Βύρωνας Νικολόπουλος – Θανάσης Καρατζάς δίνουν ζωή στη νυχτερινή Αθήνα

Βύρωνας Νικολόπουλος και Θανάσης Καρατζάς ενώνουν τις δυνάμεις τους για να αναδείξουν την νυχτερινή Αθήνα μέσα από μια τολμηρή και πολυδιάστατη εμπειρία. Με αφορμή την έκθεση «ATHENS:AM Extended», οι δύο δημιουργοί συναντιούνται στον νέο εκθεσιακό χώρο METACOSMOI, καλώντας το κοινό να ζήσει την πόλη με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο, βλέποντας τη νύχτα της Αθήνας μέσα από την τέχνη και την τεχνολογία.

Έως τις 20 Μαΐου 2026, η έκθεση ξεδιπλώνει μπροστά στους επισκέπτες μια ατμόσφαιρα που συνδυάζει φωτογραφία, AR, VR και video projections, δημιουργώντας μια ζωντανή, διαδραστική αφήγηση της αθηναϊκής νύχτας.

Η συνεργασία αυτή δεν ήταν απλώς μια σύμπτωση, αλλά καρπός μιας κοινής επιθυμίας να μεταμορφωθεί η παραδοσιακή τέχνη της φωτογραφίας σε κάτι πιο σύγχρονο και ανοιχτό σε νέες διαστάσεις. Η ιδέα προέκυψε όταν ο Βύρωνας Νικολόπουλος επισκέφθηκε την έκθεση του Θανάση Καρατζά, «ATHENS:AM», και είδε την ευκαιρία να προσθέσει την τεχνολογία AR για να δώσει ζωή στις εικόνες της νυχτερινής πόλης. Αποτέλεσμα; μια έκθεση που καλεί τον θεατή να αλληλεπιδράσει, να ζήσει την πόλη και να ανακαλύψει μια νέα πραγματικότητα που συνδυάζει τον παλμό της νύχτας με την τέχνη και την τεχνολογία.

O Θανάσης Καρατζάς αναφέρει χαρακτηριστικά για το πώς προέκυψε η μετάβαση από το φωτογραφικό έργο ATHENS:AM σε μια πολυμεσική εγκατάσταση: “Το καλοκαίρι του 2024 στο πλαίσιο του Αthens Photo Festival, έκανα έκθεση με το ATHENS:AM και ο Βύρωνας Νικολόπουλος που επισκέφθηκε την έκθεση μου είπε ότι θα ήθελε να κάνουμε μια έκθεση που θα προσθέσει τεχνολογία AR σε κάποιες φωτογραφίες ώστε να ζωντανέψουν σε έναν χώρο urban industrial. Όταν είδα κάποια δείγματα και την διαμόρφωση του χώρου κατάλαβα ότι υπήρχαν πολλές δυνατότητες.

Μου αρέσει η τεχνολογία και λατρεύω την τέχνη. Η φωτογραφία είναι κλασική τέχνη και όπως σε κάθε όμορφο έργο τέχνης μπορεί να σε μεταφέρει σε μια κατάσταση βιώματος ανάτασης. Είναι πολυεπίπεδη η ανάγνωση. Η τεχνολογία όταν πατάει πάνω σε ένα έργο τέχνης έχει δυνατότητα να δώσει αναγνώσεις διασκευαστικά. Έχει και έναν fun factor…”

Και ο Βύρωνας Νικολόπουλος συνεχίζει: “Όταν είδα σαν επισκέπτης την έκθεση του Θανάση ATHENS:AM πριν από 2 χρόνια, ένιωσα αμέσως σε οικείο περιβάλλον. Ο Θανάσης κατέγραψε με ευαισθησία και καθαρό μάτι μια Αθήνα που ζούσα και ζω φυσικά ακόμα, είμαι «παιδί της νύχτας». Του πρότεινα να στήσουμε μαζί την EXTENDED εκδοχή και αμέσως μοιράστηκε το ρίσκο.

