Πίνακας των 30 δολαρίων πουλήθηκε 1,35 εκατ. – Το σπουδαίο έργο που ήταν παρατημένο σε γκαράζ

Ένας πίνακας σε καμβά, ο οποίος αγοράστηκε έναντι μόλις 30 δολαρίων σε μια εκποίηση (estate sale), απέφερε περισσότερα από 1,35 εκατομμύρια δολάρια σε δημοπρασία, αφότου επιβεβαιώθηκε ότι πρόκειται για αυθεντικό έργο της Αμερικανίδας σουρεαλίστριας Γκέρτρουντ Αμπερκρόμπι (Gertrude Abercrombie).

Ο πίνακας, διαστάσεων 8 επί 11 ιντσών, ανακαλύφθηκε τον Ιούλιο σε μια “σκοτεινή γωνιά” ενός σπιτιού στο Μίσιγκαν, σύμφωνα με τον οίκο δημοπρασιών Freeman’s, που διέθεσε το έργο προς πώληση.

Ειδικός αναγνώρισε τον πίνακα ως τα “Κοχύλια του Δημοτικού Συμβούλου Μέριαμ” (Alderman Merriam’s Shells), ένα έργο της Αμπερκρόμπι, το οποίο δεν είχε εμφανιστεί δημόσια για περίπου 75 χρόνια.

Ο πίνακας, που φιλοτεχνήθηκε το 1951, απεικονίζει μια σύνθεση με δέκα κοχύλια, ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στο έργο της Αμπερκρόμπι, την οποία πολλοί αποκαλούσαν «Βασίλισσα των Μποέμ» της αμερικανικής τέχνης. Τα επόμενα δύο χρόνια, το έργο παρουσιάστηκε σε έξι ατομικές εκθέσεις της ζωγράφου, με τιμή πώλησης τότε μεταξύ 50 και 150 δολαρίων.

Ωστόσο, η καλλιτέχνιδα δεν πούλησε ποτέ το έργο, αλλά το χάρισε σε έναν γιατρό στο Καλαμαζού του Μίσιγκαν ως αντάλλαγμα για ιατρικές υπηρεσίες. Στη συνέχεια, ο πίνακας παρέμεινε στην κατοχή της οικογένειας του γιατρού μετά τον θάνατό του, μέχρι που επανεμφανίστηκε στην εκποίηση του περασμένου Ιουλίου.

Ο τυχερός αγοραστής, που διατήρησε την ανωνυμία του, περιγράφεται από τον οίκο ως «συστηματικός συλλέκτης δίσκων βινυλίου και επίπλων του μέσου του 20ού αιώνα». Σύμφωνα με τον οίκο Freeman’s, ο πίνακας βρέθηκε “παραχωμένος σε μια σκοτεινή γωνιά ενός διαδρόμου που οδηγούσε στο γκαράζ, και οι υπόλοιποι αγοραστές τον προσπερνούσαν”

Μόλις διακρίθηκε η ελάχιστα ορατή υπογραφή στο σκούρο φόντο («Abercrombie, ‘51»), ο αγοραστής αποφάσισε να ρισκάρει τα 30 δολάρια. Όπως αναφέρει ο οίκος Freeman’s, στη συνέχεια άλλαξε το δρομολόγιο των οικογενειακών του διακοπών για να επισκεφθεί το Μουσείο Τέχνης του Μιλγουόκι, όπου φιλοξενούνταν έκθεση αφιερωμένη στην Αμπερκρόμπι. Εκεί, μέσα σε έναν κατάλογο έκθεσης, εντόπισε ένα απόκομμα εφημερίδας του 1952 με τη φωτογραφία του πίνακα δίπλα στα πραγματικά κοχύλια που απεικονίζονταν.

Στη συνέχεια, ο αγοραστής προσκόμισε το έργο στον οίκο Freeman’s, ο οποίος ήταν ένας από τους χορηγούς της έκθεσης. Η ειδικός στο έργο της Αμπερκρόμπι, Σούζαν Βάινινγκερ (Susan Weininger), καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Roosevelt, πιστοποίησε την αυθεντικότητα του πίνακα, ο οποίος μάλιστα βρισκόταν ακόμη στην αρχική του κορνίζα.

