ΤΟ “ΚΡΥΦΟ” ΛΙΠΟΣ ΠΟΥ ΜΙΚΡΑΙΝΕΙ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ

Ανεβαίνεις στη ζυγαριά. Bλέπεις έναν αριθμό. Αν η συσκευή είναι τεχνολογικά εξελιγμένη, βλέπεις και διάφορες άλλες ενδείξεις, όπως το ποσοστό λίπους που έχεις πάνω σου.

Να ξεκαθαρίσουμε κάτι: ο οργανισμός μας δεν μπορεί να λειτουργήσει δίχως λίπος.

Στην ουσία, είναι μια πιο συμπυκνωμένη μορφή αποθήκευσης ενέργειας. Αυτό που υπάρχει γύρω από τα όργανα μας (σπλαχνικό), τα προστατεύει από τραυματισμούς, ενώ εκείνο που έχουμε κάτω από το δέρμα (υποδόριο) βοηθά στη ρύθμιση της ασφαλούς θερμοκρασίας σώματος.

Πέρα από αποθήκη, το λίπος παράγει ορμόνες και άλλα μόρια που επηρεάζουν την όρεξη, το μεταβολισμό, τη φλεγμονή έως την αναπαραγωγική λειτουργία. Επίσης, βοηθά και στη δομή των κυττάρων, όπως και στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Αν κουράστηκες, κράτα πως χρειάζεσαι το λίπος στο σώμα σου, για να ζήσεις.

Υπάρχει όμως, ένα όριο μεταξύ του υγιούς λίπους και αυτού που μπορεί να μας σκοτώσει.

 

Ήξερες πως ζούμε σε εποχή με επιδημία παχυσαρκίας;

Σημασία λοιπόν, έχει το πώς κατανέμεται το λίπος πάνω σου. Βλέπεις, η συγκέντρωση του σε συγκεκριμένες περιοχές, μπορεί να αυξήσει τους κινδύνους.

Στον κόσμο υπάρχει αυτήν την στιγμή επιδημία παχυσαρκίας, η οποία έχει αναγνωριστεί και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μεταξύ άλλων φορέων.

Ο οργανισμός World Obesity τονίζει πως η παχυσαρκία αναγνωρίζεται ως ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα δημόσιας υγείας που αντιμετωπίζει ο κόσμος.

Περισσότεροι από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν σήμερα με παχυσαρκία, ενώ περί τα 3 δισεκατομμύρια ακόμη είναι υπέρβαροι, με τις προβλέψεις να αναφέρουν ότι έως το 2035 ενδέχεται να έχει φτάσει στο 50% το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο.

Σε ό,τι αφορά τους εφήβους, τα στοιχεία του ΠΟΥ αναφέρουν ότι το ποσοστό των παχύσαρκων έχει τετραπλασιαστεί από το ‘90, με τα δεδομένα του 2024 να αναφέρουν ότι περίπου 159.000.000 παιδιά ηλικίας από 5 έως 18 ετών είναι παχύσαρκα και 35.000.000 παιδιά, ηλικίας κάτω των 5 ετών είναι υπέρβαρα.

Οι λόγοι αυτής της εξέλιξης που δημιουργεί επιπλέον προκλήσεις για τα συστήματα υγείας.

Εν τω μεταξύ, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, ορισμένων μορφών καρκίνου και πρόωρης θνησιμότητας.

Οι λόγοι έχουν να κάνουν -κυρίως- με την υπερπληθώρα επεξεργασμένων τροφών, την καθιστική ζωή και την αστικοποίηση.

Το λίπος λοιπόν, που έχουμε στο σώμα μας πρέπει να είναι υπό έλεγχο, ώστε να μην προκαλέσει προβλήματα υγείας.

Νέα έρευνα τονίζει πως έχει μεγαλύτερη σημασία το σημείο του σώματος μας στο οποίο συγκεντρώνεται περισσότερο λίπος, από το ένα -συνολικό- νούμερο.

Τι προκαλεί γενικά, το σπλαχνικό λίπος στην υγεία

Δεκαετίες έρευνας έχουν ενημερώσει ότι το σπλαχνικό λίπος -βαθιά στην κοιλιακή κοιλότητα, γύρω από τα εσωτερικά όργανα- είναι πιο επικίνδυνο από το υποδόριο -το λίπος κάτω από το δέρμα, που θεωρείται γενικά, λιγότερο μεταβολικά ενεργό.

