Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης: Οι δήμοι αποκτούν τον πρώτο λόγο για τις νέες Ζώνες Υποδοχής – Τι αλλάζει στην Αττική
Διαβάζεται σε 7'
Η κυβερνητική επιλογή να συνδέσει την προώθηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή με τη σύμφωνη γνώμη των δήμων διαμορφώνει πλέον ένα διαφορετικό πλαίσιο για την εφαρμογή της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης.
- 17 Νοεμβρίου 2026 08:47
Σε αναπροσαρμογή της αρχικής της προσέγγισης για τη Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης (ΜΣΔ) προχωρά η κυβέρνηση, μετά τις έντονες αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν από δημάρχους των βορείων προαστίων της Αθήνας.
Η νέα κατεύθυνση προβλέπει ότι καμία Ζώνη Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ) δεν θα ενεργοποιείται χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του αντίστοιχου δήμου, ενώ αποκλείεται και η μεταφορά συντελεστή δόμησης από έναν δήμο σε άλλον.
Η κυβερνητική θέση διατυπώθηκε κατά τη χθεσινή συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και επτά δημάρχων του Βόρειου Τομέα Αθηνών.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται έπειτα από τις πιέσεις των δημοτικών αρχών, οι οποίες το προηγούμενο διάστημα είχαν εκφράσει σοβαρές ενστάσεις για τις προτεινόμενες Ζώνες, ζητώντας ακόμη και την απόσυρση των σχετικών πολεοδομικών μελετών.
Ωστόσο, η κυβερνητική παρέμβαση δεν συνιστά εγκατάλειψη του σχεδιασμού. Αντίθετα, διατηρείται ανοιχτό το ενδεχόμενο άμεσης προώθησης των ΖΥΣ σε όσους δήμους συναινέσουν, ώστε να μην υπάρξουν καθυστερήσεις εκεί όπου διαμορφώνονται οι κατάλληλες προϋποθέσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε, μάλιστα, ανοιχτό το ενδεχόμενο νομοθετικών ή κανονιστικών αλλαγών, εφόσον κριθεί απαραίτητο, με στόχο να απλοποιηθεί η διαδικασία και να επιταχυνθεί η εφαρμογή της.
Από την άλλη πλευρά, κατέστησε σαφές ότι οι δήμοι που δεν επιθυμούν να αξιοποιήσουν τον συγκεκριμένο μηχανισμό θα πρέπει να αναλάβουν οι ίδιοι το βάρος της εξασφάλισης των κοινόχρηστων χώρων, χωρίς να θεωρούν δεδομένη την επ’ αόριστον κρατική χρηματοδότηση των απαλλοτριώσεων.
Το μήνυμα Μητσοτάκη στους δημάρχους για τις απαλλοτριώσεις
«Τελευταία παρατήρηση, πιο πολύ επί της αρχής, κυρίως για τους Δήμους οι οποίοι επιλέγουν να μείνουν στο υφιστάμενο status quo: θα πρέπει απλά να γνωρίζετε ότι δεν υπάρχει δυνατότητα ουσιαστική πρόσθετης οικονομικής στήριξης από πλευράς κράτους όταν θα συζητάμε για απαλλοτριώσεις χώρων που μπορεί να είναι δεσμευμένοι εδώ και πολύ καιρό, και ότι αυτό είναι ένα ζήτημα το οποίο θα πρέπει πια εσείς να το επιλύσετε χρησιμοποιώντας τις δικές σας δυνατότητες και τη δική σας οικονομική αυτοτέλεια», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.
Στην πράξη, η νέα κυβερνητική προσέγγιση μεταφέρει στις δημοτικές αρχές την ευθύνη της τελικής επιλογής για τη δημιουργία και ενεργοποίηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή.
Παράλληλα, όμως, συνοδεύεται από μια σαφή επισήμανση: η μη αξιοποίηση της ΜΣΔ συνεπάγεται ότι οι δήμοι θα πρέπει να αναζητήσουν άλλους τρόπους χρηματοδότησης των απαραίτητων απαλλοτριώσεων.
