πυρήνα του, το όνομα είναι μια μεταφορά για την επικοινωνία. Ένα ραδιόφωνο δεν έχει νόημα σε έναν κόσμο κουφό, όπως και ένα «κουφό» ραδιόφωνο, που μιλάει χωρίς να ακούει, δεν χρησιμεύει σε τίποτα. Δέκα χρόνια μετά, σε μια εποχή που όλοι μιλάνε και λίγοι ακούνε, μας φαίνεται πιο επίκαιρο από ποτέ.

Πάντως, ένας fan μάς είπε κάποτε ότι είναι πάντρεμα δύο τραγουδιών των Queens of the Stone Age. Αρκετά εύστοχο αν μη τι άλλο! [μάλλον τα: «Song for the Deaf» και «God Is in the Radio]

Τι σας απασχολούσε περισσότερο την περίοδο που γράφατε το Shelter και πώς πέρασε στα τραγούδια του; Τι σημαίνει για εσάς καταφύγιο;

Ο δίσκος γράφτηκε σε μια περίοδο μεταβάσεων. Μεγαλώνοντας, έρχεσαι αντιμέτωπος με ευθύνες, με τη μνήμη, με την παιδική ηλικία που απομακρύνεται, με φίλους που παίρνουν τον δρόμο τους. Παράλληλα, χάσαμε κάποια πολύ αγαπημένα μας πρόσωπα και αυτό μας στοίχισε. Δεν γινόταν να μη διαπεράσει τον δίσκο. Και όλα αυτά ενώ ο κόσμος γύρω μας έμοιαζε να βυθίζεται στη βία, την αδικία και την ακροδεξιά.

Καταφύγιο, λοιπόν, είναι η ανάγκη να έχεις έναν χώρο, κυριολεκτικό ή νοητό, όπου νιώθεις ασφαλής και ότι ανήκεις κάπου. Το θεωρούμε αυτονόητο, ενώ για πολλούς ανθρώπους δεν είναι. Δεν μιλάμε μόνο για ένα ατομικό καταφύγιο, που σε πολλές περιπτώσεις είναι οι αγαπημένοι μας άνθρωποι ή η μπάντα για εμάς, αλλά και για ένα συλλογικό, για παράδειγμα βασικές αξίες, όπως η αλληλεγγύη, που μπορούν να συγκροτήσουν τα θεμέλια μιας κοινωνίας όπως τη θέλουμε.

Στο Shelter οι κιθάρες έρχονται ξανά στο προσκήνιο. Τι κρατήσατε από τα ηλεκτρονικά στοιχεία του Arsenal of Hope και τι θελήσατε να δοκιμάσετε αυτή τη φορά;

Το Arsenal of Hope γεννήθηκε μέσα στην απομόνωση του covid, σε ένα σαλόνι, σε εναν κόσμο με μια «ψηφιακή» υφή. Όταν ξαναβρεθήκαμε όλοι μαζί στο στούντιο και ζήσαμε κάποιες πολύ έντονες προσωπικές στιγμές, οι κιθάρες ήρθαν από μόνες τους. Δεν ήταν στρατηγική ούτε νοσταλγία. Ούτε γυρίσαμε από τον ίδιο δρόμο: αν παλιότερα κοιτούσαμε προς το desert rock, τώρα ο ήχος ακουμπά περισσότερο σε μια σκοτεινότερη αισθητική.

Από το Arsenal κρατήσαμε την ατμόσφαιρα. Αλλά στο Shelter δοκιμάσαμε πράγματα που δεν είχαμε ξανακάνει. Μια απαγγελία στην εισαγωγή του Transmitter. Ένα οκτάλεπτο κομμάτι χωρίς επαναλαμβανόμενη δομή, το No Place Like Home, στο οποίο γυρίσαμε το μοναδικό βίντεο του δίσκου, παρότι θεωρητικά είναι ό,τι πιο αντιεμπορικό. Ουσιαστικά θέλαμε να κάνουμε μια ταινία μικρού μήκους. Και, μέσα σε έναν κατά τα άλλα σκληρό δίσκο, ένα unapologetically ποπ κομμάτι, το All My Friends.