Οι λόγοι είναι οι εξής:

• απελευθερώνει φλεγμονώδεις ουσίες, ελεύθερα λιπαρά οξέα και ορμόνες, που προάγουν την αντίσταση στην ινσουλίνη, την υπέρταση και την αθηροσκλήρωση μεταξύ άλλων -όπως αναφέρει και η Cleveland Clinic.
• συνδέεται ισχυρά με το μεταβολικό σύνδρομο, το διαβήτη τύπου 2, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα εγκεφαλικά και ορισμένες μορφές καρκίνου.
• ακόμα και σε άτομα με φυσιολογικό Δείκτη Μάζας Σώματος ή συνολικό λίπος, το υψηλό ποσοστό του σπλαχνικού αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο.

Η μείωση του συγκεκριμένου τύπου λίπους επιτυγχάνεται με το συνδυασμό διατροφής και άσκησης και δη αερόβιας και ενδυνάμωσης, διαχείρισης του στρες και ποιοτικού ύπνου.

Άρα είναι στο χέρι μας.

Πώς το λίπος επηρεάζει τη γήρανση του εγκεφάλου

Μεγάλη μελέτη -η πρώτη που εξετάζει συστηματικά τη σχέση μεταξύ της κατανομής του λίπους και τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου- που δημοσιεύθηκε στο Nature Mental Health προσθέτει πως ττο αυξημένο σπλαχνικό λίπος συνδέεται με δείκτες ταχύτερης γήρανσης του εγκεφάλου.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι παίζει μεγαλύτερο ρόλο από ό,τι το συνολικό βάρος ή ο Δείκτης Μάζας Σώματος.

Φάνηκε ότι κάθε περιοχή αποθήκευσης λίπους (χέρια, πόδια, κορμός, σπλάχνα) επηρεάζει διαφορετικά τον εγκέφαλο, σε περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη, τα συναισθήματα, την κίνηση και άλλες λειτουργίες.

Το σπλαχνικό λίπος ξεχώρισε ως το πιο επιβαρυντικό, ενώ ήταν το μόνο που συσχετίστηκε άμεσα με αλλοιώσεις στη λευκή ουσία του εγκεφάλου -τις νευρικές ίνες που επιτρέπουν την επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων.

Παρεμπιπτόντως, η βλάβη στη λευκή ουσία θεωρείται σημαντικός παράγοντας κινδύνου για αγγειακή γνωστική έκπτωση και άνοια.

Πώς το σπλαχνικό λίπος γερνάει τον εγκέφαλο

Ως προς τον πιθανό μηχανισμό που το λίπος στα εσωτερικά όργανα γερνάει τον εγκέφαλο, οι επιστήμονες πρότειναν ότι ίσως να έχει στο επίκεντρο την χρόνια, χαμηλού βαθμού, φλεγμονή που προκαλεί το σπλαχνικό λίπος, καθώς εκκρίνει περισσότερες φλεγμονώδεις ουσίες -που μπορεί να επηρεάζουν και τον εγκέφαλο, προκαλώντας νευροφλεγμονή.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που προέκυψε είναι ότι ο Δείκτης Μάζας Σώματος, από μόνος του, δεν αρκεί για να εκτιμηθεί ο κίνδυνος.

Δηλαδή, δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν ακριβώς τον ίδιο ΔΜΣ και εντελώς διαφορετική κατανομή λίπους.

Άρα και διαφορετικό κίνδυνο για την υγεία του εγκεφάλου.

Πρακτικά, το ενδιαφέρον είναι ότι πρόκειται για έναν τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου. Βελτιώσεις στον τρόπο ζωής και στη μεταβολική υγεία μπορεί να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου, αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να αποσαφηνιστεί η σχέση αιτίας-αποτελέσματος.

Οι ερευνητές τόνισαν ότι η μελέτη είναι παρατηρησιακή. Τουτέστιν, δείχνει ισχυρή συσχέτιση, αλλά δεν αποδεικνύει ότι το σπλαχνικό λίπος προκαλεί από μόνο του τη γήρανση του εγκεφάλου. «Για να επιβεβαιωθεί σχέση αιτίου-αποτελέσματος χρειάζονται επιπλέον μελέτες».