Η σημασία του θεσμού είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης μπορεί να αποτελέσει εναλλακτικό μέσο αποζημίωσης για ιδιοκτήτες ακινήτων που δεσμεύονται προκειμένου να δημιουργηθούν πλατείες, πάρκα, δρόμοι και άλλοι κοινόχρηστοι ή κοινωφελείς χώροι.
Μέσω του μηχανισμού αυτού, ο ιδιοκτήτης δεν λαμβάνει απαραίτητα χρηματική αποζημίωση για το σύνολο της αξίας του ακινήτου του, αλλά αποκτά δικαίωμα μεταφοράς του ανεκμετάλλευτου συντελεστή δόμησης σε μια ειδικά καθορισμένη περιοχή.
Με αυτόν τον τρόπο, ο δήμος μπορεί να εξασφαλίσει γη για δημόσιες χρήσεις, περιορίζοντας παράλληλα την άμεση οικονομική επιβάρυνσή του.
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των δημάρχων και οι εκκρεμότητες
Η συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου ανέδειξε ότι οι δήμοι του Βόρειου Τομέα δεν αντιμετωπίζουν με τον ίδιο τρόπο τις προτεινόμενες Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή.
Παρότι υπάρχει κοινή ανησυχία για τις επιπτώσεις της πρόσθετης δόμησης, οι επιμέρους τοποθετήσεις διαφοροποιούνται ως προς το εάν και με ποιες προϋποθέσεις μπορεί να προχωρήσει ο σχεδιασμός.
Ο δήμαρχος Νέας Ιωνίας, Παναγιώτης Μανούρης, προσανατολίζεται στην αναλυτική επανεξέταση της μελέτης, σε συνεργασία με τους μελετητές. Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι αδυναμίες που έχουν εντοπιστεί, αλλά και πιθανά σφάλματα στα στοιχεία που αφορούν τις επιφάνειες των ακινήτων.
Αφού ολοκληρωθεί η αξιολόγηση, το ζήτημα θα εισαχθεί προς συζήτηση και απόφαση στο Δημοτικό Συμβούλιο.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Χαλανδρίου, Συμεών Ρούσσος, χαρακτήρισε θετική την πραγματοποίηση της συνάντησης, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη να δοθεί επαρκής χρόνος για την εξέταση των μελετών και τη διόρθωση των προβλημάτων που ενδεχομένως περιλαμβάνουν.
Στην ίδια κατεύθυνση της ενίσχυσης του αυτοδιοικητικού ρόλου κινήθηκε και ο δήμαρχος Λυκόβρυσης-Πεύκης, Μάριος Ψυχάλης, υπογραμμίζοντας ότι κάθε δήμος πρέπει να έχει τη δυνατότητα να καθορίζει ο ίδιος τις προτεραιότητες και τις κατευθύνσεις της ανάπτυξής του, χωρίς να του επιβάλλονται επιλογές από κεντρικό επίπεδο.
Πιο επιφυλακτική παραμένει η στάση του δημάρχου Φιλοθέης-Ψυχικού, Χαράλαμπου Μπονάτσου, ο οποίος εξακολουθεί να ζητά την απόσυρση της σχετικής μελέτης για τον δήμο του, θέτοντας ακόμη και το ενδεχόμενο πλήρους εξαίρεσης από τον συγκεκριμένο σχεδιασμό.
Αντίστοιχες ενστάσεις είχαν εκφραστεί και από τον δήμαρχο Παπάγου-Χολαργού, Ηλία Αποστολόπουλο.
Παράλληλα, οι δημοτικές αρχές που είχαν συνυπογράψει την κοινή επιστολή προς τον πρωθυπουργό είχαν ζητήσει να επανεξεταστούν οι προτεινόμενες Ζώνες, με βάση την πραγματική δυνατότητα των υποδομών να εξυπηρετήσουν την πρόσθετη δόμηση, τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και τις συνολικές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη σωρευτική αύξηση του οικοδομικού όγκου.
