Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας: Πώς μπορεί να εξαλειφθεί
Διαβάζεται σε 5'
Η 17η Νοεμβρίου είναι αφιερωμένη στην εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο εμβολιασμός κατά του HPV, ο προληπτικός έλεγχος και οι εξελίξεις στις θεραπείες ανοίγουν τον δρόμο για την αντιμετώπιση της νόσου.
- 17 Νοεμβρίου 2026 10:46
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί μία από τις πλέον αποτρέψιμες μορφές καρκίνου. Χάρη στην πρόοδο της επιστήμης, η εξάλειψή του ως προβλήματος δημόσιας υγείας δεν θεωρείται πλέον ένα μακρινό ενδεχόμενο, αλλά ένας ρεαλιστικός στόχος, με βασικά εργαλεία τον εμβολιασμό, την έγκαιρη διάγνωση και τις σύγχρονες θεραπείες.
Η 17η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας, υπενθυμίζει τη σημασία της πρόληψης και της ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας. Η ημερομηνία συνδέεται με την έναρξη, το 2020, της παγκόσμιας στρατηγικής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την εξάλειψη της νόσου ως απειλής για τη δημόσια υγεία.
Παρά τις σημαντικές εξελίξεις, τα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Όπως επισημαίνουν η Μαρία Καπαρέλου, παθολόγος-ογκολόγος, και ο Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα δεδομένα του ΠΟΥ, το 2024 καταγράφηκαν παγκοσμίως περίπου 604.000 νέα περιστατικά και 280.000 θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Η νόσος εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή, ιδιαίτερα στις χώρες όπου η πρόσβαση στον εμβολιασμό, στον προληπτικό έλεγχο και στη θεραπεία παραμένει περιορισμένη.
Ο ρόλος του HPV και η σημασία του εμβολιασμού
Η εμφάνιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας συνδέεται σχεδόν πάντα με την επίμονη λοίμωξη από ογκογόνους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), κυρίως τους τύπους 16 και 18.
Ο HPV είναι ένας εξαιρετικά συχνός ιός που μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα καταφέρνει να αντιμετωπίσει τη λοίμωξη χωρίς να προκληθούν προβλήματα. Ωστόσο, όταν ορισμένοι τύποι του ιού παραμένουν στον οργανισμό, μπορούν να προκαλέσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις, οι οποίες ενδέχεται να εξελιχθούν σε καρκίνο έπειτα από αρκετά χρόνια.
Ο εμβολιασμός κατά του HPV αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο πρωτογενούς πρόληψης. Τα διαθέσιμα εμβόλια παρέχουν υψηλή προστασία απέναντι στους κυριότερους ογκογόνους τύπους του ιού, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου.
Ο εμβολιασμός συνιστάται κατά προτεραιότητα πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας και αφορά τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια, συμβάλλοντας στην πρόληψη των κακοηθειών που σχετίζονται με τον HPV και στα δύο φύλα.
Τεστ Παπανικολάου και HPV DNA: Γιατί ο προληπτικός έλεγχος παραμένει απαραίτητος
Εξίσου σημαντικός είναι ο συστηματικός προσυμπτωματικός έλεγχος, μέσω του τεστ Παπανικολάου και του μοριακού ελέγχου HPV DNA, σύμφωνα με τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες.
Οι εξετάσεις αυτές μπορούν να εντοπίσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις ή λοιμώξεις υψηλού κινδύνου πριν εμφανιστούν συμπτώματα, επιτρέποντας την έγκαιρη παρέμβαση και αποτρέποντας, σε πολλές περιπτώσεις, την εξέλιξη της νόσου σε καρκίνο.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον προληπτικό έλεγχο. Αντίθετα, οι δύο παρεμβάσεις λειτουργούν συμπληρωματικά, προσφέροντας αποτελεσματικότερη προστασία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια.
Ωστόσο, ορισμένες ενδείξεις απαιτούν άμεση γυναικολογική διερεύνηση, όπως:
- Ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία, ιδιαίτερα μετά τη σεξουαλική επαφή ή την εμμηνόπαυση.
- Επίμονες, ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις.
- Πόνος στην περιοχή της πυέλου.
Νέες θεραπείες βελτιώνουν τις προοπτικές επιβίωσης
Σημαντικά βήματα έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια και στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Στα αρχικά στάδια, η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να οδηγήσει σε ίαση, ενώ στην τοπικά προχωρημένη νόσο η χημειοακτινοθεραπεία παραμένει βασικός πυλώνας της θεραπείας.
Παράλληλα, η ανοσοθεραπεία έχει δημιουργήσει νέες προοπτικές για τις ασθενείς, με κλινικές μελέτες να καταγράφουν σημαντικά οφέλη στην επιβίωση.
Ειδικότερα, η μελέτη KEYNOTE-A18 έδειξε ότι η προσθήκη της ανοσοθεραπείας pembrolizumab στη χημειοακτινοθεραπεία, με συνέχιση της αγωγής ως θεραπεία συντήρησης, βελτιώνει σημαντικά τη συνολική επιβίωση ασθενών με υψηλού κινδύνου, τοπικά προχωρημένο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Αντίστοιχα, η μελέτη KEYNOTE-826 κατέδειξε σημαντικό όφελος επιβίωσης από τη χορήγηση pembrolizumab σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία, με ή χωρίς bevacizumab, σε ασθενείς με επίμονη, υποτροπιάζουσα ή μεταστατική νόσο, ιδιαίτερα όταν ο όγκος εκφράζει τον βιοδείκτη PD-L1.
Τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν τις θεραπευτικές δυνατότητες, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου η νόσος έχει προχωρήσει.
Ο παγκόσμιος στόχος για το 2030
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει συγκεκριμένους στόχους για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας έως το 2030.
Η στρατηγική 90-70-90 προβλέπει:
- 90% των κοριτσιών να έχει ολοκληρώσει τον εμβολιασμό κατά του HPV έως την ηλικία των 15 ετών.
- 70% των γυναικών να έχει υποβληθεί σε προσυμπτωματικό έλεγχο έως την ηλικία των 35 ετών και ξανά έως τα 45.
- 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή διηθητικό καρκίνο να λαμβάνει την κατάλληλη θεραπεία.
Η επίτευξη αυτών των στόχων προϋποθέτει την ευρεία εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης, τη συστηματική ενημέρωση του πληθυσμού και την εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας.
Το μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας είναι σαφές: η επιστήμη διαθέτει πλέον τα μέσα όχι μόνο για να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά και για να προλαμβάνει την εμφάνισή του.
Το ζητούμενο είναι αυτά τα μέσα να φτάσουν σε όλες τις γυναίκες, ώστε η δυνατότητα εξάλειψης της νόσου ως προβλήματος δημόσιας υγείας να μετατραπεί σε πραγματικότητα.