Ένα ρέκβιεμ κι ένα πρελούδιο…

Αυτό που έγινε χτες το βράδυ στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ είναι το τέλος ενός μικρού κομματιού της παραδοσιακής ελληνικής Αριστεράς.

Υπήρξε ως ΚΚΕεσωτ. από το 1968. Στις δύο πρώτες εκλογές μετά τη Μεταπολίτευση(1974 και 1977) πήρε μέρος σε συμμαχικά σχήματα και εκπροσωπήθηκε στη Βουλή. Το 1981 μόνο του υπέκυψε στο «τσουνάμι ΠΑΣΟΚ» και έμεινε εκτός. Από τότε και μετά άλλαξε ονόματα και πάλευε κάθε φορά να πιάσει το 3% και να εκπροσωπηθεί στη Βουλή.

Ώσπου φτάσαμε στην οικονομική κρίση τους τέλους της δεκαετίας του 2000. Και από το 4,68% του 2009 το μικρό αυτό κόμμα, ως ΣΥΡΙΖΑ πια, εκτινάχθηκε στο 17% το 2012 και στο 35% και στην κυβέρνηση το 2015. Το άλμα ήταν εντυπωσιακό και το έκανε με αρχηγό τον ορμητικό 40αρη τότε Αλέξη Τσίπρα. Η χρεοκοπία της χώρας, μαζί και των δύο πυλώνων του μεταπολιτευτικού δικομματισμού, ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, έφεραν τη μεγάλη ανατροπή.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έζησε ουσιαστικά μέχρι τον Ιούλιο του 2023, όταν η βαριά εκλογική ήττα οδήγησε στην αποχώρηση του Τσίπρα. Έκτοτε άρχισε η μεγάλη περιπέτεια, που οδήγησε στο χτεσινό ρέκβιεμ.

Ήταν ορατό και αναμενόμενο από τη στιγμή που ο Τσίπρας αποφάσισε να επανέλθει. Όχι μόνο επειδή, ακόμη και πριν επανέλθει ο Τσίπρας, ο ΣΥΡΙΖΑ κινούνταν μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Αλλά και διότι ο, θεωρητικά ανταγωνιστικός, κομματικός χώρος, το ΠΑΣΟΚ, δεν κατάφερε να μεγαλώσει και να καταλάβει τη θέση του. Με τον Τσίπρα εκτός, τον ΣΥΡΙΖΑ σε περιδίνηση και τη ΝΔ σε μεγάλη υποχώρηση, το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη ήρθε τρίτο στις ευρωεκλογές του 2024.

Το ρέκβιεμ που παίχτηκε χτες στην Κουμουνδούρου είναι μια φυσιολογική εξέλιξη. Ένα προβληματικό κόμμα δεν μπορεί να ζήσει μόνο με την ιστορικότητα ούτε με τα «ηρωϊκά» γιούργια του Παύλου Πολάκη. Δεν αρκούν ούτε οι αξιοπρεπείς προσπάθειες του άλλου κομματιού του, της Νέας Αριστεράς, που δεν βρήκαν ανταπόκριση στο εκλογικό σώμα.

Στην πολιτική παίζει αποφασιστικό ρόλο το πρόσωπο-ηγέτης και δεν αποτελεί πρωτοτυπία αυτό που γίνεται σήμερα με τον Τσίπρα. Η νεότευκτη ΕΛ.Α.Σ του έγινε αμέσως πρωταγωνιστής, σπάζοντας την ακινησία δυόμισι χρόνων σε έναν βαλτωμένο και πολυδιασπασμένο χώρο, που απλώς χρειαζόταν κιάλια για να βλέπει τα ποσοστά της ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, παρά την ογκούμενη φθορά της.

Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι τώρα Τσίπρας δεν θα χρειάζεται κιάλια για να βλέπει το ποσοστό της ΝΔ. Όμως, η συγκυρία τον ευνοεί. Τα νερά του βάλτου αναταράχθηκαν. Η αίσθηση ότι ο Μητσοτάκης απέκτησε κάποιον αντίπαλο αρχίζει να παγιώνεται, επειδή η ΝΔ θα έχει απώλειες – κι άλλες- στα δεξιά της από νεόκοπα μορφώματα, κόμματα κτλ. (Καρυστιανού, Σαμαράς).

Αυτό που βλέπουμε τώρα μπορεί να είναι ο πρόλογος για ό,τι θα προκύψει μετά τις πρώτες εκλογές. Στις οποίες η μεν ΝΔ του Μητσοτάκη θα χάνει από παντού, η δε ΕΛ.Α.Σ του Τσίπρα μόνο θα μαζεύει, αφού το ΠΑΣΟΚ μάλλον έχει μείνει στο – έτσι κι αλλιώς εξαρχής ουτοπικό, που σήμερα μοιάζει γραφικό- «νίκη με μια ψήφο διαφορά».

Το χτεσινό ρέκβιεμ, λοιπόν, του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αποτελεί το πρελούδιο μιας (ανα)σύνθεσης, τα όρια της οποίας δεν μπορούν να προσδιοριστούν αυτή τη στιγμή. Μπορεί να είναι ένας πρόλογος, μια αρχή.

Αν ισχύει αυτό που έχει πει ο αρχαίος Ρωμαίος Σενέκας: «Κάθε καινούργια αρχή προέρχεται από το τέλος κάποιας άλλης αρχής»…