Η χαρτοταινία γίνεται έργο τέχνης στα χέρια της Βαρβάρας Μαυρακάκη

Με την χαρτοταινία ως βασικό της υλικό, η Βαρβάρα Μαυρακάκη αποδεικνύει για άλλη μια φορά την ικανότητά της να μεταμορφώνει τα πιο απλά και εύθραυστα υλικά σε έργα τέχνης γεμάτα συναισθηματική ένταση και βάθος.

Στην ατομική της έκθεση “εν λευκώ“, που φιλοξενείται στην αίθουσα τέχνης έκφραση – Γιάννα Γραμματοπούλου από τις 14 Μαΐου έως τις 6 Ιουνίου 2026, η καλλιτέχνιδα αποκαλύπτει τη δύναμη της χαρτοταινίας, δημιουργώντας ανάγλυφες μορφές που αναδύονται σταδιακά μέσα από την επαναλαμβανόμενη και πειθαρχημένη χειρονομία της.

Η χρήση της χαρτοταινίας, με τη χαρακτηριστική της ευθραυστότητα και υπακοή, επιτρέπει στην Βαρβάρα Μαυρακάκη να πειραματιστεί με τις δυνατότητες του υλικού της, αφήνοντάς το να εξελιχθεί οργανικά. Η συνεχής επανάληψη των κινήσεων, οι πιέσεις και οι μετατοπίσεις των επιφανειών συνθέτουν μια διαλογιστική διαδικασία, όπου η κάθε κίνηση ενσωματώνεται σε ένα σύστημα μέτρησης και συγκέντρωσης.

Η συνεργασία της με τον επιμελητή Κώστα Πράπογλου υπήρξε καθοριστική για την έκθεση, δίνοντας στην καλλιτέχνιδα την ελευθερία να εκφράσει την πορεία αυτής της δουλειάς με τον πιο διακριτικό αλλά και δυναμικό τρόπο.

Η ίδια αναφέρει στο NEWS 24/7 για το πώς προέκυψε η έκθεση αυτή και ο τίτλος της “από την πρώτη μου έκθεση το 1986 στη Γκαλερί Dada έως το 1996 στη Μέδουσα Αίθουσα Τέχνης, σε όλες τις εκθέσεις που μεσολάβησαν, το χρώμα ήταν έντονα παρόν. Εν τω μεταξύ διάφορα υλικά άρχισαν να εισβάλουν στη δουλειά μου, όπως χαρτί, ύφασμα, μέταλλο, γύψος, χαρτοταινία. Οι χρωματικοί τόνοι έπεσαν ώστε το μαύρο και το άσπρο να κυριαρχούν. Αυτή τη φορά το βασικό μου υλικό είναι η λευκή χαρτοταινία. Αφήνομαι στις δυνατότητες της «εν λευκώ», την εμπιστεύομαι. Και τέλος αφήνω το έργο μου στην κρίση των θεατών «εν λευκώ».

Ποια είναι η βασική ιδέα που διατρέχει τη συγκεκριμένη ενότητα των έργων;

Τα θέματα είναι πολλά, το υλικό ένα που επαναλαμβάνεται σε όλα τα έργα. Παίρνω την ύλη της επιλογής μου, παρατηρώ τη μορφή της, τις διαστάσεις, το χρώμα, τη συμπεριφορά της. Ψάχνω τις δυνατότητες της σε σχέση με τις δικές μου και σιγά-σιγά προκύπτουν εικόνες που προϋπάρχουνασυνείδητα μέσα μου. Κοσμήματα, χώροι, δέντρα, πρόσωπα, σώματα. Τελικά, η βασική ιδέα της ενότητας είναι η ευτελής χαρτοταινία που φιλοδοξεί να γίνει τέχνη.

Γιατί επιλέγετε τη χαρτοταινία ως βασικό υλικό;

Με ελκύουν τα εύθραυστα υλικά, πολλές φορές τα ευτελή. Η χαρτοταινία είναι υπάκουη, σχίζεται, κόβεται, καρφώνεται, την κολλάς, την ξεκολλάς, όπως και όποτε θέλεις. Την καταστρέφεις αλύπητα και ξαναρχίζεις από την αρχή. Ξοδεύεις χρόνο, πολύ χρόνο, αυτό σε βοηθά να εμβαθύνεις την πρόθεσή σου και να κερδίσεις το ανάγλυφο.

