Τράπεζες: Στην Αθήνα, με φόντο τον πόλεμο, η επικεφαλής του SSM

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την οικονομία και το τραπεζικό σύστημα, η επικεφαλής του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM), Κλαούντια Μπουχ, βρίσκεται από σήμερα στην Αθήνα για σειρά επαφών με τις διοικήσεις των τραπεζών, την Τράπεζα της Ελλάδος και την κυβέρνηση.

Η επίσκεψή της πραγματοποιείται εν μέσω αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, η οποία επηρεάζει ήδη τις αγορές, το ενεργειακό κόστος και την καθημερινότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Το βασικό μήνυμα που θα στείλει ο επόπτης: οι τράπεζες πρέπει να είναι προετοιμασμένες για ένα πιο δύσκολο περιβάλλον. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, οι νέες πληθωριστικές πιέσεις και η πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων δημιουργούν ένα σκηνικό αυξημένων κινδύνων, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τόσο τη ζήτηση για δάνεια όσο και την ικανότητα αποπληρωμής των υφιστάμενων οφειλών.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κεφαλαιακή επάρκεια και στη ρευστότητα. Οι ελληνικές τράπεζες καλούνται να πείσουν τον SSM ότι διατηρούν ισχυρά «μαξιλάρια», ικανά να απορροφήσουν πιθανούς κραδασμούς από την οικονομία.

Αυτό συνδέεται άμεσα και με τη μερισματική πολιτική, δηλαδή τα χρήματα που επιστρέφουν στους μετόχους. Όσο μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα, τόσο πιο προσεκτικοί εμφανίζονται οι επόπτες στο να δώσουν «πράσινο φως» για υψηλές διανομές κερδών τα επόμενα χρόνια.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθούν και τα νέα επιχειρησιακά σχέδια (business plans) των τραπεζών. Οι εποπτικές αρχές εξετάζουν όχι μόνο τους στόχους κερδοφορίας, αλλά και το κατά πόσο αυτοί είναι ρεαλιστικοί σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Με απλά λόγια, θέλουν να διαπιστώσουν αν οι τράπεζες μπορούν να συνεχίσουν να γράφουν κέρδη χωρίς να αυξάνουν τον κίνδυνο στους ισολογισμούς τους.

Σημαντικό κομμάτι των επαφών θα αφορά και το ενδεχόμενο δημιουργίας νέας γενιάς «κόκκινων» δανείων. Αν η κρίση στη Μέση Ανατολή διαρκέσει και το ενεργειακό κόστος παραμείνει υψηλό, τότε επιχειρήσεις και νοικοκυριά θα βρεθούν υπό πίεση. Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι δανειολήπτες μπορεί να δυσκολευτούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, κάτι που θα επηρεάσει άμεσα τις τράπεζες.

Ήδη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ζητήσει από τα πιστωτικά ιδρύματααναλυτικά στοιχεία για το πώς επηρεάζονται οι πελάτες τους και τα χαρτοφυλάκιά τους από τη νέα κρίση.

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στις άμεσες επιπτώσεις, αλλά και στους έμμεσους κινδύνους, όπως η μείωση της κατανάλωσης, η επιβράδυνση των επενδύσεων και η αύξηση της αβεβαιότητας.

Ψυχραιμία

Παρά τις ανησυχίες, οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζονται καλύτερα προετοιμασμένες σε σχέση με το παρελθόν. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταφέρει να μειώσουν σημαντικά τα «κόκκινα» δάνεια, με τον δείκτη μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων να υποχωρεί κάτω από το 3%. Την ίδια στιγμή, διατηρούν υψηλά επίπεδα ρευστότητας, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ωστόσο, υπάρχουν και σημάδια που προβληματίζουν. Η κεφαλαιακή επάρκεια έχει παρουσιάσει μια μικρή κάμψη, ενώ η πτώση των επιτοκίων το προηγούμενο διάστημα έχει πιέσει τα έσοδα από τόκους. Παρ’ όλα αυτά, οι τράπεζες κατάφεραν να διατηρήσουν ισχυρή κερδοφορία, αξιοποιώντας κυρίως τις προμήθειες και τον περιορισμό του κόστους.

Στο νέο περιβάλλον, καθοριστικό ρόλο θα παίξουν και οι αποφάσεις της ΕΚΤ για τα επιτόκια. Αν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για νέες αυξήσεις μέσα στο 2026, τότε το κόστος δανεισμού θα αυξηθεί εκ νέου, επηρεάζοντας άμεσα στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια. Αυτό θα μπορούσε να φρενάρει τη ζήτηση για νέα χρηματοδότηση, αλλά και να πιέσει όσους ήδη έχουν δανειακές υποχρεώσεις.

Ζητούμενο η ισορροπία

Το μεγάλο στοίχημα για τις ελληνικές τράπεζες είναι να διατηρήσουν την ισορροπία: από τη μία να συνεχίσουν να στηρίζουν την οικονομία με νέα δάνεια και από την άλλη να προστατεύσουν τους ισολογισμούς τους από νέους κινδύνους. Η επίσκεψη της Κλαούντια Μπουχ στην Αθήνα έρχεται ακριβώς σε αυτή τη φάση, όπου η πρόοδος των τελευταίων ετών δοκιμάζεται σε ένα πιο αβέβαιο διεθνές περιβάλλον.

Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα των εποπτών είναι ξεκάθαρο: προσοχή, αυξημένη επιφυλακή και ισχυρά «μαξιλάρια» για κάθε ενδεχόμενο.