Ελ Νίνιο επιπέδου “Γκοτζίλα” – Σε αχαρτογράφητα νερά ο πλανήτης

Το πρωτοφανές κύμα Ελ Νίνιο που είναι σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή τον πλανήτη ξεπέρασε κάθε προηγούμενο ιστορικό ρεκόρ θερμοκρασίας, αρκετούς μήνες πριν από την αναμενόμενη κορύφωσή του

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας στην καρδιά του Ελ Νίνιο, στον Ειρηνικό Ωκεανό, άγγιξε τους 3,05°C. Ξεπέρασε έτσι το προηγούμενο ιστορικό υψηλό των 3,02°C που είχε σημειωθεί στα τέλη Νοεμβρίου του 2015, στα 150 χρόνια που κρατούνται επίσημα αρχεία. Η μέτρηση αυτή γίνεται με βάση τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.

Ο δείκτης που προτιμούν οι περισσότεροι μετεωρολόγοι υπολογίζει έναν κινητό μέσο όρο 30 ετών, λαμβάνοντας έτσι υπόψη την ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη. Ο συγκεκριμένος δείκτης, γνωστός ως ONI, βρίσκεται μια ανάσα από το να σπάσει το δικό του ρεκόρ, απέχοντας μόλις ένα εκατοστό του βαθμού από την τιμή του 2015. Και οι δύο μετρήσεις βασίζονται σε δεδομένα της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA).

Προς ένα “σούπερ” Ελ Νίνιο χωρίς προηγούμενο

Σύμφωνα με τον μέσο όρο 14 διαφορετικών μοντέλων που ανέλυσε ο κλιματολόγος Ζηκ Χάουσφαδερ, οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις προβλέπουν κορύφωση στους 4,0°C μέσα στον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο. Πρόκειται για επίπεδα τόσο πρωτόγνωρα που ο Χάουσφαδερ τα χαρακτήρισε “εξωπραγματικά”, ενώ άλλοι επιστήμονες κάνουν λόγο για φαινόμενο επιπέδου «Γκοτζίλα». Αξίζει να σημειωθεί ότι οποιαδήποτε αύξηση πάνω από τους 0,5°C θεωρείται Ελ Νίνιο, ενώ πάνω από τους 2°C κατατάσσεται επίσημα ως «πολύ ισχυρό» — ή αλλιώς «σούπερ» Ελ Νίνιο.

Όπως γράφει ο Guardian, το τρέχον επεισόδιο πιθανότατα θα είναι το εντονότερο των τελευταίων 1.000 ετών. Έρχεται να προσθέσει ακόμα περισσότερη θερμότητα σε μια ατμόσφαιρα που ήδη επιβαρύνεται ραγδαία από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Αυτός ο συνδυασμός αναμένεται να καταστήσει το 2027 τη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ, διαλύοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ.

Η κλιματική κρίση, που πυροδοτείται από τη ρύπανση των ορυκτών καυσίμων, εντείνει ήδη τα ακραία καιρικά φαινόμενα και κοστίζει ανθρώπινες ζωές. Το Ελ Νίνιο θα επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση, έχοντας ήδη αρχίσει να μεταβάλλει τα καιρικά μοτίβα σε διάφορες περιοχές της Γης.

«Ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο, όπως αυτά του 1997/1998 και του 2015/2016, προκάλεσαν ζημιές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων παγκοσμίως. Το τρέχον φαινόμενο αφήνει εκείνα τα επεισόδια πολύ πίσω», τόνισε ο Χάουσφαδερ, συνεργάτης του οργανισμού Carbon Brief.

Η καθηγήτρια Φριντερίκε Ότο από το Imperial College του Λονδίνου σημείωσε: «Πρόκειται για μια τεράστια ανακατανομή ενέργειας στο κλιματικό σύστημα. Το επικίνδυνο είναι ότι εκδηλώνεται πάνω σε ένα ήδη πολύ πιο θερμό περιβάλλον, διαμορφωμένο από την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Έτσι, σε πολλά μέρη του κόσμου θα βιώσουμε πρωτοφανείς αιχμές θερμοκρασίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την υγεία, τη διατροφική ασφάλεια και τα αποθέματα νερού», πρόσθεσε. «Το Ελ Νίνιο κάνει τον κύκλο του και φεύγει, αλλά όσο συνεχίζουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα, εκδηλώνεται πάνω σε μια όλο και πιο θερμή βάση, κάνοντας εξαιρετικά δύσκολη την προσαρμογή των τοπικών κοινωνιών».

