Γιατί οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων δεν λένε να πέσουν

Μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται για τους ταξιδιώτες παγκοσμίως: αυξημένες χρεώσεις, περιορισμένες επιλογές πτήσεων και διλήμματα για το αν ένα ταξίδι αξίζει τελικά το κόστος του.

Η αιτία εντοπίζεται στις έντονες διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου και των αεροπορικών καυσίμων, οι οποίες εκτοξεύτηκαν μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τις συγκρούσεις κοντά στα Στενά του Ορμούζ — ένα κομβικό σημείο για τον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου.

«Η αστάθεια είναι το κλειδί της υπόθεσης», αναφέρει ο Shye Gilad στο AP, πρώην κυβερνήτης αεροσκαφών και νυν καθηγητής στη σχολή διοίκησης επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Georgetown. «Αυτή τη στιγμή, οι αεροπορικές εταιρείες προσπαθούν να ποντάρουν στις μελλοντικές εξελίξεις».

Οι εταιρείες αντιδρούν περικόπτοντας δρομολόγια και αναπροσαρμόζοντας τις τιμές. Σύμφωνα με ειδικούς, οι αλλαγές αυτές θα επηρεάσουν ανομοιόμορφα την αγορά, αλλά τελικά θα αγγίξουν σχεδόν κάθε κατηγορία ταξιδιώτη.

Οι αεροπορικές χαμηλού κόστους (budget airlines) και οι επιβάτες που τις προτιμούν αναμένεται να πληγούν πρώτοι και περισσότερο. Ωστόσο, ούτε οι ταξιδιώτες της διακεκριμένης θέσης (premium cabins) θα γλιτώσουν από τις αυξήσεις και τα λιγότερο βολικά δρομολόγια.

Το θρίλερ των τιμών

Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν σκαμπανεβάσματα τις τελευταίες εβδομάδες. Αφού ξεπέρασαν για λίγο τα 119 δολάρια το βαρέλι, υποχώρησαν την Τετάρτη κάτω από τα 95 δολάρια, μετά την ανακοίνωση του Τραμπ για εκεχειρία δύο εβδομάδων στη Μέση Ανατολή. Όμως η αβεβαιότητα παραμένει, ειδικά μετά το εκ νέου κλείσιμο των Στενών από το Ιράν ως απάντηση στα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο.

«Όταν οι τιμές αλλάζουν απότομα και προς τις δύο κατευθύνσεις, είναι πολύ δύσκολο για τις εταιρείες να κάνουν προβλέψεις», εξηγεί ο Gilad. Αυτό εξηγεί γιατί υπάρχει χρονική καθυστέρηση μεταξύ της πτώσης των τιμών του πετρελαίου και της αντίστοιχης μείωσης στις τιμές των εισιτηρίων. Οι αεροπορικές μπορεί να χρειαστούν μήνες, ή και έναν χρόνο, για να προσαρμόσουν τους ναύλους, περιμένοντας τη σταθεροποίηση της αγοράς ενέργειας.

«Με το κόστος των καυσίμων σε αυτά τα επίπεδα, τίποτα δεν μπορεί να θεωρηθεί προσωρινό», δήλωσε ο CEO της Delta Air Lines, Ed Bastian, μετά την απόφαση της εταιρείας να αυξήσει τις χρεώσεις για τις παραδιδόμενες αποσκευές.

Παγκόσμια πίεση, τοπικές επιπτώσεις

Ο Bastian σημείωσε ότι οι υψηλές τιμές καυσίμων αναμένεται να προσθέσουν 2 δισεκατομμύρια δολάρια στα λειτουργικά έξοδα της Delta μόνο για το δεύτερο τρίμηνο. Αντίστοιχα, ο CEO της United Airlines, Scott Kirby, προειδοποίησε το προσωπικό ότι αν οι τιμές παραμείνουν υψηλές, το ετήσιο επιπλέον κόστος θα αγγίξει τα 11 δισεκατομμύρια δολάρια — ποσό υπερδιπλάσιο από τα κέρδη της εταιρείας στην πιο κερδοφόρα χρονιά της.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (IATA), η μέση παγκόσμια τιμή του αεροπορικού καυσίμου έφτασε τα 209 δολάρια ανά βαρέλι την περασμένη εβδομάδα, από περίπου 99 δολάρια στα τέλη Φεβρουαρίου.

Το κόστος αυτό μετακυλίεται ήδη στους επιβάτες. Εταιρείες όπως οι Delta, United, Southwest και JetBlue αύξησαν τις χρεώσεις αποσκευών. Η United προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, εφαρμόζοντας το μοντέλο «πλήρωσε μόνο για ό,τι θες» και στις premium θέσεις, μετατρέποντας παροχές όπως η επιλογή θέσης ή τα εισιτήρια με δυνατότητα επιστροφής χρημάτων σε προαιρετικές πρόσθετες χρεώσεις.

Σε διεθνές επίπεδο, η Cathay Pacific αύξησε τους επίναυλους καυσίμων κατά 34%, ενώ οι Air India, Emirates, Lufthansa και KLM προχώρησαν επίσης σε αναπροσαρμογές για να ανταπεξέλθουν στην αστάθεια.

Περικοπές δρομολογίων για εξοικονόμηση πόρων

Για πολλούς, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το χρήμα αλλά και η αβεβαιότητα. Ο Bill Moorehouse, στέλεχος σε εταιρεία τεχνολογίας, ταξιδεύει τακτικά για δουλειά. «Όταν έχεις ένα αυστηρό πρόγραμμα, δεν θέλεις αστάθμητους παράγοντες. Τώρα νιώθεις ότι όλα μπορούν να πάνε στραβά», λέει ο ίδιος, επιλέγοντας προς το παρόν να μείνει κοντά στη βάση του.

Οι αεροπορικές εταιρείες μειώνουν το πτητικό τους έργο. Η BNP Paribas εκτιμά ότι τα παγκόσμια δρομολόγια για τον Απρίλιο μειώθηκαν κατά 5% έναντι του αρχικού σχεδιασμού. Οι μεγαλύτερες περικοπές γίνονται στη Μέση Ανατολή, αλλά και σε Ευρώπη, Ασία και Βόρεια Αμερική.

Η United Airlines αναστέλλει προσωρινά λιγότερο κερδοφόρα δρομολόγια, στοχεύοντας κυρίως σε νυχτερινές πτήσεις και ημέρες με χαμηλή κίνηση (Τρίτη, Τετάρτη, Σάββατο). Η Delta, από την πλευρά της, ακύρωσε τα σχέδια για αύξηση των θέσεων το φετινό καλοκαίρι.

Ταξίδια στον «αέρα»

Αυτές οι κινήσεις δείχνουν ότι οι μεγάλες εταιρείες είναι σε καλύτερη θέση να αντέξουν την κρίση σε σχέση με τις low-cost, οι οποίες έχουν λιγότερα περιθώρια ελιγμών.

«Οι ταξιδιώτες αναψυχής και οι οικονομικά ευαίσθητοι επιβάτες θα το νιώσουν περισσότερο, γιατί το επιπλέον κόστος μπορεί να είναι ο καθοριστικός παράγοντας για το αν θα ταξιδέψουν ή όχι», σημειώνει ο Gilad.