Ο Κώστας Φιλίππογλου και τα σύννεφα που θολώνουν το μυαλό μας

Ο Κώστας Φιλίππογλου, με μια πορεία γεμάτη θεατρικές αναζητήσεις και δημιουργικές προκλήσεις, σκηνοθετεί το έργο “Εσύ και τα σύννεφά σου” του Έρικ Βέστφαλ και εγκαινιάζει το νέο Θέατρο ΜΕΤΣ της Άννας Μενενάκου και του Σωτήρη Τσαφούλια.

Ο Κώστας Φιλίππογλου με την εμπειρία του φέρνει στο σανίδι μια σκοτεινή και προκλητική θεατρική δημιουργία, η οποία ισορροπεί ανάμεσα στο μαύρο χιούμορ και τον τρόμο, εξερευνώντας τα πιο σκοτεινά μονοπάτια του ανθρώπινου ψυχισμού.

Το έργο “Εσύ και τα σύννεφά σου” μας μεταφέρει στο ψυχικό και φυσικό εγκλεισμό δύο αδελφών που ζουν σε έναν φαύλο κύκλο ψυχικής ασθένειας, θρησκευτικού παραλογισμού και καταπίεσης. Μέσα από τις έντονες συγκρούσεις και τις ακραίες συμπεριφορές τους, το έργο αποτυπώνει την αγωνία για το νόημα της ύπαρξης, τον εγκλεισμό στον ίδιο μας τον εαυτό και την αναγκαιότητα για λύτρωση.

Στο NEWS 24/7 εξηγεί για το τι ήταν αυτό που τον γοήτευσε στο έργο του Έρικ Βέστφαλ: “είναι ένα έργο γραμμένο ρεαλιστικά, χρησιμοποιεί όμως χαρακτήρες και καταστάσεις που είναι σχεδόν αρχετυπικοί. Καταρχάς, δραματουργικά και δομικά είναι ένα πολύ σωστό έργο. Είναι χωρισμένο σε έξι σκηνές, όπου σκηνή τη σκηνή κορυφώνεται η δράση και η αγωνία για το πού θα πάει η ιστορία.

Κατά τη διάρκεια που η ιστορία ξεδιπλώνεται, υπάρχουν οι σωστές δόσεις χιούμορ, που, αν αναδειχθούν, κάνουν τον θεατή ακόμα περισσότερο συμμέτοχο και συνένοχο στο ξεδίπλωμά της.

Διαπραγματεύεται, άλλοτε με υπαρξιακή αγωνία και άλλοτε με κωμική ελαφρότητα, σημαντικά ζητήματα που αφορούν τους ανθρώπους, όπως είναι η ψυχική υγεία, ο εγκλεισμός, οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, ο εθισμός, η θυσία, η ανεκτικότητα, ο φόβος για το διαφορετικό. Αγγίζει ακόμη και ζητήματα όπως ο φόβος των γυναικών απέναντι στους επικίνδυνους άνδρες και την πατριαρχία, αλλά και ο φόβος τού να πάρεις τη ζωή στα χέρια σου.

Οι άνθρωποι που δεν μοιάζουν με τους άλλους, οι άνθρωποι που έχουν έναν ιδιαίτερο ψυχισμό, οι άνθρωποι που περιθωριοποιούνται, αναγκάζονται να φτιάξουν τους δικούς τους μικρόκοσμους — άλλοτε πραγματικούς, άλλοτε φανταστικούς και άλλοτε παραισθησιακούς. Αυτό έχει ιδιαίτερο παραστασιακό και σκηνοθετικό ενδιαφέρον.

Όπως αναπτύσσεται η ιστορία, από τη μία νιώθεις ανακούφιση για πράγματα που συμβαίνουν και από την άλλη αγωνία για αυτά που πρόκειται να συμβούν. Ενώ παρακολουθούμε την ιστορία δύο γυναικών που προσπαθούν να προστατευτούν και να απομονωθούν από τον κόσμο γύρω τους, από αυτούς που θέλουν να εισβάλουν στη ζωή τους, παρακολουθούμε και την ανάγκη τους να βρουν νόημα στη ζωή τους.

