WSJ: Το σχέδιο της Ευρώπης για ένα ΝΑΤΟ χωρίς τον Τραμπ

Οι συνεχείς απειλές Τραμπ περί αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ έχουν ωθήσει την Ευρώπη να καταρτίσει ένα εφεδρικό σχέδιο που αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι η θα μπορεί να αμυνθεί χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες στρατιωτικές δομές της Συμμαχίας σε περίπτωση που ο Αμερικανός πρόεδρος κάνει πράξη τις απειλές.

Οπως αποκαλύπτει η Wall Street Journal, με τις ευλογίες πλέον και της Γερμανίας, οι αξιωματούχοι που εργάζονται πάνω σε αυτό το σχέδιο, το οποίο ορισμένοι αποκαλούν «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ», επιδιώκοντας να τοποθετήσουν περισσότερους Ευρωπαίους σε θέσεις διοίκησης και ελέγχου και παράλληλα να αντικαταστήσουν τα στρατιωτικά μέσα των ΗΠΑ με τα δικά τους.

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στοχεύουν στη διατήρηση της αποτροπής έναντι της Ρωσίας και άλλων εν δυνάμει απειλών, ακόμη και αν η Ουάσιγκτον αποσύρει τις δυνάμεις της από την Ευρώπη ή αρνηθεί να την υπερασπιστεί, όπως έχει πει ο Τραμπ.

Τα σχέδια, η επεξεργασία των οποίων ξεκίνησε πέρυσι, επιταχύνθηκαν μετά την απειλή του Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία από τη Δανία -μέλος του ΝΑΤΟ- ενώ πλέον και αποκτούν πιο επείγοντα χαρακτήρα λόγω της άρνησης της Ευρώπης να υποστηρίξει τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν – κάτι που έχει εξοργίσει τον Αμερικανό πρόεδρο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αλλαγή στάσης του Βερολίνου. Για δεκαετίες, η Γερμανία αντιστεκόταν στις εκκλήσεις για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή κυριαρχία στην άμυνά της, προτιμώντας την Αμερική ως τον απόλυτο εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Αυτό αλλάζει τώρα υπό τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

”Η πρόκληση είναι τεράστια. Ολόκληρη η δομή του ΝΑΤΟ είναι χτισμένη γύρω από την αμερικανική ηγεσία σχεδόν σε κάθε επίπεδο, από την υλικοτεχνική υποστήριξη και τις υπηρεσίες πληροφοριών έως την ανώτατη στρατιωτική διοίκηση της Συμμαχίας” σημειώνει η WSJ.

Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν πλέον να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος αυτών των ευθυνών – κάτι που ο Τραμπ απαιτούσε εδώ και καιρό. Η Συμμαχία θα είναι «περισσότερο υπό ευρωπαϊκή ηγεσία», δήλωσε πρόσφατα με νόημα ο Γενικός Γραμματέας της, Μαρκ Ρούτε.

Η διαφορά τώρα είναι ότι οι Ευρωπαίοι λαμβάνουν μέτρα με δική τους πρωτοβουλία, και όχι ως αποτέλεσμα της πίεσης των ΗΠΑ. Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ χαρακτήρισε τους Ευρωπαίους συμμάχους «δειλούς» και αποκάλεσε το ΝΑΤΟ «χάρτινο τίγρη», προσθέτοντας «ο Πούτιν το ξέρει αυτό».

«Η μετατόπιση του βάρους από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη είναι σε εξέλιξη και θα συνεχιστεί… ως μέρος της στρατηγικής άμυνας και εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ», δήλωσε ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, ένας από τους ηγέτες που εμπλέκονται στα σχέδια.

Νωρίτερα αυτό το μήνα, ο Τραμπ απείλησε να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ λόγω της άρνησης των συμμάχων να υποστηρίξουν τον πόλεμο του κατά του Ιράν, λέγοντας ότι η κίνηση αυτή ήταν «απαράδεκτη». Οποιαδήποτε αποχώρηση από τη συμμαχία θα απαιτούσε την έγκριση του Κογκρέσου, αλλά ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμα να μετακινήσει στρατεύματα ή πόρους εκτός Ευρώπης, ή να αρνηθεί την υποστήριξη, χρησιμοποιώντας την εξουσία του ως αρχιστράτηγος.

Αμέσως μετά την απειλή του Τραμπ, ο Στουμπ του τηλεφώνησε για να τον ενημερώσει σχετικά με τα σχέδια της Ευρώπης για την ενίσχυση της άμυνάς της, σύμφωνα με το επίμαχο δημοσίευμα.

