Σύνοδος ΝΑΤΟ: Η αγωνία της Ελλάδας για τα “πεσκέσια” Τραμπ σε Ερντογάν

Ως μία ευκαιρία να λάβει μία υπόσχεση για τα F35 από τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και να “τρυπώσει” και στην άμυνα της ΕΕ, βλέπει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, που ξεκινά απόψε στην Άγκυρα. 

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ φαίνεται πράγματι διατεθειμένος να φέρει “πεσκέσια” στον Τούρκο πρόεδρο. Αλλά στην Αθήνα ποντάρουν στο γεγονός ότι για να πάρει η Άγκυρα τα F35 απαιτείται και απόφαση του Κογκρέσου. Ποντάρουν επίσης – αν και δεν το λένε δημοσίως- στο “γιόκ” του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου.

«Κατά την παρούσα φάση δεν υφίσταται οποιοδήποτε ζήτημα άρσης απαγόρευσης στην Τουρκία για την προμήθεια των μαχητικών αεροσκαφών F35», υποστήριξε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης χθες στη Βουλή.

“Για το ζήτημα των F-35 και της Τουρκίας εξακολουθούν να υφίστανται οι περιορισμοί, τους οποίους προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία, για την άρση των οποίων απαιτείται νεότερη απόφαση του Κογκρέσου”, επισήμαιναν δε κυβερνητικά στελέχη.

“Το 2019, η Ελλάδα βρισκόταν εκτός των F-35, εκτός της αναβάθμισης των F-16. Σήμερα, η Ελλάδα είναι ένα ισχυρό μέλος της διεθνούς κοινότητας, με φωνή παντού, με αμυντικές δυνατότητες που δεν είχε ποτέ, με F-35, με αναβαθμισμένα F-16, όταν η Τουρκία είναι εκτός αυτών των προγραμμάτων”, προσέθεταν οι ίδιες πηγές.

Εκτιμούσαν μάλιστα ότι: “Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις, βρίσκονται πέρα από κάθε αμφιβολία στο καλύτερο σημείο στο οποίο βρίσκονταν ποτέ, μια σχέση αξιοπιστίας και μία σχέση η οποία είναι αμοιβαίως επωφελής για τις δύο χώρες.” 

Ο Τραμπ θα τα πει, αλλά το Κογκρέσο δεν συμφωνεί

Ο Τραμπ πάντως δήλωσε ότι πηγαίνει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ μόνο και μόνο για χατήρι του Ερντογάν. Υποστήριξε ότι η Τουρκία βοήθησε τη Συμμαχία απέναντι στο Ιράν (παρότι η τουρκική αεράμυνα χρειάστηκε συμμαχική υποστήριξη έναντι των ιρανικών πυραύλων).

Και αναμένεται μετά τη διμερή συνάντηση που θα έχει σήμερα με τον Τούρκο πρόεδρο, να εκφράσει την πρόθεση του να μπει ξανά η Άγκυρα στο πρόγραμμα των F35, αλλά και να προμηθευτεί αμερικανικούς κινητήρες για το μαχητικό αεροσκάφος KAAN. 

Για να γίνει πράξη η πρόθεση Τραμπ απαιτείται ωστόσο όντως το “πράσινο φως” από το Κογκρέσο, όπου όμως υπάρχουν διαφωνίες και από τους Ρεπουμπλικάνους. Ενώ όπως προαναφέρθηκε ο Νετανιάχου έχει εκφράσει την αντίθεση του υποστηρίζοντας ότι τα F35 θα αλλάξουν τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Αν και οι σχέσεις του ισραηλινού καθεστώτος με τη διακυβέρνηση Τραμπ έχουν διαταραχθεί, καθώς η κυβέρνηση Νετανιάχου κατάφερε να βγάλει ακόμη και τους MAGA από τα ρούχα τους, προσπαθώντας επανειλημμένα να τορπιλίσει την ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν με τις επιθέσεις στο Λίβανο.

Ο Μητσοτάκης δεν θα δει ούτε Τραμπ ούτε Ερντογάν

Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν έχει πάντως προγραμματίσει στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ συναντήσεις ούτε με τον Τραμπ ούτε με τον Ερντογάν.  Μία συνάντηση με τον απρόβλεπτο Αμερικανό πρόεδρο θα μπορούσε άλλωστε να είναι επικίνδυνη. Και από τη στιγμή που η Άγκυρα ταράζει ξανά τα ήρεμα νερά στο Αιγαίο, σχεδιάζοντας να φέρει το νομοσχέδιο για τη “Γαλάζια Πατρίδα”, μία συνάντηση με τον Ερντογάν δεν θα είχε νόημα. Πολλώ δε μάλλον με την χώρα μας σε μία άτυπη και μακρά προεκλογική περιόδο.

Αναμένεται όμως να τονίσει στους συμμάχους ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της συλλογικής άμυνας. Δεδομένου ότι κεντρικό θέμα των εργασιών της Συνόδου του ΝΑΤΟ θα αποτελέσει η αξιολόγηση της προόδου των Συμμάχων στην υλοποίηση της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035. Σε μια συγκυρία κατά την οποία η ανάγκη για ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στη συλλογική άμυνα και για δικαιότερο επιμερισμό των βαρών βρίσκεται στο επίκεντρο της διατλαντικής συζήτησης.

