Οι μακάκοι του Γιβραλτάρ τρώνε λάσπη για να σώσουν το στομάχι τους από το junk food των τουριστών

Αγέλες πιθήκων που ζουν στον Βράχο του Γιβραλτάρ έμαθαν να τρώνε λάσπη, στην προσπάθειά τους να ηρεμήσουν τα στομάχια τους μετά από όλο αυτό το πρόχειρο φαγητό που τρώνε – και μερικές φορές κλέβουν – από πλήθη τουριστών.

Οι ερευνητές εντόπισαν την σκόπιμη κατανάλωση λάσπης, γνωστή ως γεωφαγία, ενώ παρατηρούσαν ομάδες μακάκων Βερβερίνων στην περιοχή. Διαπίστωσαν ότι οι πίθηκοι που είχαν την μεγαλύτερη επαφή με τους τουρίστες έτρωγαν το περισσότερο χώμα και η κατανάλωσή του κορυφωνόταν κατά την εορταστική περίοδο.

Περίπου 230 μακάκοι ζουν στο Γιβραλτάρ σε οκτώ ξεχωριστές ομάδες και, ενώ οι τοπικές αρχές τους παρέχουν καθημερινά φρούτα, λαχανικά και σπόρους, οι τουρίστες τους ταΐζουν τακτικά με σνακ, από σακουλάκια με πατατάκια και σοκολάτες μέχρι M&M’s και παγωτά.

Οι παρατηρήσεις δεν αποδεικνύουν γιατί οι πίθηκοι τρώνε χώμα, αλλά οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι έχει προστατευτική επίδραση στο πεπτικό σύστημα, όπως σημειώνει ο Guardian. Οι μόνοι μακάκοι στον βράχο που δεν εθεάθησαν να τρώνε χώμα ανήκαν σε μια ομάδα που είναι απομονωμένη από επισκέπτες και τουρίστες.

Ο Δρ. Συλβάν Λεμουάν, οικολόγος συμπεριφοράς πρωτευόντων στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, δήλωσε ότι οι πίθηκοι μπορεί να τρώνε το χώμα για να αποκαταστήσουν την ισορροπία στο μικροβίωμα του εντέρου τους, τους πληθυσμούς των μικροβίων που ζουν στο πεπτικό σύστημα, οι οποίοι διαταράσσονται από τα λιπαρά, αλμυρά και ζαχαρούχα σνακ που καταναλώνουν οι πίθηκοι.

«Πιστεύουμε ότι η κατανάλωση αυτού του πρόχειρου φαγητού διαταράσσει τη σύνθεση του μικροβιώματος και γνωρίζουμε ότι τα βακτήρια και τα μέταλλα στο έδαφος μπορούν να βοηθήσουν στην ανασύνθεση του μικροβιώματος και στην άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων», δήλωσε ο Λεμουάν. «Πιστεύουμε ότι υπάρχει μια προστατευτική επίδραση του εδάφους».

Παρατηρήσεις μεταξύ του καλοκαιριού του 2022 και της άνοιξης του 2024 διαπίστωσαν ότι σχεδόν το ένα πέμπτο όλων των τροφίμων που κατανάλωναν οι μακάκοι ήταν πρόχειρο φαγητό από τουρίστες. Οι μακάκοι που ζούσαν γύρω από την κορυφή του βράχου, η οποία είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στους τουρίστες, ήταν περισσότερο από διπλάσιες πιθανότητες να φάνε πρόχειρο φαγητό από άλλους. Κατανάλωναν επίσης το περισσότερο χώμα.

Ο Λεμουάν είπε ότι οι πίθηκοι τάιζαν πρόχειρο φαγητό από ντόπιους αλλά και από τουρίστες που τους επισκέπτονταν, οι οποίοι τους πρόσφεραν αλατισμένα φιστίκια, σοκολάτες, πατατάκια, αποξηραμένα ζυμαρικά, ψωμί, Coca-Cola, χυμό πορτοκάλι, M&M’s, παγωτό και άλλα. «Υπάρχει πολύ παγωτό. Λατρεύουν τα Magnums και τα Cornettos. Αυτό που δεν τους αρέσει πολύ είναι το σορμπέ».