Πώς ενσωματώνονται μνημονικές εικόνες (δέντρα, τοπία, ίχνη) στα έργα σας και τι ρόλο παίζει τοασυνείδητο στη δημιουργική σας διαδικασία;

Συνήθως ξεκινώ ένα έργο χωρίς σχέδιο. Είναι κάτι σαν ανίχνευση. Πιάνομαι από κάποιο στοιχείο του υλικού μου, μία ζάρα, ένα σημάδι, μία γραμμή δική μου και συνεχίζω αντιμετωπίζοντας το έργο σαν ίσος προς ίσον. Του προτείνω και μου προτείνει. Περισσότερο παρατηρώ και λιγότερο πράττω ώσπου αρχίζει να διαγράφεται το θέμα. Από εκεί και πέρα τελειώνω μόνο όταν αυτό που έχω απέναντί μουαυτονομείται. Και τότε συνειδητοποιώ τις διασυνδέσεις του με το ασυνείδητο, τη σχέση του με τις εσωτερικές μου αποσκευές.

Με ποιόν τρόπο εμφανίζεται η ανθρώπινη παρουσία μέσα από απουσία ή αποτύπωμα;

Είναι το αίσθημα που αποπνέει ένα έργο. Ενώ δεν βλέπεις τον άνθρωπο, νιώθεις πως είναι εκεί.Μπορείς ακόμη να σκεφτείς μια ιστορία που συμβαίνει και ο κάθε θεατής εάν προκληθεί από το έργο, μπορεί να φτιάξει τη δική του. Έτσι, εξάλλου νομίζω ότι λειτουργεί το έργο τέχνης. Ελεύθερα και προσωπικά!

Πώς συνδέεται αυτή η νέα δουλειά με προηγούμενες ενότητες των έργων σας;

Οι δουλειές μου ήταν πάντα διαφορετικές και αναγνωρίσιμες. Αναφέρονταν στο χώρο και στο χρόνο. Ο χώρος φανερός, διαφανής σε πρώτο και σε δεύτερο πλάνο, το μέσα και το έξω. Τον συναντάς παντού στα γυναικεία σώματα, στα σκαριά, στα περιβάλλοντα, στις εγκαταστάσεις.

Ο χρόνος προκύπτει ρυθμικά με επαναλήψεις στοιχείων, γραμμών, συμβόλων, αποσιωπητικών. Τα υλικά διάφορα, ύφασμα, χαρτί, μέταλλο, γύψος, χαρτοταινία, έργα επίπεδα, έργα χώρου, έργα ανάγλυφα. Όλη η δουλειά μου διαπερνάται από αυτά τα στοιχεία. Η διαφορά είναι το υλικό κάθε φορά και η επεξεργασία του.

Πόσο σημαντικός είναι ο χρόνος στη διαμόρφωση των έργων σας και ποιες είναι οι επόμενες κατευθύνσεις που σας ενδιαφέρει να εξερευνήσετε;

Ο χρόνος είναι άχρονος. Το κάθε έργο θα πάρει τον καιρό που του χρειάζεται για να ολοκληρωθεί. Αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου. Όσο για τις επόμενες κατευθύνσεις, είναι πολλές. Έχω έτοιμες δουλειές που δεν τις έδειξα ποτέ, όπως οι χάρτες μου, τα τάματα, κλπ. Και το κυριότερο, να κάνω ένα βιβλίο που να αναφέρεται στο σύνολο της δουλειάς μου.

Και με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιμελητή της έκθεσης, Κώστα Πράπογλου. Η συνάντηση και η ουσιαστική συνομιλία μαζί του υπήρξαν καθοριστικές για την παρουσίαση αυτής της δουλειάς, η οποία ξεκίνησε πριν από εννέα χρόνια.