Πότε τα σάλια στον ύπνο παύουν να είναι “αθώα”;

Το σημάδι στο μαξιλάρι είναι αδιάψευστο: ένα υγρό σημάδι, λίγα σάλια που κύλησαν μέσα στη νύχτα, κατά τη διάρκεια του ύπνου. Μπορεί να ξυπνήσει κανείς απότομα και να σκουπίσει βιαστικά το στόμα του. Το φαινόμενο είναι συνηθισμένο και για τους περισσότερους δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το περιστασιακό σάλιο στον ύπνο είναι απολύτως φυσιολογικό. Όταν όμως επαναλαμβάνεται συχνά, όταν για παράδειγμα, κάποιος ξυπνά σχεδόν κάθε βράδυ με βρεγμένο μαξιλάρι, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι κάτι στον ύπνο ή στον οργανισμό δεν λειτουργεί σωστά.

«Όλοι μπορεί κάποια στιγμή να τρέξουμε σάλια στον ύπνο, μετά από ένα βαρύ δείπνο, ένα ποτό παραπάνω ή έναν σύντομο ύπνο στον καναπέ», λέει στο CNN ο δρ. Landon Duyka, κλινικός επίκουρος καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας – Χειρουργικής Κεφαλής και Τραχήλου στο Northwestern University Feinberg School of Medicine στο Σικάγο.

Ωστόσο, αν το φαινόμενο γίνεται επίμονο, αξίζει να διερευνηθεί. «Αν συμβαίνει συστηματικά και το μαξιλάρι είναι κάθε πρωί βρεγμένο, καλό είναι να απευθυνθείτε σε γιατρό, ιδιαίτερα αν πρόκειται για κάτι που εμφανίστηκε πρόσφατα, Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με κάποια διαταραχή ύπνου ή ακόμη και με νευρολογική πάθηση, όπως η νόσος Πάρκινσον», σημειώνει.

Τι μπορεί να προκαλεί το σάλιο στον ύπνο

Οι αιτίες μπορεί να είναι πολλές, σύμφωνα με τους ειδικούς, από εντελώς αθώες έως πιο σοβαρές.

«Αν κάποιος ανησυχεί, το πρώτο που προτείνω είναι μια μελέτη ύπνου στο σπίτι, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια βαθύτερη αιτία», εξηγεί ο δρ. Neil Hockstein, ιδρυτής και επικεφαλής ιατρικός διευθυντής της Parallel ENT & Allergy και κλινικός επίκουρος καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας στο Sidney Kimmel Medical College του Thomas Jefferson University στη Φιλαδέλφεια.

Υπνική άπνοια: Μία από τις πιθανές αιτίες είναι η υπνική άπνοια, μια δυνητικά σοβαρή διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της νύχτας, ακόμη και για έως και ένα λεπτό κάθε φορά.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι διακοπές της αναπνοής μπορεί να συμβαίνουν εκατοντάδες φορές μέσα σε ένα βράδυ.

«Όταν συμβαίνει αυτό, οι άνθρωποι συχνά αρχίζουν να αναπνέουν από το στόμα για να πάρουν περισσότερο αέρα. Έτσι το σάλιο συγκεντρώνεται και μπορεί να τρέξει προς τα έξω», εξηγεί ο Duyka.

Η υπνική άπνοια θεωρείται σοβαρή ιατρική κατάσταση. Αν κάποιος ροχαλίζει έντονα, ξυπνά συχνά με ξηροστομία ή παρατηρεί συστηματικά σάλιο στον ύπνο, καλό είναι να συμβουλευτεί ειδικό ύπνου.

Σύμφωνα με την American Academy of Sleep Medicine, περίπου 23,5 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ έχουν υπνική άπνοια χωρίς να έχουν διαγνωστεί. Χωρίς θεραπεία, η πάθηση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, διαβήτη, εγκεφαλικού επεισοδίου, κατάθλιψης ακόμη και πρόωρου θανάτου.

Αναπνοή από το στόμα: Η αναπνοή από το στόμα αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες. Ορισμένοι άνθρωποι έχουν εκ γενετής στενές ρινικές διόδους ή υποχωρημένη κάτω γνάθο, γεγονός που τους οδηγεί να αναπνέουν κυρίως από το στόμα.

Μια συγγενής απόκλιση του ρινικού διαφράγματος -όταν το λεπτό τοίχωμα που χωρίζει τα ρουθούνια είναι μετατοπισμένο και φράζει τη μία πλευρά της μύτης- μπορεί επίσης να ευθύνεται.

«Αν υποψιάζεστε ότι υπάρχει κάποια απόφραξη, όπως απόκλιση διαφράγματος ή διογκωμένες αδενοειδείς εκβλαστήσεις, είναι καλό να εξεταστείτε από ωτορινολαρυγγολόγο», λέει ο Hockstein. «Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση».

Στα κοινωνικά δίκτυα, διάσημοι και influencers συχνά προτείνουν τη χρήση ταινίας στο στόμα κατά τη διάρκεια του ύπνου, ώστε να αποφεύγεται η αναπνοή από το στόμα. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα οφέλη αυτής της πρακτικής δεν έχουν αποδειχθεί επιστημονικά.

Μάλιστα, πρόσφατη ανάλυση έδειξε ότι το κλείσιμο του στόματος με ταινία ή η χρήση ιμάντα στο πηγούνι μπορεί να ενέχει σοβαρό κίνδυνο ασφυξίας, ιδιαίτερα αν υπάρχει ρινική απόφραξη ή παλινδρόμηση.