Ακολούθησε ο καθαρισμός του από τον συντηρητή έργων τέχνης Τζούλιαν Μπάουμγκαρτνερ (Julian Baumgartner), ο οποίος, σε βίντεο όπου καταγράφει τις εργασίες συντήρησης, ανέφερε ότι ο πίνακας βρισκόταν σε «άριστη κατάσταση», με εξαίρεση λίγη συσσωρευμένη σκόνη και ένα θολωμένο στρώμα βερνικιού.

«Ήταν θαμπός, είχε χάσει τη ζωντάνια του. Τώρα όμως, καθαρισμένος, αποκατεστημένος και φρεσκοβερνικωμένος, δείχνει πάλι ζωντανός και λαμπερός», σημείωσε ο ίδιος.

Η αρχική εκτίμηση του οίκου Freeman’s κυμαινόταν μεταξύ 150.000 και 250.000 δολαρίων, όμως οι προσφορές στη δημοπρασία ξεπέρασαν κάθε προσδοκία, σημειώνοντας νέο ρεκόρ για έργο της Αμπερκρόμπι. Το 2025, ο οίκος Sotheby’s είχε πουλήσει έναν άλλον πίνακα της καλλιτέχνιδας, το «Μήνυμα Ελέους» (Message for Mercy), έναντι του τότε ποσού-ρεκόρ των 1,02 εκατομμυρίων δολαρίων, δηλαδή πάνω από το τριπλάσιο της ανώτατης τιμής εκτίμησης.

Η Αμπερκρόμπι, μια ως επί το πλείστον αυτοδίδακτη καλλιτέχνιδα που έφυγε από τη ζωή το 1977, ήταν γνωστή για τις απόκοσμες, ονειρικές συνθέσεις της. Φημιζόταν επίσης για τις θρυλικές καλλιτεχνικές συγκεντρώσεις που διοργάνωνε στο σπίτι της, στο Χάιντ Παρκ του Σικάγου, όπου σύχναζαν σπουδαίοι μουσικοί της τζαζ, όπως ο Ντίζι Γκιλέσπι (Dizzy Gillespie) και ο Τσάρλι Πάρκερ (Charlie Parker).

Τα κελύφη σαλιγκαριών και τα κοχύλια, μαζί με κουκουβάγιες, γάτες, μυστηριώδεις πόρτες και, όπως έλεγε η ίδια, «απλά πράγματα που είναι λίγο παράξενα», αποτελούσαν σταθερά θεματικά στοιχεία της δουλειάς της. Συχνά εμφανίζονταν ραγισμένα ή τρυπημένα, τοποθετημένα μπροστά από τα χαρακτηριστικά λιτά φόντα της, όπως άγονα τοπία στο φως του φεγγαριού ή αβυσσαλέα μαύρα κενά. Σε άλλες, εξίσου παράδοξες συνθέσεις, τοποθετούσε κοχύλια δίπλα σε αινιγματικές σημαίες και ντόμινο ή, όπως στον πίνακα «Γυναίκα-Σαλιγκάρι» του 1967, δημιουργούσε από αυτά αφηρημένες γυναικείες μορφές.

Τα αντικείμενα στα έντονα αυτοβιογραφικά έργα της Αμπερκρόμπι συμβόλιζαν προσωπικά βιώματα και πτυχές της ταυτότητάς της, παρά αφηρημένες έννοιες. «Ζωγραφίζω πάντα τον εαυτό μου», είχε δηλώσει η ίδια. Παράλληλα, στον κατάλογο της δημοπρασίας του οίκου Freeman’s σημειώνεται ότι τα κοχύλια «λειτουργούσαν ως συμβολικά δώρα φιλίας, τα οποία χάριζε συνήθως στα πιο κοντινά της πρόσωπα».

Σε δελτίο Τύπου πριν από τη δημοπρασία, ο αντιπρόεδρος του οίκου Freeman’s, Ζάκαρι Ουίρσαμ (Zachary Wirsum), χαρακτήρισε την επανανακάλυψη του πίνακα «εκπληκτική». Θυμήθηκε μάλιστα πως έλεγε στους επισκέπτες της έκθεσης στο Μιλγουόκι ότι έργα της Αμπερκρόμπι εμφανίζονται πού και πού σε εκποιήσεις οικοσκευών. «Πού να φανταστώ ότι μία από αυτές τις σπάνιες συμπτώσεις θα συνέβαινε λιγότερο από έναν μήνα μετά», ανέφερε ο Ουίρσαμ.