Ξηρασίες, πλημμύρες και απειλή για την παγκόσμια οικονομία

Στην Ινδονησία, οι θερμές και ξηρές συνθήκες έχουν ήδη προκαλέσει καταστροφικές πυρκαγιές και επικίνδυνα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ενώ στην Ινδία οι ζωτικές βροχές των μουσώνων ήταν αισθητά μειωμένες. Στην Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική, η ξηρασία πλήττει τις καλλιέργειες και φέρνει εμπόδια στο παγκόσμιο εμπόριο λόγω της υποχώρησης της στάθμης των υδάτων στη Διώρυγα του Παναμά. Το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων προειδοποίησε τον Αύγουστο ότι οι επιπτώσεις του φαινομένου απειλούν να σπρώξουν περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους στην οξεία πείνα, εκτοξεύοντας παράλληλα τις τιμές των τροφίμων.

Παράλληλα, τα έτη με Ελ Νίνιο φέρνουν σφοδρές βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε άλλες περιοχές, με το Περού και τη Χιλή να δοκιμάζονται ήδη —γεγονός που έχει δυσκολέψει ακόμα και την πρόσβαση στο Μάτσου Πίτσου. Το Κέρας της Αφρικής παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτο σε έντονες καταρρακτώδεις βροχές, ενώ στις νότιες ΗΠΑ αναμένονται ισχυρές καταιγίδες κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Στο νότιο ημισφαίριο, το καλοκαίρι προβλέπεται πιο θερμό και ξηρό, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο πυρκαγιών και ξηρασίας στην Αυστραλία και τη νότια Αφρική. Στον Ειρηνικό αναμένονται εντονότεροι τυφώνες, αν και στον Ατλαντικό η δραστηριότητα των τροπικών κυκλώνων συνήθως καταστέλλεται από το Ελ Νίνιο — γι’ αυτό και μέχρι στιγμής δεν έχει εκδηλωθεί κανένας φέτος.

Σε αχαρτογράφητα νερά ο πλανήτης

Παρότι οι συνήθεις επιπτώσεις του Ελ Νίνιο είναι γνωστές, οι επιστήμονες ανησυχούν ότι η συνέργειά του με την κλιματική κρίση μπορεί να αλλοιώσει αυτά τα μοτίβα, δυσκολεύοντας την προετοιμασία των κρατών. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι προχωρά στη μεγαλύτερη κινητοποίηση της 50χρονης ιστορίας του, προκειμένου να ενισχύσει τις εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες στην παροχή έγκαιρων προβλέψεων που σώζουν ζωές.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε χαρακτηριστικά τον Σεπτέμβριο: «Το Ελ Νίνιο γιγαντώνεται μπροστά στα μάτια μας. Η επιστήμη δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας: ο πλανήτης κινείται σε άγνωστα νερά και βρίσκεται στη ζώνη υψηλού κινδύνου των ακραίων καιρικών φαινομένων. Δίνουμε μάχη με τον χρόνο ανάμεσα στους αυξανόμενους κινδύνους και στη βούλησή μας να αναλάβουμε ουσιαστική δράση για την προστασία των ανθρώπων».

Σε άρθρο του στον Guardian, ο καθηγητής Μπιλ ΜακΓκουάιρ σημείωσε: «Όσα συμβαίνουν στον ισημερινό Ειρηνικό προκαλούν δέος και ενδέχεται να σηματοδοτήσουν μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες ανατροπές του καιρού εδώ και μια χιλιετία. Θα πυροδοτήσει μια αλυσίδα καιρικών καταστροφών σε ολόκληρο τον πλανήτη».

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι τα ισχυρά Ελ Νίνιο μπορούν να αποβούν καταστροφικά για την παγκόσμια οικονομία: «Ενώ η μεγάλη οικονομική κρίση του 2008 συρρίκνωσε το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά περίπου 2 τρισεκατομμύρια δολάρια, το “σούπερ” Ελ Νίνιο του 1997–98 προκάλεσε απώλειες ύψους 5,7 τρισεκατομμυρίων». Και εκείνο το ιστορικό φαινόμενο έχει ήδη ξεπεραστεί από το σημερινό.

Πρόσφατες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι η παγκόσμια υπερθέρμανση ενισχύει τους κύκλους του Ελ Νίνιο, οι οποίοι με τη σειρά τους επιδεινώνουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Αναλύσεις σε κοράλλια, δακτυλίους δέντρων και ιστορικά έγγραφα δείχνουν ότι κανένα Ελ Νίνιο δεν έχει φτάσει σε τέτοια ένταση κατά την τελευταία χιλιετία, συμπλήρωσε ο Χάουσφαδερ.

«Κάθε συνέπεια του Ελ Νίνιο μεγεθύνεται από την παγκόσμια κλιματική αλλαγή», κατέληξε ο καθηγητής Κέβιν Τρένμπερθ από το Εθνικό Κέντρο Ατμοσφαιρικών Ερευνών των ΗΠΑ. «Το καλοκαίρι του βορείου ημισφαιρίου, με τους πρωτοφανείς καύσωνες και τις πυρκαγιές σε Ευρώπη, Βόρεια Αμερική και Ασία, δεν είναι παρά μια μικρή γεύση από αυτά που έρχονται».