Μπορούν ο καφές και το τσάι να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας;

Πώς θα σου φαινόταν αν σου έλεγα πως αν πίνεις μερικά φλιτζάνια τσάι ή καφέ την μέρα -αρχικά καλά κάνεις!- έχεις χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και οριακά καλύτερη γνωστική απόδοση από εκείνους που αποφεύγουν τέτοιου είδους ροφήματα.

Στοιχεία από περισσότερους από 130.000 ανθρώπους έδειξαν ότι, σε διάστημα 40 ετών, όσοι κατανάλωναν συστηματικά δύο έως τρία φλιτζάνια καφέ με καφεΐνη ή ένα έως δύο φλιτζάνια τσάι με καφεΐνη ημερησίως είχαν 15-20% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν κατανάλωναν καθόλου.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of the American Medical Association, οι καταναλωτές καφέ με καφεΐνη ανέφεραν επίσης ελαφρώς μικρότερη μείωση της γνωστικής τους ικανότητας από εκείνους που επέλεγαν ντεκαφεϊνέ και είχαν καλύτερες επιδόσεις σε ορισμένα τεστ που αφορούσαν την λειτουργία του εγκεφάλου.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η συστηματική κατανάλωση τσαγιού και καφέ είναι καλή για τον εγκέφαλο, ωστόσο δεν μπορεί να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας, καθώς οι καταναλωτές καφεΐνης μπορεί να είναι λιγότερο επιρρεπείς στην άνοια για άλλους λόγους.

Ένας παρόμοιος συσχετισμός θα μπορούσε να προκύψει, για παράδειγμα, αν άτομα με κακό ύπνο, που φαίνεται να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο μείωσης των νοητικών λειτουργιών του εγκεφάλου τους, απέφευγαν την καφεΐνη για να κοιμούνται καλύτερα.

“Η μελέτη μας από μόνη της δεν μπορεί να αποδείξει αιτιώδη σχέση, αλλά, απ’ όσο γνωρίζουμε, είναι η καλύτερη μέχρι σήμερα ένδειξη για τη σχέση κατανάλωσης καφέ και τσαγιού με την υγεία του εγκεφάλου και είναι σύμφωνη με εύλογους βιολογικούς μηχανισμούς”, δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας, Γιου Ζανγκ, ερευνητής διατροφικής επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

Οι ιδιότητες του καφέ και του τσαγιού

Ο καφές και το τσάι περιέχουν καφεΐνη και πολυφαινόλες που ενδέχεται να προστατεύουν από τη γήρανση του εγκεφάλου, βελτιώνοντας την αγγειακή υγεία και μειώνοντας τη φλεγμονή.

Ορισμένες ουσίες των ροφημάτων μπορεί επίσης να δρουν βελτιώνοντας τη μεταβολική υγεία. Η καφεΐνη, για παράδειγμα, συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά διαβήτη τύπου 2, ο οποίος αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για άνοια.

Οι ερευνητές ανέλυσαν 131.821 αρχεία εθελοντών που συμμετείχαν σε δύο μεγάλες αμερικανικές μελέτες δημόσιας υγείας, τη Nurses’ Health Study και τη Health Professionals Follow-up Study.

Όπως αναφέρει ο Guardian, και οι δύο περιελάμβαναν επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις της διατροφής των συμμετεχόντων, διαγνώσεις άνοιας, τυχόν γνωστική έκπτωση και βαθμολογίες σε αντικειμενικά τεστ γνωστικής λειτουργίας για έως και 43 χρόνια.

Τα αποτελέσματα σχετικής έρευνας

Συνολικά, άνδρες και γυναίκες που κατανάλωναν τον περισσότερο καφέ με καφεΐνη είχαν 18% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους έπιναν ελάχιστο ή καθόλου, με παρόμοια αποτελέσματα και για το τσάι.

Η θετική αυτή επίδραση φάνηκε να “σταθεροποιείται” στα δύο έως τρία φλιτζάνια καφέ με καφεΐνη ή στο ένα έως δύο φλιτζάνια τσάι με καφεΐνη.

Υπογραμμίζεται βέβαια πως δεν βρέθηκε καμία συσχέτιση μεταξύ ντεκαφεϊνέ καφέ και άνοιας. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθεί αν τα δύο ροφήματα όντως προστατεύουν τον εγκέφαλο.

Οι κλασικές δοκιμές όμως, στις οποίες οι άνθρωποι θα κατανέμονταν τυχαία ώστε να πίνουν καφεϊνούχα ή ντεκαφεϊνέ ροφήματα για δεκαετίες πριν ελεγχθούν για διαφορές στα ποσοστά άνοιας, είναι σε μεγάλο βαθμό μη πρακτικές.

Ωστόσο, μελέτες θα μπορούσαν να διερευνήσουν αν τα ροφήματα προκαλούν βιολογικές αλλαγές που συνδέονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου και οι οποίες θα μπορούσαν να ανιχνευθούν σε απεικονιστικές εξετάσεις ή άλλα τεστ, ανέφερε ο Ζανγκ.

Ο Ναβίντ Σατάρ, καθηγητής καρδιομεταβολικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Γλασκόβης, δήλωσε ότι η αποσαφήνιση του θέματος δεν θα είναι εύκολη, κυρίως επειδή η καφεΐνη μπορεί να έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιδράσεις στον εγκέφαλο.

Το τσάι και ο καφές περιέχουν αντιοξειδωτικά που μπορεί να είναι ωφέλιμα, ενώ η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει το κίνητρο για εργασία, μάθηση και άσκηση.

Σε ορισμένους ανθρώπους, όμως, η καφεΐνη αυξάνει την αρτηριακή πίεση, έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για άνοια.

«Η καφεΐνη κάνει πολλά πράγματα, κάποια δυνητικά ωφέλιμα και κάποια επιβλαβή, και το καθαρό αποτέλεσμα δεν μπορεί να εκτιμηθεί μέχρι να γίνει μια τυχαιοποιημένη μελέτη», είπε ο Σατάρ.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι περίπου οι μισές περιπτώσεις άνοιας παγκοσμίως μπορούν να προληφθούν ή να καθυστερήσουν αν αντιμετωπιστούν παράγοντες όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η απώλεια ακοής και η υψηλή αρτηριακή πίεση.

«Μην θεωρείτε τον καφέ ή το τσάι ως μαγική ασπίδα», δήλωσε ο Ζανγκ στον Guardian. «Θα έλεγα ότι η διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή και ο καλός ύπνος είναι όλα σημαντικά για καλύτερη υγεία του εγκεφάλου».