Τον ευχαριστώ πολύ που είχε το θάρρος να μου εμπιστευθεί εν λευκώ την δουλειά του. Στήσαμε την έκθεση στο showroom των metacosmoi, που σαν χώρος έχει την απαιτούμενη αστική αθηναική προσωπικότητα και τις τεχνικές δυνατότητες ώστε να στεγάσει τέτοιες «υπερβατικές» εκδηλώσεις. Mε το στήσιμο των φωτογραφιών, τα υλικά, τον φωτισμό, τα projections, τα installations, την VR εφαρμογή με τα αθηναικά garffiti και τις 15 Augmented Reality εφαρμογές που λένε μικρές ιστοριούλες πυροδοτούμενες από τις φωτογραφίες, έχουμε προσπαθήσει να αναπαράγουμε μία συνολική νυχτερινή αθηναϊκή εμπειρία”.

Πώς λειτούργησε η συνεργασία ανάμεσά τους; Και πώς συνδυάζονται διαφορετικές καλλιτεχνικές γλώσσες σε ένα ενιαίο αποτέλεσμα;

Ο Βύρωνας Νικολόπουλος αναφέρει πως: “η συνεργασία κρίνεται εκ του αποτελέσματος και από τα vibes που παίρνει κάποιος όταν έρθει στην έκθεση. Από ότι βλέπουμε μέχρι τώρα η ανταπόκριση είναι πολύ θετική στην κοινή δουλειά μας. Κατά την δημιουργία της έκθεσης εγώ ήμουν πιό «ήσυχος» και σίγουρος για το αποτέλεσμα, δεδομένου ότι ήξερα την δύναμη της δουλειάς του Θανάση και παράλληλα ήξερα τι θα μπορέσω να κάνω εγώ, ώστε να σεβαστώ την δουλειά του αλλά και να προσφέρω αυτήν την επιπλέον δική μου διάσταση.

Ο Θανάσης σαφώς έπαιρνε μεγαλύτερο ρίσκο, διότι δεν είναι εξοικειωμένος με τις τεχνολογίες που χρησιμοποιώ, τον ιντρίγκαρε η ιδέα αλλά δεν ήξερε και τι να περιμένει ακριβώς. Η γλώσσα των φωτογραφιών του Θανάση είναι καλλιτεχνική και πλήρης, αυτό είναι μία από τις βασικές ποιότητες της έκθεσης μας. Από την μεριά μου, δεν επεδίωξα να «κάνω» τέχνη επί της τέχνης, εγώ σαν σκηνοθέτης, ορμώμενος από τις φωτογραφίες, αφηγούμαι μικρές παρενθετικές ιστορίες, με έναν παιχνιδιάρικο τρόπο, όπως παιχνιδιάρικη είναι και η Αθήνα την νύχτα στα μάτια μου. Προσθέτω το αναπάντεχο που κρύβει η νύχτα, το στοιχείο της έκπληξης που όλοι προσδοκάμε όταν βγαίνουμε στην πόλη να διασκεδάσουμε”.

Και ο Θανάσης Καρατζάς τονίζει πως : “Η συνεργασία ήταν μια αντιθετική δημιουργικότητα. Το αποτέλεσμα είναι μια extended έκθεση που φέρει μια δίγλωσση / bilingual υπόσταση. Και αυτός ήταν ο αρχικός σκοπός. Απο την μια η αφήγηση της φωτογραφικής γλώσσας σε ένα ολοκληρωμένο project με εκθεσιακό στήσιμο και από την άλλη η πρόσθεση αυτοτελών αφηγήσεων τεχνολογικής γλώσσας”.

Πώς άλλαξε η αφήγηση της νυχτερινής Αθήνας μέσα από τη χρήση νέων τεχνολογιών; Υπάρχει κίνδυνος η τεχνολογία να «επισκιάσει» το αρχικό καλλιτεχνικό υλικό;

Ο Βύρωνας Νικολόπουλος απαντά πως: “ Πιστεύω ότι οι αφηγήσεις μας, παρότι λειτουργούν παράλληλα, δεν επικαλύπτονται. Εγώ ξεκινάω από το ίδιο σημείο με τον θεατή της φωτογραφίας, από μία παγωμένη στιγμή στον χρόνο, δεν ξέρω το πριν ή το μετά, ούτε το περιβάλλον της στιγμής. Οπότε είμαι τελείως ελεύθερος να αφηγηθώ ένα δικό μου πριν ή μετά, να στήσω μία δική μου πραγματικότητα γύρω από την φωτογραφία, μία πραγματικότητα που προσθέτει εντελώς αυθαίρετα και υποκειμενικά μια άλλη διάσταση στην παγωμένη στιγμή που έχει αποτυπωθεί.

