Γιάννης Μετζικώφ: Ο ευγενής λόγιος του ελληνικού θεάτρου

«Ξέρετε, στο θέατρο δεν μπορείς να αυθαιρετείς. Πρέπει να ενταχθείς στους νόμους του οράματος του σκηνοθέτη. Δεν γίνεται να τραβήξεις το δικό σου μοναχικό δρόμο, απλούστατα γιατί θα βγεις έξω. Εξάλλου, το συναρπαστικό στοιχείο είναι ότι το θέατρο είναι μια σπάνια καλλιτεχνική έκφραση, με την έννοια ότι μαζεύονται άνθρωποι, καλλιτέχνες διαφορετικών ιδιοτήτων, για να παράξουν ένα και μόνο έργο τέχνης. Αυτό το έργο τέχνης είναι κοινόχρηστο, το παράγουν πολλοί, αλλά συγχρόνως είναι και το προσωπικό τρόπαιο του καθενός που έχει δουλέψει ξεχωριστά.

Το θέατρο είναι μια λαοφύλητη τέχνη, είναι μια λαϊκή τέχνη. Η μόνη τέχνη που μπορείς να έχεις πληρώνοντας 10€ και να έχεις έναν καλλιτέχνη κυριολεκτικά μία ολόκληρη νύχτα και να τον θαυμάζεις είναι το θέατρο. Και από την άλλη μεριά, είναι μια τέχνη που μιμείται την αληθινή ζωή. Παραλαμβάνει δηλαδή όμορφα και άσχημα μιας αληθινής καθημερινότητας και τα μεταφέρει απάνω στη σκηνή με έναν τρόπο που στοχεύει στο μυχό της συγκίνησης. Πηγαίνουμε και βλέπουμε ένα θεατρικό έργο και σκουπίζουμε τα μάτια μας. Μας αγγίζει συναισθηματικά αυτή η τέχνη πάρα πολύ βαθιά. Είναι μια ανθρώπινη τέχνη».

Με αυτά τα λόγια περιγράφει την τέχνη του ο Γιάννης Μετζικώφ, μία από τις πιο ξεχωριστές και πολυσχιδείς προσωπικότητες του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Ζωγράφος, σκηνογράφος και ενδυματολόγος υψηλής αισθητικής, διακρίνεται για τη βαθιά του γνώση γύρω από την ιστορία του ενδύματος, την εικαστική πληρότητα των δημιουργιών του και την ικανότητά του να μεταμορφώνει τη σκηνή σε έναν ζωντανό πίνακα ζωγραφικής. Η παρουσία του στο θέατρο, την όπερα και τις εικαστικές τέχνες σφραγίζεται από μια αρχοντική ευγένεια, βαθιά παιδεία και έναν αδιάκοπο σεβασμό προς το κείμενο και τους δημιουργούς.

Η μακρόχρονη προσφορά του στον πολιτισμό έχει αναγνωριστεί επανειλημμένα τόσο από την καλλιτεχνική κοινότητα όσο και από το κοινό, αποσπώντας μεταξύ άλλων το Βραβείο Σκηνογραφίας & Ενδυματολογίας «Κάρολος Κουν» για την προσφορά του στο αρχαίο δράμα και το κλασικό θέατρο, Βραβεία Θεάτρου «Αθηνόραμα», αλλά και πληθώρα τιμητικών διακρίσεων από σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Στο πλούσιο ενεργητικό του καταγράφονται εκατοντάδες παραστάσεις. Στο αρχαίο δράμα και την Επίδαυρο συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ) σε τραγωδίες και κωμωδίες του Αριστοφάνη, δημιουργώντας επιβλητικά προσωπεία και δεξιοτεχνικά κοστούμια. Παράλληλα, υπέγραψε σκηνικά και κοστούμια για εμβληματικές παραγωγές της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και του Ηρωδείου, δουλεύοντας δίπλα σε κορυφαίες μορφές της σκηνοθεσίας, όπως ο Μιχάλης Κακογιάννης, ο Αλέξης Μινωτής, ο Αλέξης Σολομός, ο Κώστας Μπάκας και ο Γιώργος Μιχαηλίδης.

Πέρα από το θέατρο, διατηρεί μια αυτόνομη και σπουδαία πορεία ως εικαστικός. Ξεχωρίζει η μεγάλη αναδρομική έκθεση «Γιάννης Μετζικώφ: Θεατρικά Κοστούμια και Προσωπεία» στο Μουσείο Μπενάκη, όπου παρουσιάστηκαν εκατοντάδες χειροποίητα κοστούμια, μάσκες και μακέτες, ενώ έργα του έχουν φιλοξενηθεί στην Εθνική Πινακοθήκη, την Πινακοθήκη της Βουλής, καθώς και σε σημαντικά πολιτιστικά κέντρα του εξωτερικού, όπως στο Λονδίνο και το Παρίσι.

Τη φετινή σεζόν, ο Γιάννης Μετζικώφ υπογράφει τα σκηνικά και τα κοστούμια για την περιοδεύουσα παράσταση του αριστουργήματος του Μολιέρου, «Ο Κατά Φαντασίαν Ασθενής», σε σκηνοθεσία Μιχάλη Ρέππα και με πρωταγωνιστή τον Βλαδίμηρο Κυριακίδη. Για την προσέγγιση της παράστασης, ο δημιουργός επέλεξε να μεταφέρει την εποχή του έργου στις αρχές του 20ού αιώνα (εποχή Τσάρλεστον), αφαιρώντας το βάρος των μπαρόκ περουκών και χαρίζοντας μια πιο ανάλαφρη, φρέσκια και παιχνιδιάρικη ατμόσφαιρα, ενώ σχεδίασε παράλληλα ένα ευέλικτο και κομψό σκηνικό, ιδανικό για τις απαιτήσεις μιας μεγάλης περιοδείας.

Στο παρακάτω βίντεο, ο Γιάννης Μετζικώφ μιλάει για τη συνεργασία του με τον Μιχάλη Ρέππα και τον Βλαδίμηρο Κυριακίδη, το όραμά του για τα κοστούμια και τη σκηνογραφία, καθώς και για τον εκδημοκρατικό και παιδευτικό ρόλο του θεάτρου:

*Ευχαριστούμε τον Δημήτρη Παπαδόπουλο για την παραχώρηση του βίντεο