Τα βιβλία που κανείς δεν θα μπορέσει να διαβάσει πριν από το 2114

Το επόμενο χειρόγραφο της Laurie Anderson δεν θα το διαβάσει κανείς από εμάς. Η Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα γίνεται η 13η δημιουργός που συμμετέχει σε μία – συγκινητική θα λέγαμε – πρωτοβουλία που λέγεται “Future Library“, δηλαδή “Βιβλιοθήκη του Μέλλοντος” παραδίδοντας ένα κείμενο που θα παραμείνει “κρυφό” μέχρι το 2114.

Στο ιδιαίτερο αυτό λογοτεχνικό εγχείρημα έχουν ήδη πάρει μέρος σημαντικά ονόματα, όπως η Margaret Atwood, η Han Kang και ο Ocean Vuong, γράφοντας κείμενα το περιεχόμενο των οποίων θα παραμείνει μυστικό για δεκαετίες.

Τα κείμενα φυλάσσονται σε μια ειδικά σχεδιασμένη «σιωπηλή αίθουσα»

Τα χειρόγραφα φυλάσσονται στο “Silent Room” της Deichman Bjørvika, της εντυπωσιακής κεντρικής βιβλιοθήκης του Όσλο που άνοιξε το 2020 και έναν χρόνο αργότερα ανακηρύχθηκε καλύτερη νέα δημόσια βιβλιοθήκη στον κόσμο. Στον ειδικά σχεδιασμένο χώρο της Future Library, οι επισκέπτες μπορούν να δουν τα ονόματα των συγγραφέων και τους τίτλους των έργων τους, όχι όμως και τα ίδια τα κείμενα, τα οποία θα παραμείνουν σφραγισμένα μέχρι το 2114.

Όταν το πρότζεκτ ολοκληρωθεί, τα έργα θα εκδοθούν σε μια ενιαία ανθολογία, τυπωμένη σε χαρτί που θα παραχθεί από τα δέντρα του δάσους της Future Library στη Nordmarka, βόρεια της νορβηγικής πρωτεύουσας.

Τα δέντρα θα μεγαλώνουν μαζί με το ίδιο το πρότζεκτ

Το δάσος της βιβλιοθήκης του μέλλοντος βρίσκεται στη Nordmarka, τη μεγάλη δασική έκταση που απλώνεται βόρεια του Όσλο και αγκαλιάζει την πόλη από τρεις πλευρές. Μόλις λίγα λεπτά από το κέντρο, το αστικό τοπίο δίνει τη θέση του σε περίπου 400 τετραγωνικά χιλιόμετρα με πεύκα, σημύδες, λίμνες και χωμάτινα μονοπάτια – έναν τόπο βαθιά συνδεδεμένο με την καθημερινότητα των κατοίκων της νορβηγικής πρωτεύουσας.

Εκεί, το 2014, φυτεύτηκαν 1.000 ερυθρελάτες στο πλαίσιο της Future Library, του πρότζεκτ που δημιούργησε η καλλιτέχνιδα Katie Paterson. Τα δέντρα θα μεγαλώνουν μαζί με το ίδιο το πρότζεκτ και, όταν αυτό ολοκληρωθεί το 2114, θα κοπούν ώστε να παραχθεί το χαρτί πάνω στο οποίο θα τυπωθούν τα χειρόγραφα που φυλάσσονται σήμερα κλειδωμένα. Έτσι, το δάσος συμμετέχει σε ένα έργο που χρειάζεται έναν ολόκληρο αιώνα για να ολοκληρωθεί.

Laurie Anderson – “Ελπίζω να γράψω κάτι χρήσιμο για τους ανθρώπους που θα το διαβάσουν το 2114”

Η Laurie Anderson, με μια διαδρομή που εκτείνεται από τη μουσική και το θέατρο μέχρι τις εικαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία και την τεχνολογία, προσθέτει τώρα το δικό της έργο σε αυτή την παράξενη χρονοκάψουλα της σύγχρονης δημιουργίας.

Έχει δημιουργήσει πολυάριθμες multimedia παραστάσεις για τη σκηνή και έχει εκδώσει 10 βιβλία, ενώ έχει προταθεί έξι φορές για βραβείο Grammy, κερδίζοντας μία φορά και λαμβάνοντας το 2024 τιμητικό βραβείο για το σύνολο της προσφοράς της. Το εικαστικό της έργο έχει παρουσιαστεί διεθνώς σε σημαντικά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το Hirshhorn Museum στην Ουάσιγκτον και το Moderna Museet στη Στοκχόλμη.

Όσο για το χειρόγραφο που θα παραδώσει στη Future Library, αυτό μπορεί να είναι κείμενο, παρτιτούρα, ιστορία, ένα σύνολο οδηγιών ή ακόμη και «κάτι για το οποίο δεν έχουμε ακόμη όνομα», όπως δήλωσε η η Σκωτσέζα εικαστικός και δημιουργός της Future Library, Katie Paterson.