Το Shelter αναφέρεται σε όσα βιώνει ο παλαιστινιακός λαός. Τι νιώσατε την ανάγκη να πείτε μέσα από αυτό το τραγούδι;

Το ομώνυμο τραγούδι ανοίγει με ένα τηλεφώνημα. Ο φίλος μας Rami Winston μάς έκανε τη χάρη να δανείσει τη φωνή του σε ένα παιδί που καλεί την οικογένειά του για να πει ότι το σπίτι τους, το καταφύγιό τους, καταστράφηκε από τις βόμβες, αλλά εκείνο είναι καλά. Θέλαμε από το πρώτο δευτερόλεπτο να είναι σαφές για τι μιλάμε.

Το Shelter μιλά για όσα ζει ο παλαιστινιακός λαός εδώ και δεκαετίες, με αποκορύφωμα τη γενοκτονία στη Γάζα. Για τα νοσοκομεία που βομβαρδίζονται, για τα παιχνίδια που χάνονται μέσα στον καπνό. Για την υποκρισία εκείνων που «προσφέρουν προστασία» και αντ’ αυτού βομβαρδίζουν τα σπίτια σου. Δεν έχουμε την ψευδαίσθηση ότι ένα τραγούδι αλλάζει τον κόσμο. Νιώσαμε όμως ότι η σιωπή δεν είναι μια επιλογή που θέλαμε να πάρουμε.

Το Model Society ήταν εμπνευσμένο από τη Δίκη του Κάφκα. Υπήρξε κάποιο βιβλίο, ταινία ή άλλη καλλιτεχνική εμπειρία που έδωσε την αφορμή για ένα τραγούδι του Shelter;

Μας επηρεάζουν πολύ οι ταινίες, τα βιβλία και γενικά τα ερεθίσματα έξω από τη μουσική. Στον προηγούμενο δίσκο, για παράδειγμα, μεταφράσαμε στίχους του Λειβαδίτη, ενώ συχνά σκεφτόμαστε τα κομμάτια μας σαν soundtracks σε αγαπημένες μας ταινίες.

Στο Shelter αυτή η διαδικασία ήταν πιο έμμεση. Τα τραγούδια πάτησαν περισσότερο σε βιώματα: την απώλεια, τη ζωή στον δρόμο, τις σχέσεις, όσα βλέπαμε να συμβαίνουν γύρω μας. Η εξαίρεση είναι το Tide, που εμπνεύστηκε από ένα βιβλίο για τη μετανάστευση. Εκεί η ανάγκη να ανήκεις κάπου συναντά τη θεματική του καταφυγίου που διατρέχει όλο τον δίσκο.

Πώς δουλεύετε τα τραγούδια μεταξύ σας; Όταν έχετε διαφορετικές απόψεις για την κατεύθυνσή τους, πώς καταλήγετε σε μια απόφαση;

Συνήθως όλα ξεκινούν από ένα riff ή μια μελωδία, που μπορεί να μείνει καιρό στο συρτάρι μέχρι να βρει το τραγούδι της. Αυτό που ορίζει την κατεύθυνση είναι η φωνητική γραμμή, και σε αυτήν αφιερώνουμε τον περισσότερο χρόνο. Χρειάζεται όμως και τριβή. Όταν παίζουμε συχνά μαζί, κάποια στιγμή οι πλανήτες ευθυγραμμίζονται. Το Idling, για παράδειγμα, βγήκε από τα soundchecks μιας περιοδείας, όπου τζαμάραμε κάθε μέρα την ίδια εισαγωγή.

Οι διαφωνίες υπάρχουν και λύνονται παίζοντας, αλλά και ακούγοντας τον άλλον. Όταν κάτι δεν λειτουργεί αυτόματα για όλους, δεν το πετάμε ούτε το επιβάλλουμε. Το ξανακοιτάμε από πολλές πλευρές και δοκιμάζουμε πάρα πολλά, μέχρι να βρούμε το σημείο όπου στεκόμαστε και οι τέσσερις. Μετά από τόσα χρόνια είμαστε πρώτα οικογένεια και μετά μπάντα, και αυτό βοηθάει.