Η μία βρίσκει νόημα θυσιάζοντας την προσωπική της ζωή και ολόκληρο τον εαυτό της για να προσέχει την αδερφή της. Η άλλη βρίσκει νόημα αποδεχόμενη τον ρόλο της «άρρωστης», αποδεχόμενη τον ρόλο της εθισμένης. Είναι εθισμένη στην πράξη του φόνου· όταν έρχονται τα «συννεφά» της, θέλει να σκοτώνει. Είναι η στιγμή που παραβιάζεται η δικλείδα ασφαλείας.

Για να αναδείξω τις εικόνες αυτού του έργου, για να μπω στον ψυχισμό των τεσσάρων ηρώων του και να αποτυπώσω τους ιδιαίτερους συμβολισμούς που εγώ βλέπω σε αυτή την αφήγηση, χρησιμοποίησα έναν εικονοκλαστικό τρόπο αφήγησης, αξιοποιώντας βίντεο, ήχο αλλά και μουσική σε όλη τη διάρκεια της παράστασης. Θέλησα να αναδείξω τις εικόνες, αλλά και τις παραισθήσεις και τις ψευδαισθήσεις των χαρακτήρων.

Η σκηνοθεσία και η κινησιολογία της παράστασης είναι απόλυτα συγκεκριμένες, σχεδόν χορογραφημένες. Αυτό επιτρέπει στους θεατές, όποτε χρειάζεται, είτε να μπαίνουν μέσα στην ιστορία είτε να αποστασιοποιούνται, ώστε να μπορούν να δουν κριτικά αυτό που εξελίσσεται μπροστά τους”.

Και συνεχίζει σκιαγραφώντας τους χαρακτήρες του έργου και τη δυναμική τους: “Το έργο έχει τέσσερις χαρακτήρες.

Ερνεστίν: Η Τρελή.
Το άτομο που δεν μπορεί να ζήσει μόνο του. Το άτομο που ζει σε μια παράλληλη πραγματικότητα, που έχει παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις, που φοβάται την κοινωνία, φοβάται τους ανθρώπους — αν και τους προσέχει και τους παρατηρεί όλους. Το άτομο που ο εγκέφαλός του λειτουργεί διαφορετικά, που το μυαλό του είναι ιδιαίτερο και οι συμπεριφορές του μη κανονικές. Το άτομο που φοβάται και που όλοι το φοβούνται. Το άτομο που είναι εθισμένο στο να σκοτώνει. Το άτομο που η αδρεναλίνη, το «άρρωστο» μυαλό του και τα σκοτεινά σύννεφά του τού δίνουν μια ζωώδη δύναμη. Το άτομο που δεν μπορεί να επιβιώσει μόνο του στην κοινωνία που έχουμε δημιουργήσει.

Αντέλ: Η Αγία.
Η αφοσιωμένη. Η γυναίκα που θυσιάζεται. Το άτομο που βρίσκει ουσία και νόημα στη ζωή προσφέροντας τον ίδιο της τον εαυτό και έτσι, άθελά της, φυλακίζει και βασανίζει το άτομο που υποτίθεται ότι αγαπάει. Αν της λείψει αυτός ο ρόλος, δεν θα ξέρει πώς να επιβιώσει, δεν θα ξέρει πώς να πορευτεί στη ζωή. Το σύμβολο της ηθικής και της εκπαίδευσης που μας έδωσαν. Η αγία-δήμιος.

Ζομπρόβιτς: Η πατρική φιγούρα.
Ο άνθρωπος που όλοι εμπιστεύονται και τα κάνει όλα λάθος. Ο κλόουν-επιστήμονας, ζωολόγος, που δεν έχει ιδέα από ανθρώπους. Το σύμβολο της άχρηστης πατρικής συμβουλής.

Πλασιέ: Ο Καταχραστής.
Το άτομο που καταχράται τον χρόνο μας, το είναι μας, τη ζωή μας. Ο εισβολέας. Ο επικίνδυνος. Ο μαύρος κλόουν που παίζει τον χαριτωμένο, ενώ είναι απόλυτα σκοτεινός. Το παράσιτο που όλοι θέλουμε να ξεριζωθεί. Ευυπόληπτο μέλος της κοινωνίας, σύμβολο του παρείσακτου. Αυτός που, ό,τι και να του κάνεις, στο τέλος θα βγει κερδισμένος”.

