Πόσο πραγματικά επηρεάζει η άσκηση τον καρκίνο;

Μέχρι πρόσφατα, η άσκηση θεωρούνταν κυρίως εργαλείο βελτίωσης της καθημερινότητας των ασθενών με καρκίνο, όχι όμως παράγοντας που επηρεάζει άμεσα την πορεία της νόσου.

Υπήρχαν ενδείξεις ότι οι πιο δραστήριοι άνθρωποι εμφάνιζαν λιγότερους καρκίνους και ότι όσοι ασκούνταν μετά τη διάγνωση ζούσαν περισσότερο, αλλά ήταν δύσκολο να διαχωριστεί η επίδραση της ίδιας της άσκησης από άλλους παράγοντες, όπως η διατροφή, το κάπνισμα και το σωματικό βάρος.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής–Επιδημιολογίας–Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας–Αιματολογίας Θάνος Δημόπουλος, αναφέρουν ότι η πρόσφατη μελέτη CHALLENGE, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine, έδωσε ισχυρά μηνύματα: σε ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου μετά χειρουργείο και επικουρική χημειοθεραπεία, ένα οργανωμένο πρόγραμμα άσκησης για τρία χρόνια βελτίωσε σημαντικά την ελεύθερη νόσου επιβίωση.

Στα πέντε χρόνια, το 80,3% των ασθενών που συμμετείχαν στην ομάδα άσκησης ήταν ελεύθεροι νόσου, έναντι 73,9% στην ομάδα ελέγχου. Στα οκτώ χρόνια, η συνολική επιβίωση ήταν 90,3% έναντι 83,2%. Η διαφορά δεν αφορά μόνο την ευεξία, αλλά την ίδια την πορεία της ασθένειας.

Παράλληλα, μια ανάλυση στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open με περισσότερους από 17.000 επιζώντες από επτά τύπους καρκίνου έδειξε ότι η μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα μετά τη διάγνωση συνδέεται με χαμηλότερη θνησιμότητα. Ακόμη και όσοι δεν ήταν δραστήριοι πριν τη διάγνωση, αλλά άρχισαν να κινούνται μετά, είχαν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε ορισμένους τύπους καρκίνου.

Η τακτική άσκηση βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, μειώνει τη χρόνια φλεγμονή, επηρεάζει ορμονικά μονοπάτια, ενισχύει το ανοσοποιητικό και βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στην αντιμετώπιση της κόπωσης και στη διάθεση. Ο οργανισμός δεν γίνεται άτρωτος, αλλά πιο ανθεκτικός.

Η άσκηση δεν αντικαθιστά τη χειρουργική επέμβαση, τη χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία ή τον προληπτικό έλεγχο. Δεν είναι «εναλλακτική θεραπεία», αλλά συμπληρωματικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο εργαλείο φροντίδας. Ο κίνδυνος καρκίνου δεν μηδενίζεται, αλλά μειώνεται.

Δεν χρειάζονται υπερβολές: η τακτική, σταθερή κίνηση έχει μεγαλύτερη σημασία από μαραθώνιους ή εξαντλητικά προγράμματα. Γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι, ασκήσεις με αντιστάσεις, ανέβασμα σκάλας ή μικρά διαλείμματα κίνησης μέσα στην ημέρα αποτελούν μια ασφαλή αρχή.

Για ασθενείς που αναρρώνουν από χειρουργείο ή χημειοθεραπεία, το πρόγραμμα πρέπει να είναι εξατομικευμένο, με τη σύμφωνη γνώμη ογκολόγου και τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή ή ειδικού στην άσκηση για καρκινοπαθείς.

Η μελέτη CHALLENGE σημείωσε περισσότερα μυοσκελετικά προβλήματα στην ομάδα άσκησης, υπενθυμίζοντας ότι η άσκηση είναι παρέμβαση και πρέπει να εφαρμόζεται με σοβαρότητα: σωστή ένταση, προθέρμανση, αποκατάσταση και προσαρμογή στις δυνατότητες του κάθε ασθενή.

Η ογκολογία εισέρχεται πλέον σε νέα εποχή: η άσκηση δεν είναι απλώς μια καλή συνήθεια, αλλά για τον καρκίνο του παχέος εντέρου μετά τη θεραπεία υπάρχει ισχυρή απόδειξη ότι μπορεί να αλλάξει την έκβαση. Για πολλούς άλλους τύπους καρκίνου, τα στοιχεία παραμένουν κυρίως παρατηρητικά, αλλά σταθερά και βιολογικά πειστικά.