Medwatch: Πόσους γιατρούς “τσάκωσε” στην πρώτη εφαρμογή – Πώς λειτουργεί

Από τον παραδοσιακό, δειγματοληπτικό έλεγχο των ιατρείων σε μια μορφή συστηματικής ψηφιακής εποπτείας επιχειρεί να περάσει το medwatch, ένα σύστημα που παρουσιάστηκε στο υπουργείο Υγείας με στόχο να εντοπίζει εγκαίρως δομές οι οποίες εμφανίζουν ενδείξεις παραβάσεων.

Το medwatch -στον απόηχο της υπόθεσης θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη που έφερε στην επιφάνεια πολλές παθογένειες του συστήματος και κενά των ελεγκτικών μηχανισμών- δεν σχεδιάστηκε για να υποκαταστήσει τον επιτόπιο έλεγχο ούτε για να επιβάλλει αυτόματα κυρώσεις.

Η βασική του λειτουργία είναι διαφορετική: σαρώνει την ψηφιακή παρουσία ιατρείων, κλινικών, κέντρων αισθητικής και άλλων δομών, αναζητά συγκεκριμένες ενδείξεις παραβάσεων και υποδεικνύει στους ελεγκτές πού πρέπει να στρέψουν την προσοχή τους.

Η ανάγκη για ένα τέτοιο εργαλείο αποτυπώνεται και στους αριθμούς της παρουσίασης που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Υγείας.

Όπως αναφέρει, στη χώρα λειτουργούν περίπου 20.000 αδειοδοτημένοι φορείς Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ενώ περισσότεροι από 16.500 βρίσκονται στην Αττική.

Παράλληλα, ο πιλότος χαρτογράφησε 1.630 μη ιατρικές επιχειρήσεις –όπως κέντρα αισθητικής, wellness και spa– από τις οποίες 161 εντοπίστηκαν να διαφημίζουν ιατρικές πράξεις.

Το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει ότι κάθε Ιατρικός Σύλλογος πρέπει να ελέγχει ετησίως το 10% των φορέων ΠΦΥ.

Όπως επισημαίνεται στην ίδια παρουσίαση, όμως, ο επιτόπιος έλεγχος καταγράφει τι συμβαίνει σε μια δομή μόνο τη συγκεκριμένη στιγμή. Αντίθετα, η διαδικτυακή διαφήμιση αφήνει μόνιμο και, υπό προϋποθέσεις, ελέγξιμο αποτύπωμα.

Πώς λειτουργεί το medwatch

Το σύστημα αντλεί στοιχεία αποκλειστικά από δημόσια προσβάσιμες πηγές. Ανάμεσά τους βρίσκονται το μητρώο μελών του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, το Google Places και το OpenStreetMap, οι ιστοσελίδες των δομών, οι βιβλιοθήκες διαφημίσεων της Meta, της Google και του TikTok, δημόσιες αναρτήσεις στα social media, καθώς και πλατφόρμες κρατήσεων και τηλεϊατρικής.

Σύμφωνα με την παρουσίαση, δεν συλλέγονται στοιχεία ασθενών.

Η διαδικασία ξεκινά με την καταγραφή μιας ιστοσελίδας ή μιας διαφήμισης και τη δημιουργία στιγμιότυπου. Στη συνέχεια το περιεχόμενο ταξινομείται με χρήση γλωσσικού μοντέλου και λέξεων-κλειδιών, ώστε να αναγνωρίζονται οι ιατρικές πράξεις και οι ισχυρισμοί που προβάλλονται.

Ακολουθεί η αντιπαραβολή τους με συγκεκριμένους κανόνες και τελικά δημιουργούνται «υποψήφια ευρήματα», μαζί με το σχετικό απόσπασμα και το αποδεικτικό υλικό.

Η κάθε δομή λαμβάνει στη συνέχεια χρωματική σήμανση – κόκκινη, κίτρινη, πράσινη ή γκρι – και εμφανίζεται σε ειδικό dashboard για τον ελεγκτή. Καμία τελική απόφαση, ωστόσο, δεν λαμβάνεται αυτόματα.

