Νέο χωροταξικό ΑΠΕ: Αυστηρότεροι κανόνες για τα νέα αιολικά

Σε μια νέα φάση εισέρχεται η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, καθώς το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ που παρουσίασε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σηματοδοτεί σαφή αυστηροποίηση των όρων εγκατάστασης νέων έργων, ιδιαίτερα για τα αιολικά πάρκα.

Η φιλοσοφία του νέου σχεδιασμού αντανακλά την αλλαγή που έχει συντελεστεί στην ελληνική αγορά ενέργειας τα τελευταία χρόνια. Από μια περίοδο κατά την οποία η πολιτεία επιδίωκε να προσελκύσει επενδύσεις σε ΑΠΕ με όσο το δυνατόν ταχύτερους ρυθμούς, η κυβέρνηση περνά πλέον σε μια πιο ελεγχόμενη προσέγγιση, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει τόσο τον κορεσμό του ηλεκτρικού χώρου όσο και τις αυξανόμενες αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο.

Όπως ανέφερε ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος, όταν θεσπίστηκε το προηγούμενο χωροταξικό το 2008, η χώρα διέθετε περίπου 1 GW εγκατεστημένων ΑΠΕ. Σήμερα η εγκατεστημένη ισχύς έχει φτάσει τα 18 GW, ενώ το συνολικό επενδυτικό pipeline αγγίζει πλέον τα 110 GW, εκ των οποίων περίπου 60 GW διαθέτουν ήδη όρους σύνδεσης.

Σε ότι αφορά τα φωτοβολταϊκά, εισάγονται οριζόντιες απαγορεύσεις εγκατάστασης σε περιοχές Natura, δάση, υγροτόπους και αρχαιολογικές ζώνες. Παράλληλα, υιοθετείται ένας νέος μηχανισμός περιορισμού της κάλυψης γης ανά περιφερειακή ενότητα.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, σε αρκετές περιοχές της χώρας η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών έχει ήδη φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα, δημιουργώντας έντονες πιέσεις στις τοπικές χρήσεις γης. Για τον λόγο αυτό αποφασίστηκε να «παγώσει» η σημερινή κατάσταση κάθε περιφέρειας και να επιτρέπεται στο εξής πρόσθετη κάλυψη έως 1,5%. Μετά την εξάντληση του ορίου αυτού, δεν θα εγκρίνονται νέα έργα.

Ακόμη αυστηρότερο είναι το νέο καθεστώς για τα αιολικά πάρκα, όπου εντοπίζονται και οι μεγαλύτερες κοινωνικές αντιδράσεις. Το νέο χωροταξικό αποκλείει νέες εγκαταστάσεις σε περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό, κάτω των 4 μέτρων ανά δευτερόλεπτο, ενώ θέτει και υψομετρικό όριο στα 1.200 μέτρα, προκειμένου να προστατευθούν τα «αλπικά οικοσυστήματα».

Παράλληλα, στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας για τα πτηνά εντός περιοχών Natura, τα νέα αιολικά έργα ουσιαστικά απαγορεύονται, εκτός εάν συντρέχουν εξαιρετικές προϋποθέσεις υψηλού αιολικού δυναμικού και θετικής περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στα νησιά, καθώς προβλέπεται ότι νέα αιολικά πάρκα δεν θα μπορούν να εγκαθίστανται σε νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με εξαίρεση περιπτώσεις δημοσίου συμφέροντος. Η ρύθμιση αυτή επηρεάζει άμεσα σχεδόν το σύνολο των Κυκλάδων, με εξαίρεση την Άνδρο και τη Νάξο.

Το ΥΠΕΝ ξεκαθαρίζει πάντως ότι δεν επιδιώκει να ανατρέψει ώριμες επενδύσεις. Έτσι, έργα που διαθέτουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση ή πλήρη φάκελο προς έγκριση εξαιρούνται από τους νέους περιορισμούς.

Παρά τα νέα «φίλτρα», η κυβέρνηση επιμένει ότι οι στόχοι του ΕΣΕΚ για το 2050 παραμένουν αμετάβλητοι, με περίπου 35 GW φωτοβολταϊκών και 13 GW αιολικών. Ωστόσο, το μήνυμα που εκπέμπεται πλέον προς την αγορά είναι σαφές: η επόμενη ημέρα των ΑΠΕ θα χαρακτηρίζεται από πιο αυστηρούς κανόνες, μεγαλύτερο έλεγχο χωροθέτησης και αυξημένη βαρύτητα στην κοινωνική αποδοχή των έργων.