Νόμος Κατσέλη: Νομοθετική για χιλιάδες δανειολήπτες – Τι αλλάζει μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου

Σημαντική ανάσα για χιλιάδες δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010 («νόμος Κατσέλη») φιλοδοξεί να δώσει η νομοθετική διάταξη που κατέθεσε την Τρίτη το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και ο αρμόδιος υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης στη Βουλή, διασφαλίζοντας, όπως αναφέρεται, την πλήρη και ενιαία εφαρμογή της υπ’ αριθμ. 6/2026 απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Συγκεκριμένα, η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι ο τόκος θα υπολογίζεται πλέον επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής, ενώ παράλληλα εισάγει αναδρομική αναγνώριση των επιπλέον ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες. Τα ποσά αυτά θα θεωρούνται αποπληρωμένο κεφάλαιο, μειώνοντας τόσο το υπόλοιπο της οφειλής όσο και τον αριθμό των δόσεων που απομένουν μέχρι την πλήρη εξόφληση.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η νομοθετική παρέμβαση λύνει οριστικά τις ασάφειες που είχαν προκύψει κατά την εφαρμογή της δικαστικής απόφασης και εξασφαλίζει ότι όλοι οι δανειολήπτες θα επωφεληθούν χωρίς να χρειαστεί να προσφύγουν εκ νέου στη Δικαιοσύνη.

Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού και του νόμου 4605/2019 εξακολουθούν να διέπονται από το υφιστάμενο πλαίσιο και δεν επηρεάζονται από τις νέες διατάξεις.

«Για όσους έχουν ενεργές ρυθμίσεις, για όσους έχουν ήδη πληρώσει δηλαδή και βρίσκονται σε ενεργή ρύθμιση, υπάρχει αναδρομικότητα, στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη», διευκρίνισε ο κ. Πιερρακάκης παρουσιάζοντας ενδεικτικό παράδειγμα δανειολήπτη με οφειλή 144.500 ευρώ. Με το προηγούμενο καθεστώς, η μηνιαία δόση ανερχόταν στα 731 ευρώ για 300 μήνες, ενώ με τη νέα ρύθμιση διαμορφώνεται στα 483 ευρώ επί 255 μήνες.

Η διαφορά, όπως εξήγησε, οδηγεί σε ουσιαστική μείωση των συνολικών τόκων, από περίπου 74.852 ευρώ περιορίζονται σε μόλις 411 ευρώ ενώ μειώνεται αντίστοιχα και ο αριθμός των υπολειπόμενων δόσεων.

Σύμφωνα με τον υπουργό, το μέτρο αφορά περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες, ενώ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο παρεμβάσεων για το ιδιωτικό χρέος.

Σε αυτό περιλαμβάνονται ρυθμίσεις όπως η αποπληρωμή οφειλών σε έως 72 δόσεις, η αύξηση του ακατάσχετου ορίου και η ενίσχυση του εξωδικαστικού μηχανισμού, με στόχο, όπως είπε, να αποτελέσει βασικό εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας.

«Συνεπώς, αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταβάλει. Και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ».

«Τέλος στην αγωνία 100.000 δανειοληπτών»

Τούτων δοθέντων, η δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω Κατερίνα Φραγκάκη χαρακτηρίζει τη ρύθμιση ως μια εξέλιξη που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στην αγωνία τουλάχιστον 100.000 δανειοληπτών που έχουν εντάξει τις οφειλές τους στον νόμο Κατσέλη.
Όπως επισημαίνει, με τη νομοθετική πρωτοβουλία εφαρμόζεται καθολικά η απόφαση του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την οποία ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου, ενώ παράλληλα αποσαφηνίζεται ότι η ευνοϊκή αυτή αντιμετώπιση έχει και αναδρομική ισχύ για όσους διατηρούν ενεργές και ενήμερες ρυθμίσεις.

«Οι δανειολήπτες θα πληρώνουν αισθητά μικρότερες δόσεις, θα έχουν μικρότερη συνολική επιβάρυνση και θα αποπληρώνουν τα δάνειά τους πολύ πιο γρήγορα», σημειώνει η κ. Φραγκάκη, υπογραμμίζοντας ότι η Πολιτεία προχώρησε πέρα από την απλή συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση, προσφέροντας μια ευρύτερη και ουσιαστικότερη λύση υπέρ των συνεπών οφειλετών.

Η ίδια τονίζει ότι η παρέμβαση λύνει ένα κρίσιμο ζήτημα που είχε ανακύψει στην πράξη, καθώς σε πολλές περιπτώσεις οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων δεν προχωρούσαν στον ορθό υπολογισμό των δόσεων, με αποτέλεσμα χιλιάδες πολίτες να επιβαρύνονται οικονομικά πέραν όσων προέβλεπαν οι δικαστικές αποφάσεις.

Κατά την άποψή της, η αναδρομική αναγνώριση των επιπλέον ποσών που καταβλήθηκαν αποτελεί μια έμπρακτη αναγνώριση της συνέπειας των οφειλετών που, παρά τις δυσκολίες, συνέχισαν να τηρούν τις υποχρεώσεις τους. «Τα ποσά αυτά αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας αντίστοιχα τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η κ. Φραγκάκη εκτιμά ακόμη ότι η εξέλιξη αυτή δικαιώνει έναν πολυετή αγώνα δανειοληπτών, δικηγόρων και ενώσεων καταναλωτών, ενώ καλεί τις εταιρείες διαχείρισης να προχωρήσουν άμεσα στις απαραίτητες αναπροσαρμογές των δοσολογίων χωρίς να απαιτηθούν νέες δικαστικές προσφυγές.