«Λάτρεψα αμέσως την ιδέα της Future Library, από τη στιγμή που έμαθα γι’ αυτήν», δήλωσε η Anderson όπως διαβάζουμε στον Guardian. «Πάντα αγαπούσα τα βιβλία, τις βιβλιοθήκες και τα δάση. Όταν ήμουν παιδί, ζούσαμε δίπλα σε ένα μεγάλο πάρκο γεμάτο σφενδάμια, φτελιές και βελανιδιές. Στην πιο μακρινή γωνιά του πάρκου υπήρχε μια τεράστια κόκκινη βελανιδιά και λίγο πιο πάνω στον δρόμο, αμέσως μετά τη στροφή, βρισκόταν η βιβλιοθήκη, ένα ρουστίκ πέτρινο κτίριο γεμάτο αναπαυτικά μαξιλάρια και πολλές χιλιάδες βιβλία.

“Καλύτερα να περάσετε σήμερα από τον παππού-δέντρο, αν έχετε χρόνο”, μας έλεγε κάποια πρωινά η μητέρα μου. Σε ένα σπίτι όπου κάθε είδους γλυκό ήταν απαγορευμένο, ξέραμε πολύ καλά τι σήμαινε αυτό: στη διχάλα της κόκκινης βελανιδιάς θα βρίσκαμε σοκολάτες και σοκολατάκια με μέντα, αρκετά χαμηλά ώστε να μπορέσουμε να σκαρφαλώσουμε και να τα αρπάξουμε. Σήμαινε επίσης ότι εκείνη την ημέρα είχαμε έναν ακόμη λόγο να φτάσουμε μέχρι τη βιβλιοθήκη».

Η Anderson περιέγραψε τη μητέρα της ως μια «πανέξυπνη και δυστυχισμένη γυναίκα». Όπως είπε, θα έπρεπε να είχε γίνει διευθύνουσα σύμβουλος μιας μεγάλης εταιρείας, αλλά αντ’ αυτού απέκτησε οκτώ παιδιά.

«Αγαπούσε τα βιβλία και, με κάποιον τρόπο, είχε κάνει προσωπική της αποστολή να σηκώνεται νωρίς το πρωί, να διασχίζει το πάρκο και να κρύβει σοκολάτες σε ένα δέντρο. Μας έμαθε να αγαπάμε τα βιβλία, τη μαγεία και τα γέρικα δέντρα.

Ελπίζω να καταφέρω να γράψω κάτι χρήσιμο για την αγάπη, για τους ανθρώπους που θα το διαβάσουν το 2114. Τα αγαπημένα μου βιβλία είναι εκείνα στα οποία μπορώ να ακούσω τη φωνή κάποιου. Γι’ αυτό και θα προσπαθήσω όσο μπορώ να μιλήσω καθαρά στους ανθρώπους που θα συναντήσουν αυτά τα βιβλία τον επόμενο αιώνα».

Το Future Library Trust ανέφερε ότι επέλεξε την Anderson για τη «μοναδική ικανότητά της να μιλά πέρα από τα όρια του χρόνου, δημιουργώντας έργο βαθιά ανθρώπινο, ριζικά ευφάνταστο και ανοιχτό σε μέλλοντα που ακόμη δεν μπορούμε να προβλέψουμε».

Η Katie Paterson πρόσθεσε: «Η Laurie Anderson έχει περάσει μια ολόκληρη ζωή στέλνοντας σήματα προς το άγνωστο. Εδώ και δεκαετίες εξερευνά τον τρόπο με τον οποίο αφηγούμαστε ιστορίες, θυμόμαστε και φανταζόμαστε όσα δεν έχουν ακόμη έρθει. Κινείται ελεύθερα ανάμεσα στη γλώσσα, τη μουσική, τις εικαστικές τέχνες, την τεχνολογία και την περφόρμανς, ενώ το έργο της ταξιδεύει από το προσωπικό στο οικουμενικό, από την αγάπη και την απώλεια στην πολιτική και την ποίηση, πάντα με χιούμορ, τρυφερότητα και μια αίσθηση θαυμασμού».

Μεταξύ των συγγραφέων που έχουν ήδη συμμετάσχει στη Future Library βρίσκονται επίσης οι David Mitchell, Sjón, Elif Shafak, Karl Ove Knausgård, Tsitsi Dangarembga, Judith Schalansky, Valeria Luiselli, Tommy Orange και, πιο πρόσφατα, ο Amitav Ghosh.

Μία από τις ελάχιστες λεπτομέρειες που έχουν γίνει γνωστές για τα έργα αποκαλύφθηκε κατά λάθος, όταν ο David Mitchell ανέφερε ότι στο βιβλίο του παραθέτει στίχους από το «Here Comes the Sun», τραγούδι των Beatles που αναμένεται να περάσει στο δημόσιο τομέα προς τα τέλη του 21ου αιώνα.

Τον Ιούνιο του 2022, ο Δήμος του Όσλο υπέγραψε συμφωνία που διασφαλίζει ότι το δάσος θα παραμείνει υπό τη διαχείριση του Future Library Trust καθ’ όλη τη διάρκεια του πρότζεκτ.