“Η Ελλάδα προσέρχεται στη Σύνοδο με την αυτοπεποίθηση ενός ισχυρού και αξιόπιστου συμμάχου, που όχι μόνο τηρεί διαχρονικά τις δεσμεύσεις του, αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών της Συμμαχίας που υλοποιούν ήδη τους στόχους που συμφωνήθηκαν στη Χάγη”, τονίζουν κυβερνητικά στελέχη.

Η Ελλάδα, “ο πιο καλός ο μαθητής” στο ΝΑΤΟ

Υπενθυμίζουν ότι η χώρα μας έχει ήδη υπερβεί τη δέσμευση (Defence Investment Pledge) που συμφωνήθηκε το 2025 και συγκαταλέγεται στην πρώτη πεντάδα των χωρών του ΝΑΤΟ που έχουν ήδη από το 2026 επιτύχει τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις αμιγώς αμυντικές δαπάνες (και τον επιπλέον στόχο του 1,5%).

Συγκεκριμένα, οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες της χώρας μας για το 2026 εκτιμώνται σε 3,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,75% το 2025 και 2,74% το 2024. Με τον τρόπο αυτό η Ελλάδα διατηρεί και ενισχύει, μέσω του δωδεκαετούς προγράμματος εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων ύψους 25 δισ. ευρώ, τη θέση της στον σκληρό πυρήνα των χωρών της Συμμαχίας που υπερβαίνουν συστηματικά τις νατοϊκές δεσμεύσεις για τις αμυντικές δαπάνες, σημειώνουν από τν κυβέρνηση.

Οι υπόλοιπες χώρες που έχουν ήδη υπερβεί τον σχετικό στόχο της Χάγης είναι η Πολωνία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία.

Η συμμαχική δέσμευση για συνολικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035 προβλέπει 3,5% για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις στην ασφάλεια και την άμυνα, όπως υποδομές διττής χρήσης, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και δράσεις ανθεκτικότητας.

Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά παράδειγμα συνέπειας ως προς τις συμμαχικές της υποχρεώσεις. Υπενθυμίζουν ότι η χώρα μας ακόμη και κατά τη διάρκεια της δημοσιονομικής κρίσης, συνέχισε να υπερβαίνει τον προηγούμενο στόχο του 2% του ΑΕΠ, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές χώρες της Συμμαχίας εξακολουθούσαν να υπολείπονται των σχετικών δεσμεύσεων.

Η Τουρκία προσπαθεί μέσω ΝΑΤΟ να “τρυπώσει” και στην άμυνα της ΕΕ

Δεν είναι τυχαίο ότι από την Αθήνα τονίζουν τη συνέπεια της χώρας μας στις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ, τη στιγμή που η συζήτηση για το δικαιότερο επιμερισμό των αμυντικών βαρών μεταξύ των Συμμάχων βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της διατλαντικής σχέσης. Καθώς η Τουρκία προσπαθεί αναδεικνύοντας το δικό της ρόλο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, να “τρυπώσει” και στην άμυνα της ΕΕ.

Υπενθυμίζεται ότι περίπου μία εβδομάδα νωρίτερα ο Ερντογάν είχε δηλώσει μιλώντας σε ξένους βουλευτές εν όψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ ότι η Τουρκία προσφέρει “αναντικατάστατα οφέλη” στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Εξήρε τη στρατιωτική ισχύ της Τουρκίας και το ρόλο της στο ΝΑΤΟ, κάνοντας λόγο για ένα δίκτυο ασφάλειας από το Τέξας μέχρι την Άγκυρα. Εξέφρασε τη βούληση της Τουρκίας να πάρει μέρος σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την άμυνα. Και άφησε αιχμές κατά της Αθήνας κάνοντας λόγο για “στενά πολιτικά συμφέροντα που αποκλείουν τις αμυντικές δυνατότητες που προσφέρει η Τουρκία.” 

Μία ημέρα αργότερα η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Κάγια Κάλλας, συζητούσε με τον Ερντογάν για την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ- Τουρκίας, υπογραμμίζοντας τη συμβολή της Άγκυρας στην προστασία της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Αναφέρθηκε βέβαια και στη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας,  είναι όμως σαφές ότι κάποιοι εταίροι εξακολουθούν και βλέπουν την Τουρκία ως δυνητικό μέρος της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, ως τη χώρα με το δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ.

“Η ασφάλεια της Ευρώπης αποτελεί κοινή ευθύνη”, τονίζει η Αθήνα

Από την πλευρά της η χώρα μας καλεί την Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο και αποτελεσματικότερα στη συλλογική της άμυνα, να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση και να διαμορφώσει έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ.

Ο κ. Μητσοτάκης έχει επίσης επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να στηρίξει αυτή την προσπάθεια μέσω νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου του κοινού δανεισμού για την άμυνα.

“Η θέση της Ελλάδας παραμένει σταθερή: μια ισχυρότερη αμυντικά Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αποτελεί έναν ισχυρότερο και πιο αξιόπιστο εταίρο, συμβάλλοντας τελικά σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ”, τονίζουν κυβερνητικά στελέχη.

“Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που διαχρονικά συμβάλλουν ουσιαστικά στη συλλογική άμυνα της Συμμαχίας, επιβεβαιώνοντας στην πράξη ότι η ασφάλεια της Ευρώπης αποτελεί κοινή ευθύνη”, σημειώνουν με νόημα οι ίδιες πηγές.