Η κριτική της αντιπολίτευσης

Από την πλευρά της, η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη υποστηρίζει ότι η κατάθεση της διάταξης δεν συνιστά πολιτική πρωτοβουλία της κυβέρνησης, αλλά συμμόρφωση σε μια δεσμευτική δικαστική απόφαση.

Όπως αναφέρει σε δήλωσή της, η απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου «δεν επιδεχόταν καμία ερμηνεία» και η Πολιτεία όφειλε να την εφαρμόσει άμεσα από τη στιγμή που εκδόθηκε.

Η κ. Αποστολάκη σημειώνει ότι μετά τις παρεμβάσεις της αντιπολίτευσης, των δικηγορικών συλλόγων και των ενώσεων καταναλωτών εγκαταλείφθηκαν οι αρχικές σκέψεις περί αναζήτησης «χρυσής τομής» στην εφαρμογή της απόφασης, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός μεταξύ της εφαρμογής και της παραβίασης της νομιμότητας.

Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι η κυβερνητική ρύθμιση υιοθετεί τον πυρήνα της απόφασης του Αρείου Πάγου, προβλέποντας τον υπολογισμό των τόκων επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.

Επιφυλάξεις

Ωστόσο, η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ εκφράζει επιφυλάξεις για ζητήματα που, όπως υποστηρίζει, παραμένουν ανοιχτά. Ειδικότερα, αναφέρεται στις περιπτώσεις δανειοληπτών των οποίων οι ρυθμίσεις καταγγέλθηκαν με βάση τον τρόπο υπολογισμού που πλέον κρίνεται παράνομος.

Κατά την άποψή της, κάθε καταγγελία ρύθμισης που στηρίχθηκε σε εσφαλμένο υπολογισμό των δόσεων θα πρέπει να θεωρηθεί αυτοδικαίως άκυρη, ώστε να επανέλθουν σε ισχύ οι δικαστικές ρυθμίσεις και να δοθεί η δυνατότητα διευθέτησης τυχόν οφειλών που δημιουργήθηκαν στο μεσοδιάστημα.

«Η αποκατάσταση της νομιμότητας δεν μπορεί να είναι επιλεκτική», υπογραμμίζει, προσθέτοντας ότι οι δανειολήπτες χρειάζονται ουσιαστική προστασία και όχι απλώς επικοινωνιακές ανακοινώσεις.

Τι κερδίζουν οι δανειολήπτες

Συνοπτικά, με βάση τις προβλέψεις της νέας διάταξης, οι δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη αναμένεται να επωφεληθούν άμεσα από:

• σημαντικά χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις,
• δραστική μείωση της συνολικής επιβάρυνσης από τόκους,
• αναδρομικό συμψηφισμό των ποσών που καταβλήθηκαν επιπλέον,
• συντόμευση του χρόνου αποπληρωμής των οφειλών,
• αποφυγή νέων δικαστικών διεκδικήσεων για την εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου.

Το υπουργείο εκτιμά, μάλιστα, ότι η συνολική επίδραση της ρύθμισης στο πρόγραμμα «Ηρακλής» ανέρχεται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ σε βάθος χρόνου, εκ των οποίων περίπου 500 εκατ. ευρώ αφορούν τις μειωμένες μελλοντικές εισπράξεις και περίπου 200 εκατ. ευρώ την αναδρομική εφαρμογή της διάταξης.

Παρά, πάντως, τις διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, κοινός τόπος φαίνεται να είναι ότι η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και η νομοθετική της εφαρμογή μεταβάλλουν ουσιαστικά το τοπίο για χιλιάδες δανειολήπτες, οι οποίοι αναμένουν πλέον την άμεση προσαρμογή των δόσεων και των υπολοίπων των οφειλών τους από τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ

Άλλωστε, την άμεση και καθολική εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου για όλους τους δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στη διαδικασία του νόμου Κατσέλη, ζήτησε και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Σωκράτης Φάμελλος κατά τη συνάντηση του με την πρόεδρο, Παναγιώτα Καλαποθαράκου, και με εκπροσώπους της Ένωσης Καταναλωτών – Η Ποιότητα Της Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ).

«Πρέπει να αναμορφωθεί το νομοθετικό πλαίσιο της προστασίας της κύριας κατοικίας και του πτωχευτικού κώδικα, που αποδεικνύεται ότι είναι τελικά κοινωνικά επικίνδυνο και καταστροφικό – και αναφέρομαι στον πτωχευτικό κώδικα Σταϊκούρα και μετέπειτα-, γιατί είναι πολύ σημαντική η παρακαταθήκη που έχουμε πλέον από την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον νόμο Κατσέλη» ανέφερε ακόμη ο Σωκράτης Φάμελλος.

Από την πλευρά της, η πρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ, Παναγιώτα Καλαποθαράκου τόνισε πως η απόφαση του Αρείου Πάγου για τους δανειολήπτες, «πρέπει να τύχει καθολικής εφαρμογής».