Η στροφή της Γερμανίας άνοιξε το δρόμο για μια ευρύτερη συμφωνία μεταξύ άλλων χωρών, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Πολωνία, οι σκανδιναβικές χώρες και ο Καναδάς, οι οποίες τώρα παρουσιάζουν το σχέδιο έκτακτης ανάγκης ως μια «συμμαχία των προθύμων» εντός του ΝΑΤΟ.

Ο σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης έχει τώρα μετατραπεί σε αντιμετώπιση πρακτικών στρατιωτικών ζητημάτων, όπως το ποιος θα διαχειριζόταν την αεροπορική και πυραυλική άμυνα του ΝΑΤΟ, τους διαδρόμους ενίσχυσης προς την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, τα δίκτυα εφοδιαστικής και τις μεγάλες περιφερειακές ασκήσεις, σε περίπτωση που οι Αμερικανοί αξιωματικοί αποσυρθούν. Αυτά παραμένουν οι μεγαλύτερες προκλήσεις.

Αξιωματούχοι τονίζουν ότι η επαναφορά της στρατιωτικής θητείας αποτελεί έναν άλλο παράγοντα κρίσιμο για την επιτυχία του σχεδίου. Πολλές χώρες την κατάργησαν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. «Δεν πρόκειται να δώσω συμβουλές σε καμία ευρωπαϊκή χώρα, αλλά όσον αφορά την πολιτική αγωγή, την εθνική ταυτότητα και την εθνική ενότητα, πιθανώς δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία», δήλωσε ο Στουμπ.

Οι εμπλεκόμενοι αξιωματούχοι επιθυμούν επίσης να επιταχύνουν την ευρωπαϊκή παραγωγή ζωτικού εξοπλισμού σε τομείς όπου η Ευρώπη υστερεί έναντι των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων υποβρύχιου πολέμου, διαστημικών και αναγνωριστικών δυνατοτήτων, ανεφοδιασμού εν πτήσει και αεροπορικής κινητικότητας.

Η ανακοίνωση της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου τον περασμένο μήνα σχετικά με ένα κοινό πρόγραμμα για την ανάπτυξη πυραύλων κρουζ με τεχνολογία στελθ και υπερηχητικών όπλων είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας πρωτοβουλίας.

Η υλοποίηση του στόχου θα είναι δύσκολη. Ο Ανώτατος Διοικητής των Συμμαχικών Δυνάμεων στην Ευρώπη είναι πάντα Αμερικανός, και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να παραχωρήσουν αυτή τη θέση.

Κανένα ευρωπαϊκό μέλος δεν έχει επαρκές κύρος εντός του ΝΑΤΟ για να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ στην ηγεσία, εν μέρει επειδή μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να παρέχουν την πυρηνική ομπρέλα σε ολόκληρη την ήπειρο.

Οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν όλο και περισσότερους ηγετικούς ρόλους, αλλά εξακολουθούν να στερούνται κρίσιμων δυνατοτήτων λόγω των ετών υπο-χρηματοδότησης και της εξάρτησης από τις ΗΠΑ.

Η μετάβαση, σε κάθε περίπτωση, δείχνει να έχει ήδη ξεκινήσει, συνεχίζει η WSJ.  Ένας αυξανόμενος αριθμός βασικών διοικητικών θέσεων του ΝΑΤΟ κατέχεται πλέον από Ευρωπαίους, ενώ πολλές σημαντικές ασκήσεις που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα ή έχουν προγραμματιστεί για τους επόμενους μήνες θα διεξαχθούν υπό την ηγεσία ευρωπαϊκών δυνάμεων – ιδίως στη σκανδιναβική περιοχή, όπου η Συμμαχία συνορεύει με τη Ρωσία.

Ένα ιδιαίτερα δύσκολο κενό υπάρχει στον τομέα των πληροφοριών και της πυρηνικής αποτροπής. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι καμία αναδιάταξη στρατευμάτων δεν μπορεί να αντικαταστήσει γρήγορα τα αμερικανικά συστήματα δορυφόρων, επιτήρησης και προειδοποίησης πυραύλων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αξιοπιστίας του ΝΑΤΟ, αφήνοντας τη Γαλλία και τη Βρετανία υπό πίεση να επεκτείνουν τόσο τον πυρηνικό όσο και τον στρατηγικό ρόλο τους στον τομέα των πληροφοριών.

Ο ίδιος ο Τραμπ φαίνεται να αναγνωρίζει ότι η Γροιλανδία ήταν το σημείο καμπής. «Όλα ξεκίνησαν, αν θέλετε να μάθετε την αλήθεια, από τη Γροιλανδία», είπε σχετικά με την απειλή του να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ. «Θέλουμε τη Γροιλανδία. Δεν θέλουν να μας τη δώσουν και είπα: “Εντάξει, αντίο”».