“Eπιτυχία είναι να είμαστε ειλικρινείς και παρόντες”

Πόσο σας ενδιαφέρει η ανταπόκριση του κοινού όταν δοκιμάζετε κάτι διαφορετικό; Υπήρξε δίσκος ή τραγούδι σας που ο κόσμος υποδέχτηκε διαφορετικά απ’ ό,τι περιμένατε;

Θα ήταν ψέμα να πούμε ότι δεν μας απασχολεί. Χρειαζόμαστε το κοινό μας, ειδικά σε ένα επίπεδο σαν το δικό μας, όπου κάθε άνθρωπος που έρχεται σε ένα live ή αγοράζει έναν δίσκο μετράει πραγματικά. Αλλά δεν γράφουμε επί τούτου, για να εκπληρώσουμε προσδοκίες. Αν το κάναμε, μετά τους δύο πρώτους δίσκους θα συνεχίζαμε στον ήχο που δούλευε και που ζητούσε ο κόσμος. Όμως με το Arsenal of Hope διαλέξαμε κάτι άλλο, γιατί νιώσαμε κάτι άλλο. Ξέραμε ότι για ένα κομμάτι του κοινού θα ήταν δύσκολος δίσκος, και ήταν.

Το ίδιο έγινε και με το Shelter, απλώς προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ευτυχώς, η ανεξάρτητη σκηνή στην οποία ανήκουμε μάς επιτρέπει αυτή την πολυτέλεια.

Έχετε περιοδεύσει αρκετά στην Ευρώπη. Τι διαφορές παρατηρείτε στη σχέση του κοινού με τον σκληρό ήχο σε σύγκριση με την Ελλάδα;

Στο εξωτερικό, σε κάποιες πόλεις οι fans μπορεί να είναι λιγότεροι, αλλά είναι core. Πωρωμένοι. Χτυπιούνται, τραγουδάνε όλα τα κομμάτια, ζητάνε υπογραφές στα βινύλια και έρχονται να σου πουν τι σημαίνει για εκείνους ένα συγκεκριμένο τραγούδι. Στη Βουδαπέστη, ένας φίλος σε αμαξίδιο είναι πάντα εκεί στην πρώτη σειρά, σε κάθε συναυλία. Στο Βελιγράδι και τα Σκόπια, ένα παιδί ήρθε από την Κροατία και στα δύο live, back to back, οδηγώντας πάνω από 1.500 χιλιόμετρα συνολικά, μόνο για να ακολουθήσει την μπάντα.

Στην Ελλάδα ο κόσμος είναι πιο συγκρατημένος. Ίσως να μοιάζει λίγο περίεργο να μοιραστείς τέτοια πράγματα με μια μικρή μπάντα, και το καταλαβαίνουμε. Βέβαια, στο πρόσφατο live μας στην Αθήνα, που ήταν αρκετά μεγάλο, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Και αυτό μας συγκίνησε πολύ.

Έχετε μοιραστεί τη σκηνή με μεγάλες μπάντες του εξωτερικού. Υπήρξε κάτι που είδατε στον τρόπο που δουλεύουν ή κάτι που σας είπαν και κρατήσατε σαν σκέψη για τη δική σας πορεία;

Στο μακρινό Ejekt του 2017, με τους Killers και τους Kills, όλα έμοιαζαν ξένα και μαγικά. Από τότε έχουμε πιει μπύρες μετά το show με αρκετούς «μεγάλους», όπως οι Black Angels και οι All Them Witches. Συνήθως είναι απλοί, ειλικρινείς άνθρωποι, που όταν ανεβαίνουν στη σκηνή κάνουν μια δουλειά που αγαπούν.

Σιγά σιγά μάθαμε. Απομυθοποιήσαμε κάποια πράγματα και σεβαστήκαμε περισσότερο κάποια άλλα: την ετοιμότητα, τη συνέπεια, τον τρόπο που χτίζεις μια εμφάνιση που έχει βάρος. Και κρατήσαμε κάτι απλό, ότι όσο μεγάλη κι αν είναι μια μπάντα, αυτό δεν την απαλλάσσει από το να σέβεται όσους μοιράζεται μαζί τους τη βραδιά.