Με τον τρόπο που προσεγγίσαμε την έκθεση δεν επιβάλουμε στον θεατή την τεχνολογία. Ο επισκέπτης βλέπει την φωτογραφία αυτόνομη και αν επιλέξει, βλέπει την τεχνολογική σκηνοθετική μου παρέμβαση. Πιστεύω ότι με αυτή την προσέγγιση οι παρεμβάσεις δεν επηρεάζουν καθόλου την αρχική καλλιτεχνική αξία του έργου”.

Και ο Θανάσης Καρατζάς συμπληρώνει πως : “Όταν αρχίσεις να ανησυχείς για το έργο σου, τότε φοβάσαι για την ποιότητα και την αρτιότητα του. Δεν γίνεται ένας καλλιτέχνης να φτιάχνει μια φούσκα και να προστατευει συνεχώς το έργο του. Ας κάνουμε μια αναλογία, ότι το έργο είναι το παιδί σου. Αν φοβάσαι να φύγει από το σπίτι για το καλό του και να μην το παρασύρουν, τότε ξέρεις μέσα σου ότι δεν έχεις δώσει τα εφόδια να ανταπεξέλθει αυτόνομο σε μια κοινωνία.

Το συγκεκριμένο πρότζεκτ, φτιαγμένο σε θεατρική δομή και φόρμα, είναι δουλεμένο πάνω από 15 χρόνια με προσοχή, αφοσίωση και πολλές θυσίες, ενώ φέρει την υπογραφή του πιο μεγάλου φωτογράφου της underground σκηνής Anders Petersen σε κάθε αντίγραφο του βιβλίου.

Ευελπιστώ να υπάρξουν και άλλες συνεργασίες μελλοντικά με διαφορετικούς ανθρώπους άλλων τεχνών με ίσως μια εσωτερική αγάπη προς το θέατρο. Για εμένα δεν υπάρχει αλλαγή. Οι αλμυρές ιστορίες των φωτογραφιών που αρέσουν στους επισκέπτες κρατάνε την φόρμα της αφήγηση μέσω stills, της μαγείας δηλαδή του φωτογραφικού μέσου και η τεχνολογία αφηγείται το extend με τον augmented τρόπο της.”

Τι αποκαλύπτει η νύχτα για την Αθήνα που δεν βλέπουμε την ημέρα; “Αρχισα να εξερευνώ την πόλη που δεν κοιμάται παρά μόνο ξεκουράζεται για να φρεσκαριστεί να αλλάξει ρούχα και να ξαναβγεί. Ήθελα πάντα κάποια στιγμή να μείνω στο κέντρο της. Η Αθήνα είναι γοητευτική, ομορφάσχημη. Άναρχη και ζωηρή. Κάθε φορά που βγαίνω έξω βράδυ, νιώθω να εκτυλίσσεται μια θεατρική παράσταση με μοναδικό θεατή εμένα. Και εκεί διαλέγω με την φωτογραφική μηχανή ποιές στιγμές αφηγούνται την ιστορία της. Το βράδυ όλα μεταλάσονται στην ζεστή ατμόσφαιρα. Και δημιουργείται εξωστρέφεια. Αναίσθητοι και ευαίσθητοι στα ίδια μπαρ. Μάλλον, πολλές επάλληλες αποκαλύψεις της πραγματικότητας” σημειώνει ο Θανάσης Καρατζάς.

Οι φωτογραφίες καλύπτουν την περίοδο 2008–2022. Πώς έχει αλλάξει η νυχτερινή Αθήνα αυτά τα χρόνια;

Ο Θ. Καρατζάς λέει: “Βρεθηκα στο ανάμεσα. Στο λεπτό σημείο τριβής μεταξύ αναλογικής και ψηφιακής εποχής. Και αυτό φωτογραφικά βοήθησε πολύ στο να δείξω τις αντιθέσεις. Η Αθήνα έχει έναν τρόπο να σε βάζει στον ρυθμό της ακόμη και αν αλλάζει συχνά. Είναι ζωντανός οργανισμός. Οι συνήθειες έχουν αλλάξει θα έλεγα. Ο τρόπος διασκέδασης. Όμως αυτό που σίγουρα έχει αλλάξει, είναι αυτό που χαρακτήριζε την περίοδο έως το 2020, αυτή η συγκρατημένη υπερβολή”.