Ποια ιατρεία θα μπαίνουν στο «κόκκινο»

Κρίσιμο στοιχείο του medwatch είναι ότι συνδυάζει τον τύπο της δομής με το είδος της ιατρικής πράξης που διαφημίζει ή δηλώνει ότι πραγματοποιεί.

Οι δομές ταξινομούνται από U0, που αφορά μη ιατρικές επιχειρήσεις όπως κέντρα αισθητικής και wellness, έως U5 για τα νοσοκομεία. Αντίστοιχα, οι ιατρικές πράξεις χωρίζονται σε κατηγορίες P-A έως P-D, ανάλογα με το πού μπορούν να πραγματοποιούνται.

Για παράδειγμα, μια πράξη της κατηγορίας P-A μπορεί να πραγματοποιείται σε ιατρείο της αντίστοιχης ειδικότητας, ενώ μια πράξη P-C απαιτεί κλινική ή νοσοκομείο με υπηρεσία αίματος. Στην παρουσίαση αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η πλασμαφαίρεση κατατάσσεται στην κατηγορία P-C και δεν προβλέπεται να πραγματοποιείται σε απλό ιατρείο.

Το σύστημα αναζητά συνολικά έντεκα κατηγορίες πιθανών παραβάσεων. Μεταξύ άλλων ελέγχει εάν μια πράξη απαιτεί ανώτερη κατηγορία δομής, εάν πραγματοποιείται από μη ιατρό ή εκτός ειδικότητας, αν χρησιμοποιούνται ισχυρισμοί περί «θαυματουργής» θεραπείας ή detox, αν διαφημίζονται συνταγογραφούμενα φάρμακα, τιμές και φωτογραφίες «πριν και μετά», καθώς και μη δηλωμένες συνεργασίες με influencers.

Ελέγχει ακόμη πιθανό μη δηλωμένο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, την έκδοση ιατρικών βεβαιώσεων χωρίς εξέταση, τη χρήση του όρου «ιατρικός» χωρίς βεβαίωση λειτουργίας και περιπτώσεις μεσαζόντων που λαμβάνουν ποσοστό επί ιατρικής αμοιβής.

Κόκκινο, κίτρινο, πράσινο και γκρι

Η χρωματική σήμανση λειτουργεί ως μηχανισμός προτεραιοποίησης.

Μια δομή μπορεί να περάσει στο κόκκινο όταν έχει επιβεβαιωθεί σοβαρό εύρημα, όταν πρόκειται για μη αδειοδοτημένη επιχείρηση που διαφημίζει ιατρικές πράξεις ή όταν έχει προηγούμενη κύρωση και εμφανίζει νέο εύρημα.

Το κίτρινο αφορά περιπτώσεις που απαιτούν περαιτέρω εξέταση, όπως παραβάσεις στην ιατρική διαφήμιση ή αναντιστοιχία ειδικότητας. Πράσινες χαρακτηρίζονται αδειοδοτημένες δομές χωρίς ανοικτά ευρήματα και με πρόσφατο έλεγχο, ενώ γκρι όσες δεν έχουν ακόμη σαρωθεί ή δεν διαθέτουν ψηφιακή παρουσία.

Η ίδια η ομάδα του medwatch διευκρινίζει ότι κάθε εύρημα παραμένει «υποψήφιο» μέχρι να εξεταστεί από άνθρωπο και δεν αποτελεί από μόνο του κύρωση.

Πόσους γιατρούς “τσάκωσε” στην πρώτη εφαρμογή

Στον πιλότο που πραγματοποιήθηκε στην Αττική καταγράφηκαν 8.563 δομές και εξετάστηκαν 9.838 επιμέρους περιεχόμενα, από τα οποία τα 8.055 ήταν πληρωμένες διαφημίσεις.

Το σύστημα παρήγαγε 5.069 υποψήφια ευρήματα σε 655 δομές. Από το σύνολο της χαρτογράφησης, 231 δομές σημάνθηκαν κόκκινες και 424 κίτρινες.