Συνεχίζετε να κρατάτε τις δουλειές σας παράλληλα με την μπάντα; Πώς συνδυάζονται αυτές οι δύο πλευρές της καθημερινότητάς σας; Το «ροκ» είναι μια στάση ζωής;

Αν πρέπει να το πούμε με μία λέξη: αντιθέσεις. Έχουμε δύσκολες, απαιτητικές καθημερινότητες, αλλά εκείνο το πρόσωπο μένει απ’ έξω όταν μπαίνεις στο στούντιο ή στο βαν. Είναι περίεργο και κατά περιόδους εξουθενωτικό. Αντί για διακοπές, πας περιοδεία: κουβάλημα, λίγος ύπνος, πρωινά σε βενζινάδικα, κάθε βράδυ show. Είναι όμως μια ξεκάθαρη, απολύτως συνειδητή επιλογή.

Όσο για το ροκ ως στάση ζωής, για εμάς δεν έχει να κάνει με την αισθητική. Έχει να κάνει με την επιμονή να κάνεις κάτι που με όρους λογικής δεν βγάζει νόημα, επειδή το έχεις ανάγκη. Το Transmitter, που ανοίγει τον δίσκο, το λέει καλύτερα: «chasing a dream that makes no sense to defend».

Το Shelter το κυκλοφορήσατε χωρίς δισκογραφική εταιρεία. Πόσο δύσκολο είναι σήμερα για μια ελληνική μπάντα να αναλαμβάνει μόνη της την κυκλοφορία των δίσκων και τις περιοδείες της;

Είναι πολύ δύσκολο, δεν θα πούμε το αντίθετο. Και δεν ήταν ακριβώς επιλογή. Δεν ζούμε στην Αμερική των ’70s και των ’80s, όπου ίσως οι δισκογραφικές έλεγχαν και καταπίεζαν τους καλλιτέχνες, για να το φορέσουμε σαν παράσημο ανεξαρτησίας. Απλώς δεν προέκυψε μια πρόταση που να μας καλύπτει. Είχαμε κάποιες συζητήσεις στο παρελθόν, που για διάφορους λόγους δεν ευδοκίμησαν.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι καταλήγεις να κάνεις τη δουλειά μιας ολόκληρης ομάδας: κυκλοφορία, βινύλια, booking, promo, περιοδείες, με εμάς να οδηγούμε το βαν με όλο τον εξοπλισμό. Έχει κόστος σε χρήμα, χρόνο και ενέργεια. Και όλα αυτά σε μια εποχή που οι πλατφόρμες ανταμείβουν όποιον κυκλοφορεί συνέχεια, όχι όποιον βγάζει έναν δίσκο κάθε τρία χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε μόνοι: έχουμε εξαιρετικούς συνεργάτες σε επιμέρους κομμάτια και ανθρώπους που μας στηρίζουν. Θα θέλαμε απλώς περισσότερους δίπλα μας που να μοιράζονται το όραμά μας.

Τι σημαίνει «επιτυχία» για τους Deaf Radio; Έχουν αλλάξει οι στόχοι σας από τότε που ξεκινήσατε;

Δύσκολη ερώτηση, γιατί είναι μια περίοδος που το επαναπροσδιορίζουμε. Μετά από δέκα χρόνια και τέσσερις δίσκους, έχουμε περάσει πολλά κύματα.

Στην αρχή, επιτυχία ήταν τα μικρά: να καταφέρεις να βγάλεις έναν δίσκο και να τον ακούσουν έστω λίγοι, να παιξεις σε κάποιο τοπικό μαγαζί, να γνωρίσεις μια άλλη Αθηναϊκή μπάντα που θαυμάζεις.

Μετά ήρθαν τα μεγάλα όνειρα, τα φεστιβάλ, οι περιοδείες, οι γνωριμίες με μουσικούς που λατρεύεις – πολλά έγιναν πραγματικότητα.

Έπειτα ήρθαν κρίσεις, δυσκολίες και εμπόδια. Η πανδημία, η απώλεια, άλλες αντιξοότητες. Εκεί, επιτυχία ήταν να τα ξεπεράσεις, να συνεχίσεις, να γράψεις κι άλλη μουσική.

Σήμερα η επιτυχία μοιάζει περισσότερο με αυτό το τελευταίο. Να είμαστε ειλικρινείς και παρόντες. Να κρατάμε, και να αναζητούμε, ό,τι έχει πραγματική αξία.