Πώς η επαυξημένη πραγματικότητα αλλάζει τη σχέση του θεατή με τη στατική εικόνα;

Ο Βύρωνας Νικολόπουλος απαντά πως: “η επαυξημένη πραγματικότητα είναι η δυνατότητα να εμφανίζουμε στο υπάρχον περιβάλλον επιπλέον στοιχεία – δισδιάστατα ή τρισδιάστατα. Μία εμπειρία επαυξημένης πραγματικότητας που πυροδοτείται από μία εικόνα – όπως συμβαίνει στην έκθεσή μας – επιτρέπει την προσθήκη νέων «διαστάσεων» στην εικόνα, όπως της διάστασης του χρόνου, της ιστορίας ή την τρίτη διάσταση του βάθους. Η στατική εικόνα μετατρέπεται σε ένα πολυμεσικό εργαλείο με την δυνατότητα να «φέρει» πολλαπλά μηνύματα, και με πολύ διακριτικό τρόπο, χωρίς να τα επιβάλλει στον θεατή, του δίνει απλά και αυτή την επιπλέον δυνατότητα”.

Και συνεχίζει: “ Θέλουμε οι επισκέπτες μας να απολαύσουν μία συνολική νυχτερινή αθηναική εμπειρία, να γοητευτούν από τα πολλαπλά πρόσωπα της πόλης, τις μαγικές ιστορίες της και την αστική της κουλτούρα και να βγουν μετά να διασκεδάσουν σε κάποια από τις άπειρες επιλογές της Αθήνας, χαρούμενοι, εμπνευσμένοι και ανοιχτοί σε κάθε τι ωραίο που συμβαίνει γύρω τους. Όλο και κάπου θα τους πετύχουμε και εμείς, βγαίνοντας μετά την έκθεση, να χαρούμε τη νύχτα της πόλης μας μαζί τους – έτσι κι αλλιώς βραδυνή έκθεση είναι”.

Τι σηματοδοτεί η επιλογή του METACOSMOI ως νέου εκθεσιακού χώρου;
“Ο χώρος της έκθεσης είναι στην αληθινή καρδιά της πόλης, στην Ομόνοια, Πρόκειται για ένα γνήσιο αθηναικό αστικό περιβάλλον, έχει διατελέσει Αρχείο του Πρωτοδικείου Αθηνών και έχει μοναδικά αστικά χαρακτηριστικά που προσπαθήσαμε να αναδείξουμε. Επανασχεδιάστηκε για να αποτελεί το Showroom της εταιρείας metacosmoi, στο οποίο στεγάζουμε, δοκιμάζουμε και παρουσιάζουμε τις ψηφιακές εφαρμογές μας – κυρίως για την βιομηχανία και την εκπαίδευση.

Η δουλειά του Θανάση Καρατζά μας ενέπνευσε και οδήγησε στην δημιουργία αυτής της έκθεσης – εκτός “κάδρου» του αρχικού σχεδιασμού μας. Υπό αυτή την έννοια, δεν είναι ένας νέος εκθεσιακός χώρος, απλά πρώτη φορά ανοίξαμε τις πόρτες μας σε ευρύ κοινό για την φιλοξενία μίας έκθεσης. Ωστόσο, με την εμπειρία αυτής της έκθεσης, και την πολύ θετική ανταπόκριση του κόσμου στον χώρο και την αστική του «πρόταση», θα χαρούμε πολύ να εξελιχθεί παράλληλα και σε ένα ζωντανό πολιτιστικό κύτταρο της πόλης, που θα στεγάσει φρέσκιες ιδέες και προσπάθειες, από όλους τους καλλιτεχνικούς χώρους” καταλήγει ο Βύρωνας Νικολόπουλος.