Συνολικά, οι ερευνητές κατέγραψαν 44 πιθήκους να τρώνε χώμα σε 46 περιπτώσεις. Σε τρεις περιπτώσεις, οι μακάκοι έφαγαν χώμα λίγο αφότου τους έδωσαν παγωτό, μπισκότα ή ψωμί. Όταν ο αριθμός των επισκεπτών μειώθηκε τον χειμώνα, οι πίθηκοι ήταν 40% λιγότερο πιθανό να φάνε τουριστικό φαγητό και περισσότερο από 30% λιγότερο πιθανό να φάνε χώμα.

Γράφοντας στο Scientific Reports, οι ερευνητές περιγράφουν πώς οι πίθηκοι φαίνεται να μαθαίνουν τη συνήθεια από άλλους, με τους μακάκους να προτιμούν διαφορετικούς τύπους εδάφους ανάλογα με την ομάδα τους. Οι περισσότεροι πίθηκοι αναζητούν την terra rossa, ή κόκκινο άργιλο, που βρίσκεται σε όλο το Γιβραλτάρ, αλλά η ομάδα Ape’s Den, η οποία καταλαμβάνει τις χαμηλότερες δυτικές πλαγιές, προτιμά το έδαφος που είναι φραγμένο με πίσσα από λακκούβες σε ασφαλτοστρωμένους δρόμους.

Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο τρώνε χώμα, ιδιαίτερα οι έγκυες γυναίκες σε μέρη της Αφρικής, της Ασίας και της Νότιας Αμερικής, όπου καταναλώνεται για να βοηθήσει με τη ναυτία ή για να παρέχει κρίσιμα μέταλλα. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν παρατήρησαν αύξηση στην κατανάλωση χώματος μεταξύ των εγκύων ή θηλαζουσών πιθήκων, γεγονός που υποδηλώνει ότι η συμπεριφορά αυτή δεν οφείλεται στην ανάγκη συμπλήρωσης της διατροφής τους.

Αντ’ αυτού, ο Λεμουάν είπε ότι οι μακάκοι φαινόταν να τρώνε το χώμα για να «προστατεύσουν το πεπτικό τους σύστημα» από σνακ υψηλής ενέργειας και χαμηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες και πρόχειρο φαγητό που είναι γνωστό ότι προκαλούν στομαχικές διαταραχές σε ορισμένα πρωτεύοντα θηλαστικά.

Στους τουρίστες ζητείται να μην αγγίζουν ή ταΐζουν τις μαϊμούδες στο Γιβραλτάρ, αλλά ο κανόνας δεν εφαρμόζεται σωστά. Ενώ το πρόχειρο φαγητό μπορεί να είναι επιβλαβές για τους μακάκους, το ίδιο ισχύει και για το έδαφος, καθώς μεγάλο μέρος του βρίσκεται κοντά σε πολυσύχναστους δρόμους πάνω στο βράχο. «Υπάρχουν πολλά οχήματα που περνούν κάθε μέρα και τα περισσότερα δεν είναι ακόμα ηλεκτρικά», είπε ο Λεμουάν. «Θέλουμε να αναλύσουμε το έδαφος. Μας ενδιαφέρει πολύ να δούμε τα επίπεδα ρύπων».

Η Δρ. Πόλα Πέμπσγουορθ, πρωτευοντολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Σαν Αντόνιο, δήλωσε ότι η γεωφαγία εξυπηρετούσε πολλαπλούς σκοπούς που συνδέονται με την αποτοξίνωση και την πρόσληψη μεταλλικών στοιχείων. Στη δική της εργασία σε μπαμπουίνους τσάκμα στη Νότια Αφρική, οι πίθηκοι κατανάλωναν σημαντικές ποσότητες χώματος, πιθανώς ως απόκριση σε φυτικές τοξίνες.

«Η ιδέα ότι η κατανάλωση εδάφους μπορεί να βοηθήσει τους πιθήκους να αντιμετωπίσουν την τροφοδοσία των τουριστών είναι επίσης εύλογη και έχει καταγραφεί στο Πάρκο Πιθήκων Arashiyama [της Ιαπωνίας]. Ωστόσο, ενώ η γεωφαγία μπορεί να χρησιμεύσει ως μηχανισμός αντιμετώπισης, μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση διαχείρισης είναι η μείωση ή η εξάλειψη της τροφοδοσίας με ανθρώπινες τροφές», είπε.