Ειδικά για τα ιατρεία, καταγράφηκαν 5.706 δομές: 50 εμφανίζονται ως κόκκινες, 274 ως κίτρινες και 49 ως πράσινες, ενώ για 5.333 δεν είχε ολοκληρωθεί η απαιτούμενη εικόνα ή δεν είχε εντοπιστεί ψηφιακή παρουσία.

Στις κόκκινες περιπτώσεις περιλαμβάνονται, σύμφωνα με την παρουσίαση, ενδείξεις για πράξεις εκτός ειδικότητας ή πράξεις που απαιτούν νοσοκομειακή υποδομή. Στα κίτρινα ευρήματα κυριαρχούν ζητήματα ιατρικής διαφήμισης, όπως τιμές και μαρτυρίες, καθώς και περιπτώσεις laser χωρίς διασταύρωση με μητρώο δηλωμένου εξοπλισμού.

Τα αποτελέσματα χρειάζονται, πάντως, προσεκτική ανάγνωση. Κατά τους δύο γύρους ανθρώπινης επικύρωσης σε 98 δομές, οι περιπτώσεις που είχαν αρχικά χαρακτηριστεί ως πιθανώς κόκκινες μειώθηκαν από 219 σε 72. Η παρουσίαση τονίζει ότι όλα τα ευρήματα του πιλότου είναι ακόμη υποψήφια και ότι η κατηγορία κάθε δομής παραμένει εκτιμώμενη όσο δεν υπάρχει πλήρης επίσημη πρόσβαση στα σχετικά μητρώα.

Ο «φάκελος» που θα έχει μπροστά του ο ελεγκτής

Για κάθε ύποπτη περίπτωση το medwatch διατηρεί στιγμιότυπο της διαφήμισης ή της ιστοσελίδας, ημερομηνία λήψης, σύνδεσμο προς την πηγή, στοιχεία του διαφημιζόμενου και το απόσπασμα του κειμένου που ενεργοποίησε τον σχετικό κανόνα.

Καταγράφεται επίσης ποιος ελεγκτής εξέτασε και ποιος επιβεβαίωσε το εύρημα. Έτσι, ακόμη και αν μια επίμαχη διαφήμιση διαγραφεί αργότερα από το διαδίκτυο, το αποδεικτικό υλικό παραμένει αποθηκευμένο. Στον πιλότο είχαν ήδη δημιουργηθεί 1.140 τέτοια στιγμιότυπα.

Ο ελεγκτής θα μπορεί να βλέπει σε έναν χάρτη τις δομές, να φιλτράρει ανά δήμο, ειδικότητα και είδος ευρήματος και να ανοίγει τον πλήρη φάκελο κάθε ιατρείου. Παράλληλα, θα υπάρχει «ουρά ελέγχου», στην οποία κάθε περίπτωση θα περνά από διαδοχικά στάδια: από υποψήφιο εύρημα μέχρι επιβεβαίωση, απόρριψη, παραπομπή ή κλείσιμο της υπόθεσης.

Με αυτή τη λογική, το medwatch δεν επιχειρεί να μετατρέψει τον αλγόριθμο σε «ψηφιακό επιθεωρητή». Η στόχευση είναι να λειτουργεί ως ραντάρ κινδύνου, ώστε οι περιορισμένοι ελεγκτικοί μηχανισμοί να γνωρίζουν ποια ιατρεία και ποιες δομές έχουν τις ισχυρότερες ενδείξεις ότι χρειάζονται άμεσο έλεγχο.

Το κρίσιμο επόμενο βήμα, ωστόσο, είναι η θεσμική αξιοποίηση του εργαλείου από το υπουργείο και η σύνδεσή του με τα επίσημα μητρώα. Η παρουσίαση της 18ης Σεπτεμβρίου αφορά πιλοτικό σύστημα και πρόταση προς το υπουργείο Υγείας, όχι ήδη θεσμοθετημένο μηχανισμό ελέγχου.

Δείτε την αναλυτική παρουσίαση του Medwatch