Η διαφορετική στάση της Μεταμόρφωσης
Ανάμεσα στους δήμους των βορείων προαστίων, η Μεταμόρφωση εμφανίζει μια διαφορετική στάση απέναντι στον θεσμό.
Ο δήμαρχος Στράτος Σαραούδας είχε εξαρχής αντιμετωπίσει θετικά τη δυνατότητα αξιοποίησης της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης, βλέποντας σε αυτήν ένα εργαλείο που θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση των μεγάλων αναγκών της πόλης σε κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους.
Η θετική του προσέγγιση δεν συνδέεται με την επιθυμία για περαιτέρω οικιστική επιβάρυνση της Μεταμόρφωσης.
Αντίθετα, το ζητούμενο είναι να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες εκτάσεις για δημόσιες χρήσεις, χωρίς να απαιτείται από τον δημοτικό προϋπολογισμό η συνεχής διάθεση μεγάλων χρηματικών ποσών για την αγορά οικοπέδων.
Η ιδιαίτερη περίπτωση της Κηφισιάς
Την ίδια ώρα, η Κηφισιά διαθέτει σημαντικό αριθμό διατηρητέων κτιρίων και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να έχει αυξημένες ανάγκες αξιοποίησης τίτλων Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ιδιαίτερη φυσιογνωμία της περιοχής, ο ήδη διαμορφωμένος αστικός ιστός και οι περιορισμοί προστασίας του δομημένου περιβάλλοντος καθιστούν δυσκολότερη την εξεύρεση κατάλληλων εκτάσεων που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως Ζώνες Υποδοχής.
Επομένως, ακόμη και στην περίπτωση που ένας δήμος διαθέτει σημαντικές ανάγκες αποζημίωσης μέσω ΜΣΔ, αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αυτομάτως και τις απαραίτητες περιοχές για την υποδοχή του μεταφερόμενου συντελεστή.
Μετά τη συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου, ο δήμαρχος Κηφισιάς, Βασίλης Ξυπολυτάς, ανέφερε ότι οι δήμοι που επιθυμούν να συμμετάσχουν στο εγχείρημα θα έχουν τη δυνατότητα να ξεκινήσουν τις σχετικές διαδικασίες μέσα σε διάστημα δύο μηνών.
Για τις υπόλοιπες δημοτικές αρχές προβλέπεται χρόνος προκειμένου να επανεξετάσουν τις προτάσεις, σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.
Το στοίχημα για την εφαρμογή της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης
Η κυβερνητική επιλογή να συνδέσει την προώθηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή με τη σύμφωνη γνώμη των δήμων διαμορφώνει πλέον ένα διαφορετικό πλαίσιο για την εφαρμογή της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης.
Ο θεσμός δεν εγκαταλείπεται, ούτε οι σχετικές μελέτες ακυρώνονται συνολικά. Αντίθετα, η κυβέρνηση επιμένει ότι η ΜΣΔ μπορεί να αποτελέσει ένα νόμιμο και λειτουργικό εργαλείο πολεοδομικής πολιτικής, υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζεται με συγκεκριμένους κανόνες και ολοκληρωμένο σχεδιασμό.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο η απόφαση να έχουν οι δήμοι τον τελικό λόγο θα διευκολύνει την υλοποίηση του εγχειρήματος ή θα δημιουργήσει νέες καθυστερήσεις.
Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι η διαμόρφωση ενός λειτουργικού συστήματος Ζωνών Υποδοχής δεν έχει προχωρήσει με τους απαιτούμενους ρυθμούς, παρά τον σημαντικό ρόλο που είχε η Τοπική Αυτοδιοίκηση στον πολεοδομικό σχεδιασμό τα προηγούμενα χρόνια.