Ο ειδικός στον ύπνο δρ. Brian Rotenberg, καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας στο Western University στον Καναδά, έχει επισημάνει ότι οι υποσχέσεις που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα δεν στηρίζονται απαραίτητα στην επιστήμη.

«Η ιδέα ότι θα μειωθεί η άπνοια, το ροχαλητό ή ότι θα αλλάξει το σχήμα της μύτης ή της γνάθου δεν επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα», σημειώνει.

Παλινδρόμηση οξέων: Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, δηλαδή η επιστροφή οξέων ή τροφής από το στομάχι προς τον οισοφάγο, μπορεί επίσης να προκαλέσει αυξημένη παραγωγή σάλιου.

Συμπτώματα όπως κακή γεύση στο στόμα, πόνος στο στήθος ή επιστροφή τροφής αποτελούν ενδείξεις της πάθησης.

«Πολλοί ασθενείς με παλινδρόμηση παρατηρούν ότι βήχουν περισσότερο τη νύχτα, επειδή παράγεται περισσότερο σάλιο», λέει ο Duyka. «Το σώμα προσπαθεί να εξουδετερώσει το οξύ, αλλάζοντας το pH στον οισοφάγο και “ξεπλένοντας” το οξύ».

Βουλωμένη μύτη και λοιμώξεις: Εποχικές αλλεργίες, κρυολόγημα, στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα, αμυγδαλίτιδα ή λοιμώξεις των ιγμορείων μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στους ρινικούς ιστούς και να μπλοκάρουν τις αεροφόρες οδούς.

Αυτό συχνά οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή σάλιου.

«Μια λοίμωξη όπως η αμυγδαλίτιδα μπορεί να αυξήσει τη σιελόρροια, ενώ ακόμη και μια πληγή στο στόμα μπορεί να προκαλέσει το ίδιο», εξηγεί ο Duyka. «Το σώμα παράγει περισσότερο σάλιο ως αμυντικό μηχανισμό για να απομακρύνει τα βακτήρια».

Οδοντιατρικά προβλήματα: Το σάλιο στον ύπνο μπορεί επίσης να σχετίζεται με προβλήματα στα δόντια, όπως το τρίξιμο των δοντιών ή μια κακή σύγκλειση μεταξύ άνω και κάτω γνάθου.

«Σε αυτές τις περιπτώσεις καλό είναι να συμβουλευτεί κανείς τον οδοντίατρό του, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στη σύγκλειση που μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια οδοντική συσκευή», λέει ο Hockstein.

Η στάση του σώματος στον ύπνο: Όσοι κοιμούνται στο πλάι ή μπρούμυτα είναι πιο πιθανό να παρατηρήσουν σάλιο στο μαξιλάρι, καθώς η βαρύτητα επιτρέπει στο σάλιο να κυλήσει προς τα έξω.

Αντίθετα, όταν κάποιος κοιμάται ανάσκελα, το σάλιο συνήθως παραμένει στο στόμα ή κατεβαίνει προς τον λαιμό.

Ωστόσο, άτομα με δυσκολία στην κατάποση μπορεί να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερη ηλικία.

«Οι περισσότεροι άνθρωποι θα βήξουν ή θα ξυπνήσουν αν υπάρχει πολύ σάλιο στο στόμα τους», λέει ο Duyka. «Σε ορισμένους ηλικιωμένους όμως αυτό το αντανακλαστικό δεν λειτουργεί το ίδιο καλά και το σάλιο μπορεί να περάσει στους πνεύμονες, κάτι που ονομάζουμε “σιωπηρή εισρόφηση”».

Η δυσκολία στην κατάποση μπορεί επίσης, σε σπάνιες περιπτώσεις, να αποτελεί πρώιμο σημάδι νευρολογικών παθήσεων.

«Δεν θέλω να τρομάξω τον κόσμο», λέει ο Hockstein, «αλλά υπάρχουν περιπτώσεις όπου κάποιος εμφανίζει δυσκολία στην κατάποση και, αν παρατηρήσεις προσεκτικά, μπορεί να περπατά λίγο πιο αργά ή να έχει μειωμένη έκφραση στο πρόσωπο, σημάδια που ενδέχεται να σχετίζονται με νόσο Πάρκινσον ή άλλη νευροεκφυλιστική νόσο».

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση

Όποιος ανησυχεί για τη σιελόρροια στον ύπνο μπορεί να απευθυνθεί σε ωτορινολαρυγγολόγο, ο οποίος θα αξιολογήσει τα συμπτώματα και, αν χρειαστεί, θα προτείνει μελέτη ύπνου.

«Θα ρωτήσω, για παράδειγμα: ροχαλίζετε; ξυπνάτε με πονοκέφαλο; σφίγγετε ή τρίζετε τα δόντια σας; νιώθετε υπνηλία μέσα στη μέρα;», λέει ο Hockstein. «Με βάση αυτές τις απαντήσεις θα αποφασίσω αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση».

Αν δεν διαπιστωθεί κάποια διαταραχή ύπνου ή ανατομικό πρόβλημα, οι ειδικοί καθησυχάζουν ότι το σάλιο στον ύπνο συνήθως δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας.

Σε περιπτώσεις όπου συνδέεται με κρυολόγημα ή αλλεργίες, μπορεί να βοηθήσει ακόμη και ένα απλό αντιισταμινικό φάρμακο που διατίθεται χωρίς συνταγή.