Διπλή απειλή για τον πληθωρισμό: Γεωπολιτική και κλίμα πυροδοτούν νέο κύκλο ανατιμήσεων

Αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων βρίσκεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες για την εξέλιξη ενός ισχυρού φαινομένου El Niño δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων.

Το νέο ράλι στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με το Brent να κινείται πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι και το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο να ξεπερνά τα 61 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αναζωπυρώνει τους φόβους για νέο γύρο ακρίβειας, την ώρα που οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι κλιματικές εξελίξεις ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω το κόστος ζωής έως και το 2028.

Η Μέση Ανατολή ξαναβάζει φωτιά στις αγορές

Συγκεκριμένα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν το γεωπολιτικό ρίσκο στο επίκεντρο των διεθνών αγορών. Η αβεβαιότητα γύρω από τις ενεργειακές ροές οδηγεί τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου σε νέα άνοδο, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν πιθανές διαταραχές στον εφοδιασμό.

Το κλίμα επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά την επίθεση με drone στον σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη Νταμιέτα της Αιγύπτου. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται διεθνή πρακτορεία, επλήγη αμερικανικό πλοίο αποθήκευσης LNG κατά τη διάρκεια εκφόρτωσης, προκαλώντας έκρηξη και εντείνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στην περιοχή.

Παράλληλα, η QatarEnergy παρέτεινε έως το τέλος Σεπτεμβρίου το καθεστώς ανωτέρας βίας (force majeure) στις αποστολές LNG προς την Ευρώπη και την Ασία, περιορίζοντας περαιτέρω την προσφορά σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο αγορές επιδιώκουν να ενισχύσουν τα αποθέματά τους ενόψει του χειμώνα.

Ορμούζ: Η μεγαλύτερη απειλή για τον ενεργειακό εφοδιασμό

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Η ναυσιπλοΐα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, καθώς ελάχιστα εμπορικά πλοία πραγματοποιούν διελεύσεις τις τελευταίες ημέρες.

Την ίδια ώρα, στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ η κίνηση των δεξαμενόπλοιων έχει επίσης μειωθεί αισθητά, μετά τις κινήσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Πηγές του Reuters αναφέρουν ότι οι αντάρτες εξετάζουν ακόμη και την επιβολή τελών διέλευσης στα εμπορικά πλοία, ενώ η Κίνα φέρεται να έχει ξεκινήσει απευθείας επαφές μαζί τους, επιδιώκοντας ασφαλή διέλευση για τα δεξαμενόπλοιά της.

Τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές ενισχύει και η σημαντική μείωση των αμερικανικών αποθεμάτων αργού πετρελαίου, που υποχώρησαν στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2018, αλλά και οι εκτιμήσεις ότι ο OPEC+ ενδέχεται να αναστείλει τις προγραμματισμένες αυξήσεις της παραγωγής από τον Οκτώβριο.

Το δεύτερο μέτωπο: Ο «κλιματικός πληθωρισμός»

Την ίδια στιγμή, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η γεωπολιτική κρίση δεν αποτελεί τη μοναδική απειλή για τις τιμές. Η πιθανότητα εκδήλωσης ενός ιδιαίτερα ισχυρού El Niño την περίοδο 2026-2027 επαναφέρει στο προσκήνιο τον λεγόμενο «κλιματικό πληθωρισμό».

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει παρατεταμένους καύσωνες, ξηρασίες και πλημμύρες σε μεγάλες αγροτικές περιοχές, επηρεάζοντας την παραγωγή βασικών προϊόντων και περιορίζοντας την προσφορά τροφίμων στις διεθνείς αγορές.

Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών επενδυτικών οίκων, ένα ισχυρό El Niño θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε διψήφιες αυξήσεις στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων, με τις επιπτώσεις να αποτυπώνονται σταδιακά έως και το δεύτερο εξάμηνο του 2028.

Από την ενέργεια στο ράφι

Ο συνδυασμός ακριβότερης ενέργειας και μειωμένης αγροτικής παραγωγής δημιουργεί έναν μηχανισμό μετάδοσης του κόστους σε ολόκληρη την οικονομία. Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου αυξάνει το κόστος μεταφορών, βιομηχανικής παραγωγής και ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι ζημιές στις καλλιέργειες περιορίζουν την προσφορά τροφίμων.

Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα ανατιμήσεων που ξεκινά από τις πρώτες ύλες και καταλήγει στο ράφι των σούπερ μάρκετ, διατηρώντας τον πληθωρισμό σε υψηλότερα επίπεδα από αυτά που ανέμεναν οι αγορές.

Η Ελλάδα παραμένει εκτεθειμένη

Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς τιμές της ενέργειας. Η άνοδος του φυσικού αερίου αυξάνει τις πιέσεις στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού και στρέφει το ενδιαφέρον στα επόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οποιαδήποτε παρατεταμένη αναταραχή στις ενεργειακές αγορές ενδέχεται να ανακόψει την πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.

Παρότι οι ενεργειακές πιέσεις είχαν υποχωρήσει σε σχέση με την κορύφωση της κρίσης των προηγούμενων ετών, η ταυτόχρονη εμφάνιση γεωπολιτικών κινδύνων και κλιματικών διαταραχών δημιουργεί ένα νέο, ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για οικονομίες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά, με την ακρίβεια να απειλεί να επιστρέψει δυναμικά τους επόμενους μήνες.