Σύννεφα που θολώνουν το μυαλό…

“Εσύ και τα σύννεφά σου”: Τι συμβολίζει ο τίτλος του;

“Τα σύννεφα είναι αυτά που έρχονται ξαφνικά και μας θολώνουν το μυαλό. Αυτά που μας κάνουν να σκεφτόμαστε και να φερόμαστε παράξενα, παράδοξα, παράλογα, ακόμα και παρανοϊκά.
Σε κάποιους μπορεί να είναι μια μικρή ομίχλη που δεν τους αφήνει να δουν καθαρά. Σε άλλους, μαύρα πυκνά σύννεφα που δεν τους αφήνουν να δουν καθόλου την πραγματικότητα και τους οδηγούν σε ακραίες συμπεριφορές, σκέψεις και ενέργειες.

Ο πολιτισμός είναι πηγή δυστυχίας, έλεγε ο Φρόυντ. Για να επιβιώσουμε ως είδος, έπρεπε να φτιάξουμε κοινωνίες, ήθη, έθιμα, ειδικές συνθήκες, πολιτισμό. Αυτό σημαίνει ότι έπρεπε να απαρνηθούμε κάποιες πολύ σημαντικές ανάγκες και να καταπιέσουμε κάποια πολύ έντονα ένστικτα. Αυτό οδηγεί αναγκαστικά στο τραύμα.

Το ψυχικό τραύμα δύσκολα επουλώνεται. Και όταν δεν δουλεύεις ψυχοθεραπευτικά για να απαλύνεις τον πόνο, οδηγείσαι σε μη λογικά μοτίβα συμπεριφοράς. Παρασύρεσαι από το τραύμα και αναπαράγεις τις άσχημες παιδικές ενδοβολές, γιατί μέσα εκεί αισθάνεσαι ασφαλής. Τότε είναι που έρχονται τα σύννεφά σου. Τότε είναι που δεν βλέπεις καθαρά. Τότε είναι που κάνεις κακό στον εαυτό σου και στους άλλους”.

Πώς ο κόσμος των δύο αδελφών, σε ένα σπίτι γεμάτο ταριχευμένα ζώα, επικοινωνεί και αντικατοπτρίζει το σήμερα;

Έτσι όπως είναι γραμμένο το έργο, ενισχυμένο από τη σκηνοθετική και σκηνογραφική προσέγγιση, με τους αρχετυπικούς του χαρακτήρες και τον συμβολισμό του χώρου όπου κινούνται οι ήρωές μας, αντικατοπτρίζει τη σημερινή αποξένωση. Το κλείσιμο των ανθρώπων στον εαυτό τους. Τις νεκρές, βαλσαμωμένες επιθυμίες τους. Τον φόβο για το διαφορετικό, για το ξένο, το ανοίκειο.

Αντικατοπτρίζει τον εθισμό — στις ουσίες, στις οθόνες, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τον κωμικοτραγικό τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και πορευόμαστε στη ζωή.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Συγγραφέας: Έρικ Βέστφαλ
Μετάφραση/Απόδοση: Κώστας Φιλίππογλου και θίασος
Σκηνοθεσία: Κώστας Φιλίππογλου
Σκηνικά/Κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα
Μουσική: Ιάσονας Καφετζής
Video art & design: Αποστόλης Κουτσιανικούλης
Φωτισμοί: Βασίλης Κλωτσοτήρας
Φωτογραφίες: Αποστόλης Κουτσιανικούλης

Παραγωγή: Ομάδα ΒίΔα

Η παράσταση πραγματοποιείται με την επιχορήγηση του Υπουργείου Πολιτισμού

ΠΑΙΖΟΥΝ: Γιάννης Βαρβαρέσος, Βίκυ Καλπάκα, Δάφνη Καφετζή, Κώστας Φιλίππογλου