Πειραματική τσίχλα κατά του HPV συμβάλλει στην πρόληψη του καρκίνου

Μια πειραματική τσίχλα που αναπτύχθηκε από επιστήμονες της Σχολής Οδοντιατρικής του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνιας, θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου.

Το προϊόν συνδυάζει αντιικές, αντιβακτηριακές και αντιμυκητιακές ιδιότητες και έχει σχεδιαστεί ώστε να μειώνει την παρουσία μικροβίων και ιών που σχετίζονται με καρκίνους της στοματικής κοιλότητας, της κεφαλής και του τραχήλου, μεταξύ των οποίων και ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV).

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να περιορίσει τη μετάδοση παθογόνων μικροοργανισμών από άνθρωπο σε άνθρωπο, να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκινικών αλλοιώσεων και ενδεχομένως να αξιοποιηθεί ακόμη και ως συμπληρωματική προσέγγιση σε πρώιμα στάδια της νόσου.

«Δεν πρόκειται να εξουδετερώσει έναν μόνο ιό. Στόχος είναι να καθαρίζει σχεδόν ολόκληρο το ιικό φορτίο της στοματικής κοιλότητας», δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Henry Daniell.

Η σύνδεση μικροβιώματος και καρκίνου

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες μελέτες αναδεικνύουν τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει το μικροβίωμα του στόματος στην ανάπτυξη καρκίνων της στοματικής κοιλότητας και της περιοχής κεφαλής και τραχήλου.

Σύμφωνα με επιστημονική ανασκόπηση του 2026, οι μεταβολές στη σύνθεση των μικροβιακών κοινοτήτων του στόματος φαίνεται να συνδέονται με την εμφάνιση και την εξέλιξη του καρκίνου του στόματος.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται συνήθως σε ένα μόνο παθογόνο, αλλά σε μια ευρύτερη διαταραχή της μικροβιακής ισορροπίας, γνωστή ως δυσβίωση.

Μεταξύ των βακτηρίων που έχουν συσχετιστεί συχνότερα με καρκινικές διεργασίες συγκαταλέγονται τα Fusobacterium nucleatum, Porphyromonas gingivalis και Prevotella intermedia.

Τα μικρόβια αυτά εκτιμάται ότι μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου μέσω χρόνιων φλεγμονών, απορρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος και ενίσχυσης του κυτταρικού πολλαπλασιασμού.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εξετάζουν κατά πόσο συγκεκριμένες «μικροβιακές υπογραφές» στο σάλιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες για την έγκαιρη διάγνωση, την παρακολούθηση και την πρόγνωση της νόσου.

Από τα φασόλια υάκινθου στην τσίχλα

Η νέα τεχνολογία βασίζεται σε ένα ιδιαίτερο φυτό, το φασόλι υάκινθου (Lablab purpureus), το οποίο περιέχει μια φυσική αντιική πρωτεΐνη γνωστή ως FRIL.

Στο εργαστήριο του University of Pennsylvania, οι ερευνητές μετατρέπουν τα φασόλια σε σκόνη και στη συνέχεια τα χρησιμοποιούν για την παραγωγή της τσίχλας. Παράλληλα, προσθέτουν ένα αντιμικροβιακό πεπτίδιο με την ονομασία protegrin, το οποίο στοχεύει επιβλαβή βακτήρια που συνδέονται με διάφορες μορφές καρκίνου.

Το τελικό προϊόν έχει σχεδιαστεί ώστε να δρα απέναντι τόσο στον HPV όσο και σε βακτήρια όπως τα Porphyromonas gingivalis και Fusobacterium nucleatum.

Ο Daniell περιγράφει τη λειτουργία της τσίχλας ως μια «παγίδα» για τους ιούς και όπως εξηγεί, τα μεμονωμένα ιικά σωματίδια μπορούν να εισέλθουν στα ανθρώπινα κύτταρα και να προκαλέσουν λοίμωξη.

Όταν όμως συσσωματώνονται μεταξύ τους, χάνουν αυτή τη δυνατότητα. Η πρωτεΐνη FRIL προκαλεί ακριβώς αυτή τη συσσωμάτωση, με αποτέλεσμα οι ιοί να παγιδεύονται στην τσίχλα και να μην καταφέρνουν να μολύνουν τα κύτταρα.

Εντυπωσιακά τα πρώτα αποτελέσματα

Στις πρώτες εργαστηριακές δοκιμές, η τσίχλα δοκιμάστηκε σε δείγματα σάλιου ατόμων που έφεραν τον HPV.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μείωση του ιικού φορτίου κατά 93%, ενώ όταν η FRIL συνδυάστηκε με το αντιμικροβιακό πεπτίδιο, ένα μόνο κομμάτι τσίχλας εξάλειψε σχεδόν πλήρως τα ανιχνεύσιμα επίπεδα των βακτηρίων Porphyromonas gingivalis και Fusobacterium nucleatum.

Οι ερευνητές προετοιμάζουν πλέον κλινικές δοκιμές για να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα της τσίχλας σε πραγματικές συνθήκες.

Ο οδοντίατρος και συν-ερευνητής της μελέτης Marc Henschel εκτιμά ότι οι επόμενες δοκιμές θα μπορούσαν να προσφέρουν πιο ισχυρές αποδείξεις για τα οφέλη της συγκεκριμένης προσέγγισης, ιδιαίτερα για τους συντρόφους ατόμων που έχουν διαγνωστεί με καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV.

«Η βασική ιδέα είναι να μειώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο το ιικό φορτίο στη στοματική κοιλότητα. Αυτό θα μπορούσε να βελτιώσει την πρόγνωση και την έκβαση για μελλοντικούς ασθενείς που ενδέχεται να αναπτύξουν καρκινικές βλάβες», σημειώνει.

Οι πιθανές εφαρμογές πέρα από τον καρκίνο

Οι ερευνητές θεωρούν ότι οι δυνατότητες της τεχνολογίας δεν περιορίζονται μόνο στην πρόληψη καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV ή με βακτηριακές λοιμώξεις του στόματος.

Ήδη εξετάζουν κατά πόσο η τσίχλα μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων όπως η COVID-19 και η γρίπη, τα οποία μεταδίδονται μέσω σταγονιδίων του αναπνευστικού.

Μάλιστα, μεγαλύτερη κλινική δοκιμή για τη γρίπη αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Λονδίνο μέσα στους επόμενους μήνες.

Ο Daniell εκτιμά ότι η μείωση του ιικού φορτίου στο στόμα θα μπορούσε να έχει σημαντικά οφέλη για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα σε χώρους με συνωστισμό, όπως τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια.

Το ενδιαφέρον για την καινοτομία έχει φτάσει ακόμη και στη NASA, καθώς ερευνητικές ομάδες εξετάζουν εάν η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε να βοηθήσει τους αστροναύτες να διατηρούν καλύτερη στοματική και γενικότερη υγεία κατά τη διάρκεια μακροχρόνιων διαστημικών αποστολών.

Αν και η τσίχλα βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο και απαιτούνται εκτεταμένες κλινικές μελέτες πριν από οποιαδήποτε εμπορική αξιοποίηση, τα πρώτα αποτελέσματα ενισχύουν την αισιοδοξία ότι ένα απλό προϊόν καθημερινής χρήσης θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει ένα ακόμη όπλο απέναντι σε ορισμένες μορφές καρκίνου και λοιμώξεων.